منبع علمی مقاله —d1861

بند 24
بند 25
4 قانون مدیریت خدمات کشور ماده 15
تبصره 3ماده 22
ماده 48
ماده 90
ماده 91
ماده 92 ماده 94
ماده 96
ماده 97
بندهای هـ،و،ز ماده 120
بند 4ماده 122
5 قانون تعزیرات
فصل دوّم: تخلفات بخش دولتی ماده 18 6 قانون تعزیرات
فصل سوم: تشکیلات تعزیرات حکومتی بخش دولتی ماده 51 ماده واحده‌ی قانون تعزیرات حکومتی
7 قانون مسئولیت مدنی ماده 11
ماده 12 ماده 13
ماده 14
8 قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی انقلاب تبصره ماده 3 ج،ی
9 قانون آیین دادرسی کیفری ماده 42 ماده 105
10 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ماده 469 ماده 470
11 قانون مبارزه با پول‌شویی
مصوب 2/12/1386 مجلس شورای اسلامی ماده 4
تبصره 1
تبصره 2
تبصره 3 ماده 5
ماده 6
ماده 7
ماده 8
(عابدی‌جعفری، کریمیان، قدمیاری، شکری و حسینی، 1390،صص.23-11)
همان‌گونه که از جدول بالا مشخص است مسأله‌ی فساد و سلامت اداری به قدری برای مسئولین و قانون‌گذاران مهم و ضروری به نظر می‌رسد که در تمامی انواع قانون‌های موجود مواد، بندها و تبصره‌هایی را در این موضوع در نظر گرفته‌اند. موضوعی که با چنین دقتی مورد نظر عالی‌ترین مقامات کشور قرار می‌گیرد از ضروری‌ترین مسأله‌های منبع علمی مقاله‌گران آن کشور نیز قرار خواهد گرفت.
علاوه بر اسناد قانونی که دال بر مهم و مورد توجه بودن موضوع، در نظام اداری کل کشور است، مقام معظم رهبری به عنوان عالی‌رتبه‌ترین مقام کشوری تأکیدات ویژه‌ای به طور جداگانه در این موضوع داشته‌اند.
علاوه بر توصیه‌های مکرر، مقام معظم رهبری، به طور ویژه در سال 1380 فرمان هشت ماده‌ای جهت مبارزه با مفاسد اقتصادی را به سران سه قوه ابلاغ فرمودند که اهمیت و ضرورت این مسأله را خاطر نشان می‌سازد. این مسأله به قدری از نظر رهبر انقلاب حائز اهمیت بوده که پیرو آن در پیام نوروزی سال 1381بر بحث مبارزه با فساد تأکید می‌نمایند.
هم چنین رهبر انقلاب بار دیگر در نماز جمعه پس از انتخابات بر ضرورت مبارزه با فساد تأکید کردند(جباری‌پور،1389،ص.20).
آن‌چه تاکنون در باب ضرورت انجام تحقیق بیان گردید، به مستندات و اسناد مدون داخل باز می‌گشت. علاوه بر آن، در سطح بین‌المللی( به لحاظ نظری) توجه به مفهوم فساد سابقه‌ای طولانی دارد، اما این موضوع یعنی توجه به فساد اداری و تحریک این دغدغه در نهادهای بین‌المللی به خصوص نهادهای پولی و اقتصادی به سال 1966 بر می‌گردد. در آن سال بود که افکار عمومی متوجه اظهاراتی شد که در اجلاس سالانه‌ی نهادهای مالی چندملیتی به وسیله‌ی مدیر عامل صندوق بین‌المللی پول مطرح شد و آن این بود که دولت‌ها باید مقابله‌ی خود نسبت به فساد اداری و عدم تحمل آن را در اشکال مختلف به اثبات رسانده و نشان دهند؛ به خصوص در این ارتباط اصطلاح رئیس بانک جهانی وقتی که از آن به عنوان سرطان فساد اسم برد. این موارد تحریک و تحرک و انگیزش بیش‌تر در توجه و پرداختن به موضوع را در بر داشت (لطیفی،1380).
اکنون مبارزه با فساد اداری و مالی یکی از مهم‌ترین موضوعات سیاسی و اقتصادی روز در جهان و ایران است و تنظیم و توافق دولت‌ها به کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با فساد که به موجب قطع‌نامه‌ی شماره‌ی 4/58 مورخ 31 اکتبر 2003 به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسیده است، مبین آن است که جهان برای پیگیری و مبارزه با پدیده‌ی فساد گام جدی‌تری برداشته و در پی امحا و ریشه‌کن نمودن این غده‌ی سرطانی است(توکلی،1389).
اما باید دید که با توجه به همه‌ی این تأکیدات و توجهات در امر فساد و سلامت اداری، وضعیت موجود کشور با توجه به آمار و ارقام جهانی و هم‎چنین در مقایسه با سایر کشورها چگونه است.
نمودار زیر بیانگر نمره‌ی کسب شده‌ی ایران در رابطه با شاخص ادراک فساد(CPI) می‌باشد. این نمره از 1 تا10 تعریف شده است و نزدیک شدن نمره به عدد 10 نشان از فساد کم‌تر در آن کشور را دارد. برای درک بهتر وضعیت ایران سعی بر آن بوده است که نمرات ایران از سال 2004 تا سال 2013 که آخرین آمار این سازمان منتشر گشته به نمایش گذاشته شود.
متأسفانه این اطلاعات حاکی از آن است که وضعیت ایران در زمینه‌ی فساد رو به زوال گراییده و این نگرانی خاصی را در مسئولین و محققان این مرز و بوم بر می‌انگیزاند.

نمودار SEQ نمودار \* ARABIC 1: روند نمره و رتبه ایران در (CPI) شاخص سازمان شفافیت بین‌الملل CITATION Tra91 \l 1033 (Transparency, 2013)
نمودار SEQ نمودار \* ARABIC 2: نمره‌ی فساد بر اساس آمار بانک جهانی CITATION Wor13 \l 1033 (WorldBank, 2013)نگاه به شاخص دیگری در زمینه‌ی سنجش سلامت و فساد اداری نیز هم چنان بیانگر وضعیت نامطلوب ایران در زمینه‌ی فساد است.تمامی این آمارها، اطلاعاتی را در اختیار ما قرار می‌دهد که توسط کشورها و سازمان‌هایی تهیه شده است که هیچ کدام در کشور ایران قرار ندارند و شاید با الزامات، فرهنگ و شرایط کشور آشنایی کافی را نداشته و همین امر باعث شود که اطلاعات ارائه شده تطابق صد درصد با واقعیت نداشته باشند. از سوی دیگر اگر ما تنها به همین بهانه اظهار نماییم که وضعیت ما بهتر است، در واقع نتوانسته‌ایم دلیل علمی بر مدعای خود بیابیم و با این نظرات نیز نمی‌توان حرکت مؤثری در راستای بهبود وضعیت کرد. اولین گام در این مسیر، سنجش مطمئن، دقیق، مطابق با شرایط و علمی از وضعیت کنونی کشور است. برای این منظور نیازمند مدل و ابزار دقیقی می‌باشیم.
تا کنون صحبت از وضعیت کلی کشور صحبت به میان آمده است اما سؤال در این است که وضعیت سازمان شهرداری تهران به عنوان یکی از سازمان‌ها، با شعار مردم نهاد بودن و هم‌چنین سازمانی که به لحاظ ساختاری از جمله گسترده‌ترین سازمان‌های شهر تهران- پایتخت کشور ایران- به حساب می‌آید هم‌چنین طیف وسیعی از خدمات را در ویترین خود برای ارائه به مردم شهر دارد؛ از چه وضعی برخوردار است. در یکی از تحقیقاتی که در داخل کشور، وضعیت شهرداری تهران در مقایسه با سایر سازمان‌ها چنین آمده است:

جدول SEQ جدول \* ARABIC 2: ارزیابی پاسخگویان از میزان فساد در برخی از سازمان‌ها (584=N)سازمان پول پارتی
شهرداری‌ها (مثلاً موقع گرفتن جواز یا پایان کار) 76.6% 60.8%
پلیس راهنمایی (مثلاً موقع خلاف یا تصادف) 59.6 39.2
پلیس (وقتی آدم کارش به کلانتری می‌افتد) 50.6 56.7
دادگاه و دادسرا 42.2 71.4
موقع دادن عوارض گمرک 69.7 42.3
موقع دادن مالیات 65.8 41
اداره ثبت اسناد (موقع گرفتن سند) 55.2 48.1
بیمارستان‌ها 60.8 54.1
داروخانه‌ها 49.6 47.7
بیمه (موقع خسارت ماشین) 45.9 50.1
اداره بیمه خدمات اجتماعی 28.6 52.3
مدارس دولتی (موقع نام نویسی بچه یا گرفتن معلم خصوصی) 60.2 48.9
بانک‌ها (موقع وام گرفتن یا پول نو) 38 71.8
(رفیع‌پور،1386، ص.96)
با توجه به این اطلاعات می‌توان گفت که فساد در حال حاضر گریبان شهرداری تهران را نیز گرفته است و ضروری است که در این زمینه اقدامی صورت گیرد و وضعیت دقیق سلامت و فساد آن از طریق سنجشی علمی و با روشی دقیق شناسایی شود. زیرا در سطح دولت‌های محلی و شهرداری‌ها نیز، فساد به عنوان "مسأله اصلی مدیریت شهری"، عنوان می‌شود. بر این اساس محققان به دنبال تحلیل این سؤال می‌باشند که چگونه مدیرت شهری و سیستم‌های اداری مرتبط ... آلوده به فساد منجر به کارکرد نامناسب شهر و فاصله‌ی بین وضعیت مطلوب و مورد انتظار ذی‌نفعان با وضعیت جاری می‏شوند؟ CITATION 96OB \l 1065 (O.B.SERVER, 1996)اما ضرورت پرداختن به موضوع فساد از آن دسته از موضوعات و مسائلی است که دارای ابعاد و جنبه‌های حائز اهمیت زیادی است. تا کنون به برخی از این جنبه‌ها پرداخته شده است. اکنون به این موضوع و بحث تأمین سلامت از زاویه‌ی بسیار مهم دیگری یعنی فرهنگ پرداخته خواهد شد.
تحقیقی که در طی آن از 68 کشور مورد بررسی قرار گرفته است (68کشور 80% جمعیت کل دنیا را در بر می‌گیرد.) رابطه‌ی میان توسعه‌ی انسانی و فساد مورد سؤال بوده است و نتایج این تحقیقات حاکی از تأثیر بسیار مهم وضعیت فرهنگی جامعه در میزان رواج فساد و به تبع آن عقب‌ماندگی و یا پیشرفت در توسعه‌ی انسانی، بوده است CITATION Ran12 \p 90 \l 1033 (Randi L. Sims;Baiyun Gong;Cynthia P. Ruppel, 2012, p. 90)به طور کلی تحقیقات گذشته نشان می‌دهد که رفتارهای فساد آمیز در یک جامعه می‌تواند علاوه بر این که منجر به تخصیص ناعادلانه‌ی منابع و نفوذ فساد در سرمایه‌گذاری‌های تجاری و یا عملکرد سازمان‌ها شود، بلکه نظام اجتماعی و سیاسی را از نظر اخلاقی به انحطاط می‌کشد CITATION Ran12 \p 92 \l 1065 (Randi L. Sims;Baiyun Gong;Cynthia P. Ruppel, 2012, p. 92)، (عباس‌زادگان،1383)
از نظر فرهنگی نیز وقتی فساد به یک فرهنگ تبدیل شد کسی دیگر فکر نمی‏کند که کارش نادرست است زیرا از یک طرف می‏بیند که همه، این‏طور رفتار می‏کنند و از طرف دیگر از او نیز انتظار دارند که او نیز آن گونه رفتار کند. از همه مهم‏تر این که بنا به دلایل متفاوت (سازمانی و فراسازمانی و ...) راه ارضای نیازها و تحقق اهداف مسدود و تنها از این طریق ممکن است. از این رو، مردمِ آرزومند و نیازمند از طریق نادرست، بیراهه و فساد آمیز به دنبال دستیابی به اهداف می‏روند. وقتی به بیراهه رفتن شروع شود بعد از مدتی به عنوان یک روش، هنجار و فرهنگ باب می‌شود و افراد برای تحقق اهداف خود به همه ابزارها متوسل می‏شوند(رفیع‌پور،1386،صص.49-48).
در این بخش باید بر فرهنگ ایرانی- اسلامی رایج در کشور نیز تأکید ویژه‌ای شود. در فرهنگ اسلامی، بر سالم بودن کارگزارن اسلامی بسیار تأکید شده است.- به ویژه می‌توان به سخنان ارزشمند امام علی (ع)، در توصیه‌هایی به کارگزاران در اقصی نقاط قلمروی اسلامی اشاره کرد.- با وجود رواج چنین فرهنگی در سطح جامعه، بروز و ظهور فساد اداری، دقیقاً نقطه‌ی مقابل فرهنگ اسلامی خواهد بود. از این رو مبارزه با فساد اداری و ارتقای سلامت ا زالزامات و ضرورت‌های ایجاد جامعه‌ای با مشخصات اسلامی است.
هم‌چنین از سوی دیگر می‌توان گفت وجود شرایط فرهنگی خاص در هر کشوری می‌تواند احتمال و میزان بروز فساد را معین نماید. یکی از مناسب‌ترین چارچوب‌ها برای فهم چگونگی اثرگذاری فرهنگ کشورها بر روی رفتار افراد به وسیله‌هافستد ارائه شده است. طبقه‌بندی او از فرهنگ یک کشور دارای چهار بعد (چهار متغیر) است. فاصله‌ی قدرت، پرهیز از شرایط نامتعین، مردانگی یا زنانگی،جمعگرایی یا فردگرایی CITATION Dav031 \l 1033 (Davis, James; Ruhe, John;, 2003).
با استفاده از این نظریه‌ می‌توان پیش‌بینی‌هایی به شرح زیر استخراج کرد:
در کشورهای با فاصله قدرت بیش‌تر میزان فساد نیز بیش‌تر خواهد بود./ در کشورهایی که میزان پرهیز از شرایط نامعین بالاست میزان فساد نیز بالاست./ آن دسته از کشورهایی که در آن‌ها تمایلات مردسالارانه بالاست میزان بیش‌تری از فساد نیز خواهند داشت./ کشورهای با میزان فردگرایی بالا فساد کم‌تری خواهند داشت./ کشورهایی که میزان فساد در آن‌ها بالاست نرخ ریسک بالاتری نیز دارند./ کشورهایی که میزان فساد در آن‌ها بالاست نرخ تجارت خارجی آن‌ها پایین است./ کشورهایی که میزان فساد در آن‌ها بالاست نرخ سرمایه‌گذاری خارجی نیز در آن‌ها پایین است.
کشورهایی که میزان فساد در آن‌ها بالاست در آمد سرانه آن‌ها نیز پایین است (فاضلی، 1391، ص.235). از این رو بررسی شرایط فرهنگی کشورمان ایران توجه به ابعاد فرهنگی در سنجش و توجه به فساد را نیز بیش از پیش نمایان می‌سازد.
گذشته از الزامات فرهنگی در سطح کلان جامعه در سطح خردتری نظیر سازمان نیز فساد اداری دارای تبعات و نتایجی خواهد بود که این نتایج به محققان، در امر اندازه‌گیری میزان فساد به منظور شناسایی مشکلات و گلوگاه‌های اصلی و رفع آن و در نتیجه افزایش سلامت اداری به شدت هشدار می‌دهد.
در یک سازمان، بروز فساد به طور عمومی به فرهنگ آن سازمان نسبت داده می‌شود. از فرهنگ سازمان تعاریف گوناگونی وجود دارد که عبارتند از:
آداب، رسوم، اخلاقیات و ارزش‌هایی که به طور علنی معرفی شوند(ادگار شاین به نقل از عباسی و جمال‌پور،1390 ص.45).
مجموعه‎ای از ارزش‌ها، اعتقادات و سنت‌های مشترک که یک سازمان را به طور ویژه قابل شناسایی می‌نماید CITATION Wit96 \p 560 \l 1033 (Wittmer, D; Coursey, D.;, 1996, p. 560).
در این راستا مدیران به عنوان هدایت‌کنندگان افراد و کارمندان در سازمان‌ها هستند که دارای طیف وسیعی از نقش‌های از رسمی و غیر رسمی‌اند که در این میان این مدیر است که ارزش‌های مطلوب را به سایر اعضای سازمان مخابره می‌نماید. این نقشِ الگویی موجب ایجاد شرایطی می‌شود که در آن افراد برای کار کردن انگیزه می‌یابند. از این رو نقش ضد فسادی یک مدیرِ هدایت‌گر بسیار حائز اهمیت می‌باشد. چرا که در واقع مدیر، با انتخاب ارزش‌هایی، آن بخش از فرهنگ سازمانی را انتخاب می‌نماید که سازمان را در رسیدن به سلامت موفق و یا بالعکس ناموفق خواهد کرد. از سوی دیگر در صورت وجود فساد در سطح مدیریت و یا سایر سطوح برانگیختن کارکنان کاری بس دشوار خواهد بود و اداره‌ی مؤثر و یک سازمان دست‌خوش خلل خواهد گردید CITATION Soo12 \p 289-291 \l 1033 (So¨o¨t, 2012, pp. 289-291)اهداف تحقیق:
در این تحقیق، اهداف اصلی و فرعی عبارتند از :
1-5-1- هدف اصلی:سنجش میزان سلامت و فساد رایج در دپارتمان معرفی شده از سوی ستاد ارتقای سلامت اداری شهرداری تهران و مقایسه‌ی آن با نمره‌ی جهانی فساد ایران از سازمان شفافیت بین‌الملل.
1-5-2- اهداف فرعی:تعیین میزان و نمره‌ی شاخص‌های مؤثر در بروز سلامت و فساد اداری در نمره‌ی سلامت جامع کسب شده
روش انجام تحقیق:هر منبع علمی مقالهی بر پایه‌ی روشی استوار است که به طور دقیق مشخص خواهد نمود چگونه به اهداف تحقیق دست خواهیم یافت. روش منبع علمی مقاله هم‌چنین راه‌های کلی دستیابی به اطلاعات در طول تحقیق را نیز توضیح می‌دهد CITATION Sau09 \p 74 \l 1033 (Saunders, Lewis, & Thornhill, 2009, p. 74). این منبع علمی مقاله با توجه به هدف، از نوع تحقیق‌های کاربردی و با توجه به نحوه‌ی گردآوری داده‌ها از نوع توصیفی و پیمایشی است؛

-685800225425اسناد و مدارک
پرسشنامه
مشاهده
تحلیل داده با استفاده از آزمون آماری
SPSSX
/SAS/STT_EASY
/MINTAB
تبین و پیش‌بینی
اکتشاف و فهم
توصیف
تاریخی،شیوه‌های ترکیبی،اقدام پژوهی، مطالعه موردی
ساخت اجتماعی، تئوری داده بنیاد
استراتژی‌های:
تجربی، همبستگی، پیمایش
آزمایشگاهی
میدانی
کتابخانه
ترکیبی
کیفی
کمی
استقراء
ترکیبی
قیاسی
قیاس- استقراء
پارادایم‌ها
00اسناد و مدارک
پرسشنامه
مشاهده
تحلیل داده با استفاده از آزمون آماری
SPSSX
/SAS/STT_EASY
/MINTAB
تبین و پیش‌بینی
اکتشاف و فهم
توصیف
تاریخی،شیوه‌های ترکیبی،اقدام پژوهی، مطالعه موردی
ساخت اجتماعی، تئوری داده بنیاد
استراتژی‌های:
تجربی، همبستگی، پیمایش
آزمایشگاهی
میدانی
کتابخانه
ترکیبی
کیفی
کمی
استقراء
ترکیبی
قیاسی
قیاس- استقراء
پارادایم‌ها
پیاز فرایند منبع علمی مقاله:(دانایی‌فرد و همکاران،1390)
با توجه به پیاز تحقیق آمده در بالا به طور کلی می‌توان گفت که پارادایم حاکم بر تحقیق پارادایم اثبات‌گرایی است.
در توضیح روش به کار گرفته شده باید گفت که به لحاظ رویکردی این روش دارای رویکرد استقرایی و نوع منبع علمی مقاله، کمی است. از سوی دیگر محیط آن نیز ترکیبی از محیط کتابخانه و میدانی است. استراتژی منبع علمی مقاله با توجه به اهداف و مقاصد، پیمایشی است. ماهیت آن از نوع توصیفی است و در نهایت شیوه‌ی گردآوری داده‌ها از طریق پرسشنامه است و سرانجام روش مورد نظر منبع علمی مقاله‌گر در تحلیل داده‌ها، استفاده از نرم‌افزار SPSS است.
فرضیه‌های تحقیق:عوامل ظهور و بروز فساد شامل عوامل مالی، فساد در تصمیم‌گیری و ... از رتبه‌ی یکسان برخوردار است.
عوامل پدید آمدن سلامت اداری شامل شفافیت، پاسخ‌گویی و... از رتبه‌ی یکسان برخوردار است.
میان نمرات در بعد فساد حاصل از تجربه و ادراک پرسش‌شوندگان تفاوت معناداری وجود دارد.
میان نمرات در بعد سلامت حاصل از تجربه و ادراک پرسش‌شوندگان تفاوت معناداری وجود دارد.
میان نمرات فساد اداری حاصل از گروه پرسش‌شوندگان یعنی کارکنان، ارباب‌رجوع، شهروندان و خبرگان تفاوت معناداری وجود دارد.
میان نمرات سلامت اداری حاصل از گروه پرسش‌شوندگان یعنی کارکنان، ارباب‌رجوع، شهروندان و خبرگان تفاوت معناداری وجود دارد.
در بیان این فرضیات مدل مفهومی زیر مورد توجه بوده است:
جامعه‌ی آماری:با توجه به روش مورد نظر در سنجش، جامعه‌ی آماری متشکل است از کارکنان، خبرگان آشنا به سازمان شهرداری، ارباب‌رجوعان به دپارتمان مورد نظر و شهروندان شهر تهران می‌باشد.
پس از دستیابی به چارچوب جامعه‌ی آماری در گروه کارمندان و ارباب‌رجوع از فرمول کوکران، در گروه خبرگان از روش گلوله برفی و در گروه شهروندان از جدول مورگان برای به دست آوردن نمونه‌ی مورد نیاز برای سنجش متغیرها استفاده خواهد شد.
تعریف واژه‌ها و اصطلاحات تخصصی طرح:سلامت:
سلامت را پاره‌ای اوقات در معنای متضاد فساد به کار می‌برند CITATION Lan05 \p 5 \l 1033 ( Lany,Anthony; Azfa,rOmar , 2005, p. 5). در آثار دانش‌پژوهانه‌ی موجود در باب فساد، اصطلاح سلامت به ‌عنوان مفهوم متضاد فساد مکرر به‌کار رفته است و هر روز بیش از پیش در کانون بحث‌ها و تحقیقات قرار می‌گیرد CITATION Six \p 185 \l 1033 (Six, Ferederique; De Bakker, Frank G.A; Huberts, Leo W.J.C;, 2007, p. 185) .در این تحقیق سلامت با مفهومی گسترده‌تر از عدم وجود فساد به کار می‌رود.
فساد:
فساد امری است که تا به امروز در امور حقوقی و اجتماعی، بسیار مورد توجه بوده است. اما به طور سنتی و عمومی در ایران و سایر کشورهای دنیا فساد مترادف با رشوه‌خواری گرفته می‌شود. اگر بپذیریم که سلامت مفهومی بیش از نبود فساد است به این ترتیب عدم وجود سلامت، به معنی وجود فساد نخواهد بود و و فساد یکی از مؤلفه‌های عدم سلامت اجتماعی است. هیوبرت انواع عدم سلامت را به صورت به انواع متفاوت دسته‌بندی می‌نماید که بعدها کولتوف، هیوبرت، و وان دن هوول نیز در تحقیق خود از آن بهره می‌گیرند CITATION Kol07 \p 8 \l 1033 (Kolthoff, Emile; Huberts, Leo; Heavel, Hans van den;, 2006-2007, p. 8)سلامت جامع:
با توجه به تعاریفی که از سلامت و فساد ارائه گردید، مجموع حالات ذکر شده بیانگر وضعیت کلی سلامت یک سازمان خواهد بود.
در ادامه به منظور عملیاتی شدن سنجش هر کدام از شاخص‌های بخش فساد و سلامت، متغیرهایی نیز تعریف شده است. این متغیرها از نوع عملیاتی است و در ابزار اصلی سنجش که پرسشنامه می‌باشد؛ این متغیرها هستند که مورد سؤال قرار می‌گیرند.
جدول SEQ جدول \* ARABIC 3: شاخص‌ها و متغیرهای مربوط به مفهوم فسادردیف مؤلفه شاخص
1 فساد مالی دادن و دریافت رشوه
اخاذی
اختلاس
سوءاستفاده از اموال عمومی
فساد در کارپردازی و تأمین کالا
سرقت از اموال شهرداری
جعل اسناد
ندادن حقوق و مزایای قانونی کارکنان
فساد در صدور مجوزها
2 فساد ارتباطی تعاملی پارتی بازی و حضور دلال‌ها
فساد شبکه ای
تبعیض در اعمال قانون
3 فساد در کیفیت کار غیبت از کار
سوءاستفاده از قدرت قانونی
کاستن از کیفیت کارهای پیمانکاری
هدر دادن منابع عمومی و اموال شهرداری
تبانی ناظران و پیمانکاران
استفاده نادرست از اطلاعات سازمانی
تأخیر در کار به قصد انتفاع فاسد
4 فساد در مناقصات و قراردادها اعمال نفوذ در واگذاری پیمانکاری‌ها
فساد در برگزاری مناقصات
فساد در واگذاری پروژه‌های کلان
مناقصه صوری و ترک تشریفات
واگذاری قراردادها به شرکت‌ها و
مدیران وابسته به شهرداری
5 فساد در تصمیم‌گیری اخذ تصمیم برای منافع گروهی
سوءاستفاده از مقام و موقعیت شغلی
به‌کارگیری نیروی انسانی بدون شایستگی لازم
انتصاب خویشاوندان به سمت‌های اداری بدون صلاحیت لازم
رعایت نشدن شرایط قانونی و معیارهای ارتقای افراد
تبعیض در دادن مزایا و پاداش‌ها یا امتیازات مادی سازمانی

 برای دانلود فایل کامل به سایت منبع مراجعه کنید  : elmname.com

یا برای دیدن قسمت های دیگر این موضوع در سایت ما کلمه کلیدی را وارد کنید :

 

رعایت نشدن عدالت در تصمیم گیری در خصوص وضعیت اداری کارکنان
6 فساد دستگاه‌های نظارتی فساد در دستگاه‌های نظارتی
رسیدگی تبعیض آمیز به تخلفات اداری
جدول SEQ جدول \* ARABIC 4: شاخص‌ها و متغیرهای مفهوم سلامتردیف مؤلفه شاخص
1 مسئولیت اجتماعی آثار زیست محیطی عملکرد شهرداری تهران
هماهنگی شهرداری تهران با دیگر سازمان‌ها
توجه شهرداری تهران به پیامدهای اجتماعی و فرهنگی عملکرد سازمان
توجه شهرداری تهران به کالبد و سیمای شهر تهران
2 پاسخ‌گویی پیروی از اخلاق خدمات عمومی
پایایی در نتایج راه‌اندازی کار
مشروعیت در اقتدار و قدرت
تلاش برای انجام وظایف
پاسخ‌گویی در قبال نتایج کار
3 شفافیت میزان گشودگی در معیارها و رویه‌های کاری سازمان
میزان وضوح رویه‌های کاری
میزان عملی بودن معیارها و رویه‌ها
میزان پیروی از قوانین، قواعد، و رویه‌های سازمانی
تلاش‌های ضد فساد در فرآیندهای اجرایی سازمان و راه انداختن امور
سهولت یا دشواری مطرح کردن ایرادها در سازمان
4 فرهنگ سلامت فرهنگ سازمانی:
انصاف و شفافیت در اجرای وظایف
تبعیت از قواعد مرتبط با اخلاق خدمات عمومی
شیوه‌ی اعمال فاسد در درون سازمان
نهاد ضد فساد:
کارآمدی نظام افشاگری
مناسب بودن اقدامات انضباطی و تنبیهات علیه
کارآمدی نظام حسابرسی درونی
5 سلامت کار تحرک نیروها
استفاده از منابع:
بودجه
منابع انسانی
تکنولوژی
عدم تبعیض در کار
فصل دوم2-1- مقدمه:
در این فصل به بررسی مفاهیم و تعاریف موجود از پدیده‌ی سلامت و فساد اداری در سازمان‌ها پرداخته خواهد شد و سپس گزاره‌های موجود در این موضوع اعم از نظریه‌ها و روش‌های سنجش سلامت و فساد اداری مورد توجه قرار خواهند گرفت. در نهایت نیز تحقیق‌ها و منبع علمی مقاله‌هایی را که در رابطه با موضوع سلامت و فساد اداری و سنجش این پدیده در سطوح ملی و سازمانی و محلی انجام گرفته‌اند گرد آورده و نتیجه‌گیری انجام خواهد گرفت.
فساد و سلامت پدیده‌هایی هستند که در روابط و کنش‌های اجتماعی افراد جامعه، بروز نموده و همانند سایر پدیده‌های اجتماعی، دارای ابعاد، تعاریف و مشخصه‌های پیچیده و متنوع خود می‌باشند. از آن‌جا که پدیده‌ی اجتماعی، هر واقعه‌ای است که در جامعه رخ می‌دهد؛ می‌توان نتیجه گرفت از آن هنگام که اجتماعات انسانی از مرحله‌ی بسیط خود پای فراتر نهاده‌اند و وارد مرحله‌ای از تاریخ خود شده‌اند که در آن‌ها گروه‌های ثانوی شکل گرفته و این گروه‌ها به برخی از اشکال خیر محدود (زمین، مسکوکات، بردگان، مراتع، و غیره) و انواع قدرت (قهریه، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، و قدرت ناشی از تخصص فنی) دسترسی داشته‌اند، مشکلی به نام فساد هویدا شده است. هم‌چنین نمونه‌های بسیار جالبی در تاریخ اسلام وجود دارد که حاکی از آن است که برخی از نیروهای اسلام نیز برای کسب منافع مادی، کسانی را که اسلام آورده بودند کشتند و به همین دلیل از طرف خداوند و پیامبر مؤاخذه شدند: "قرآن ... می‌فرماید: (یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذا ضَرَبْتُمْ فِی سَبِیلِ اللهِ فَتَبَیَّنُوا وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقی إِلَیْکُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِناً) «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، هنگامی که در راه خدا گام می‌زنید (و برای جهاد می‌روید) تحقیق کنید و به خاطر این که سرمایه‌ی ناپایدار دنیا (و غنایمی) به دست آورید، به کسی که اظهار اسلام می‌کند نگویید مسلمان نیستی». در شأن نزول این آیه آمده است: پس از بازگشت رسول خدا (ص) از غزوه‌ی خیبر، اسامه بن زید را به همراه جمعی، به سوی تعدادی از روستاهای یهودی‌نشین اطراف فدک فرستادند تا آنان را به اسلام دعوت کند. مردی یهودی به نام «مرداس بن نهیک» که از حضور اسامه آگاهی یافت، نزدیکان و اموال خود را در کنار کوه جمع نمود و نزد اسامه آمد، در حالی که می‌گفت: «أشهد أن لا اله اللَّه و ان محمداً رسول اللَّه»، امّا اسامه او را به قتل رساند. وی پس از بازگشت، نزد رسول خدا (ص) رفت و جریان را به حضرت گفت. رسول خدا (ص) به او فرمود: «مردی را کشتی که به لا اله الا اللَّه و انّی رسول اللَّه، شهادت داد!»
اسامه گفت: «ای رسول خدا، او برای نجات از کشتن، شهادت داد». رسول خدا (ص) فرمود: «آیا دل او را شکافتی تا آگاهی یابی!» (رجبی، صص.15-14).
فساد و سلامت در اغلب تحقیقات در پیوند با هم قرار داده شده‌اند. برخی محققان این دو را دو روی یک سکه دانسته‌اند و مطالعه‌ی یکی را مطالعه‌ی آن دیگری نیز تلقی کرده‌اند و برخی نیز به‌ منظور رعایت دقیق‌تر معیارهای علمی کوشیده‌اند در باب هر یک منبع علمی مقاله و بررسی جداگانه‌ای انجام دهند و از مجموع این بررسی‌ها به نتایج مکملی نائل شوند. در این تحقیق نگاه دوم، مبنای ادامه‌ی مباحث خواهد بود.
2-2- مفاهیم و تعاریف:به طور طبیعی در بررسی هر پدیده و موضوعی نخست باید به تعریفی جامع و مانع از آن پدیده دست یافت. به همین منظور در ادامه به بررسی انواع تعاریف موجود از فساد و انواع آن و سپس تعاریف موجود از سلامت و انواع آن پرداخته خواهد.
2-2-1- مفاهیم و تعاریف فساد:مفهوم «فساد» مانند دیگر مفاهیم در علوم اجتماعی دلالت‌های بسیار متنوعی دارد و تعاریف مختلفی از آن ارایه شده‌ است. و همان گونه که می‌دانیم تعریف یک پدیده‌ی اجتماعی در هر زمان می‌تواند دارای تعریف متفاوتی داشته باشد CITATION Dio13 \p 413 \l 1033 (Dion, 2013, p. 413). در واقع می‌توان گفت تعریف جهان‌شمولی از فساد موجود نیست همان گونه که "کورر" مطرح نموده است، هر منبع علمی مقالهی که درباره‌ی فساد انجام می‌گیرد، به شدت تحت تأثیر چگونگی تعریف مفاهیمش قرار دارد. در واقع، نوع درک یا برداشتی که درباره‌ی مفهوم یا پدیده‌ی فساد وجود دارد در ماهیت تحلیل و مدل‌بندی آن بسیار مؤثر است.
فساد طبق تعریفی که در فرهنگ وبستر آمده است «پاداش نامشروعی است که برای وادار کردن فرد به تخلف از وظیفه تخصیص داده می‌شود.»
بانک جهانی از فساد چنین تعریفی ارائه می‌دهد: «سوء‌استفاده از موقعیت دولتی به قصد انتفاع فردی» CITATION Abd13 \p 141 \l 1033 (Abdul Jabbar, 2013, p. 141)". هم‌چنین دفتر مبارزه با جرم و مواد مخدر" (1997)، فساد را چنین تعریف کرده است: "رشوه‌خواری و هر رفتار دیگر منتسب به افرادی که مسئولیت‌هایی در بخش‌های عمومی یا خصوصی به آن‌ها سپرده شده است و تخطی از وظایف مربوط به منزلت و موقعیت شغلی خودشان به ‌عنوان مسئولان رسمی، کارکنان بخش خصوصی، کارگزاران مستقل و سایر مناسبات از این دست ... به منظور نیل به مزایایی نامشروع و نادرست برای خودشان و یا افراد دیگر" CITATION LaF042 \l 1033 (LaFree, G; Morris, N;, 2004)البته دفتر مبارزه با جرم و مواد مخدر پس از تصویب کنوانسیون بین‌المللی مبارزه با فساد در سال 2004 به فساد جنبه‌ی حقوقی نیز داد که آن را در مقدمه‌ی این سند آورده و فساد را با دیگر انواع جرم و وقوع آن برابر می‌داند CITATION Uni13 \l 1033 (UNODC, 2013) .
در قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد در جمهوری اسلامی ایران(1383)، تعریف نسبتاً مشابهی با تعریف سازمان ملل ارایه شده است. در این قانون فساد چنین تعریف شده است: "هرگونه رفتار (اعم از فعل یا ترک) توسط هر فرد حقیقی یا حقوقی به صورت فردی، جمعی یا سازمانی که به‌ طور عمدی و با هدف کسب هرگونه منفعت یا امتیاز مستقیم یا غیرمستقیم برای خود یا دیگری و با انحراف یا خروج از احکام شرعی یا قوانین موضوعه‌ی کشوری انجام پذیرد که ضرر و زیانی را به منافع، منابع یا سلامت عمومی یا جمعی از مردم وارد نماید، فساد تلقی می‌شود"(محدثی،فاضلی، عابدی‌جعفری،1391،ص.39).
مؤسسه‌ی گالوپ نیز که در زمینه‌ی منبع علمی مقاله‌های کمی و سنجش شاخص‌های اجتماعی تخصص دارد، فساد را «اقدامات غیرقانونی که از طریق آن‌ها شهروندان به مقامات دولتی رشوه می‌دهند تا مجوز بگیرند، قرارداد ببندند و یا از مجازات بگریزند؛ و به طور خلاصه رشوه دادن برای فائق آمدن بر قانون یا قواعد بروکراسی تعریف کرده است CITATION Ins99 \p 1 \l 1033 (Gallup, 1999, p. 1)هم‌چنین کافمن یکی از صاحب‌نظران برجسته‌ی فساد چنین تعریفی از آن ارایه کرده است: فساد عبارت است از بهره‌برداری از ادارات دولتی برای سود شخصی CITATION Kau98 \p 4 \l 1033 (Kaufmann, D; Gray, C;, 1998, p. 4).
«کارواژال» دسته‌بندی از ارتکاب فساد ارائه‌ می‌دهد به این ترتیب که شامل:
رابطه‌ی ارباب‌رجوع و کارگزار:
قانون‌شکنی: فساد را بر حسب تخلف از قواعد رسمی اداری تعریف می‌کند.
ناسازگاری با نظر عمومی جامعه: فساد، مبتنی است بر تعریفی که افکار عمومی از فساد می‌دهد. یعنی افکار عمومی به ما می‌گوید که فساد چیست.
تجاوز به حقوق عموم جامعه: در این نوع تعاریف فساد عملی است که به منافع عمومی لطمه وارد کند CITATION Car992 \p 336-337 \l 1033 (Carvaial, 1999, pp. 336-337).
به زعم کارواژال فساد پدیده‌ای مربوط به شبکه‌ی روابط اجتماعی است. مشخصه‌ی اصلی هر شبکه، تبادلاتی است که بین اعضاء صورت می‌گیرد. سه عامل حاکم بر این روابط است:
1. جهت رابطه (افقی، عمودی)
2. منابع مورد مبادله (قدرت، ثروت، اطلاعات، کار و...)
3. نوع روابط (رسمی، غیررسمی).
در نظر وی، فساد در سطح کلان، فرآیندی اجتماعی است که شامل چهار مرحله است:
1. ایجاد هسته‌ی فساد: این مرحله اغلب توسط فردی صورت می‌گیرد که حداقل یکی از شرایط زیر را داشته باشد: به دنبال منافع بیش‌تر باشد، احساس کند پاداش کافی به او تعلق نمی‌گیرد، قبلاً عضو شبکه‌های فساد بوده باشد، کارفرما یا دولت را دشمن خود تلقی کند.
2. گسترش شبکه‌ی فساد: در این مرحله، سایر افراد نیز به شبکه می‌پیوندند؛ به ویژه بالادستان و آن‌هایی که می‌توانند فساد را افشا کنند.
3. رشد نمایی فساد: در این مرحله افرادِ هر چه بیش‌تری از داخل و خارج از سازمان به شبکه می‌پیوندند.
4. مرحله‌ی ثبات: در این مرحله شبکه‌ی قدرت فساد به مرحله‌ی توازن و سازگاری با سایر شبکه‌ها و سیستم نظارتی می‌رسد CITATION Car992 \l 1065 (Carvaial, 1999).
با توجه به تعاریف ارائه شده تا کنون باید یک تعریف را به عنوان تعریفی که در این تحقیق مورد توجه است و اساس تحقیق بر آن گذاشته می‌شود ارائه شود. به نظر محقق، تعریفی که سازمان شفافیت بین‌الملل (Transparency International) در سال 2013 از فساد کرده است جمع‌بندی مناسبی از تعاریفی است که تا کنون ارائه شده است و هم‌خوانی بسیار خوبی با تعریف ارائه شده از فساد در قانون ارتقای سلامت اداری دارا می‌باشد. این سازمان فساد را «سوء‌استفاده از قدرت اعطایی با قصد انتفاع شخصی» تعریف می‌کند CITATION Sut14 \p 1 \l 1033 (Sutherland, 2014, p. 1)2-2-2-1- انواع فساد:
در مطالعه‌ای که چندی قبل صورت گرفته است- بر اساس مجموعه‌ای از شاخص‌های مهم و اساسی- اشکالی از پدیده‌ی فساد معرفی شده‌اند. به عبارتی دیگر فساد در متن اجتماع رخ می‌دهد و از این رو دارای علل و عوامل و اشکال متفاوت و متنوعی می‌باشد CITATION Nor13 \p 65 \l 1033 (Nordin, Rumaizah Mohd; Takim, Roshana; Nawawi, Abdul Hadi;, 2013, p. 65) این اشکال، که می‌توان آن‌ها را جزو انواع اصلی رفتار مفسدانه نامید، عبارتند از ارتشاء، اختلاس، کلاه‌برداری و اخاذی CITATION Gra12 \p 386 \l 1033 (Graycar, Adam; Sidebottom, Aiden;, 2012, p. 386). با این که به نظر می‌رسد این مفاهیم تا حدود زیادی باهم هم‌پوشانی دارند و حتی گاهی اوقات ممکن است با عبارات دیگری نیز جایگزین شوند، با این حال می‌توان از آن‌ها برای توضیح و تفکیک شکل‌‌های اصلی رفتار مفسدانه استفاده نمود CITATION Lam99 \p 10 \l 1033 (Lambsdorff, 1999, p. 10).
فساد را می‌توان بر حسب شکل منافع و نوع رویه‌ای(چگونگی) که فساد یا عمل مفسدانه رخ می‌دهد به دو شکل اساسی تقسیم کرد: فردی و نهادی CITATION Tho932 \l 1033 (Thompson, 1993)و CITATION Gra12 \p 386-387 \l 1065 (Graycar, Adam; Sidebottom, Aiden;, 2012, pp. 386-387).
فردی: در این نوع فساد، افراد صاحب منصب یا کارکنان منافع شخصی‌شان را در نقش‌های خودشان به مثابه‌ی شهروندان خاص اخذ می‌کنند.
نهادی: در این نوع فساد، کارکنان منافعی را دریافت می‌کنند که موقعیت‌های شغلی یا حرفه‌ای‌شان را در درون سازمان ارتقاء می‌بخشد یا به تقویت ایدئولوژی سیاسی‌شان کمک می‌کند. در فساد از نوع نهادی، منافع دریافتی افراد سیاسی است و لزوماً به مشروعیت زدایی خود آن‌ها منجر نمی‌‌شود CITATION LaF042 \p 601-604 \l 1065 (LaFree, G; Morris, N;, 2004, pp. 601-604).
کیمویو دو نوع فساد را شناسایی نموده است: فساد کوچک و فساد سیستماتیک. وی معتقد است فساد کوچک زمانی قابل مشاهده خواهد بود که راست‌گویی یک هنجار است، در نتیجه رفتارهای فساد‌آمیز یک استثنا محسوب می‌شوند. در حالی که فساد سیستماتیک دربرگیرنده‌ی تعداد زیادی از افراد است که به طور منظم و با همکاری درگیر رفتارهای فسادآمیزاند CITATION Dio13 \p 413 \l 1065 (Dion, 2013, p. 413).
فساد اداری نیز مورد توجه بسیاری از محققان و صاحب‌نظران بوده است و معمولاً در تعریف فساد اداری همان تعریف فساد را ارائه می‌دهند با شرط وقوع در سازمان. اما در جای دیگر تعریف قانونی فساد اداری چنین مطرح شده است: «استفاده‌ی غیر قانونی از اختیارات اداری/دولتی برای نفع شخصی»(زاهدی،محمدنبی و شهبازی،1388،ص.33).
نکته‌ی قابل طرح تا به این‌جا این است که همان‌گونه که مشاهده شد، تعاریف از فساد بسیار است و هر کدام از محقان و صاحب‌نظران سعی در تعریف فساد از منظری خاص دارند. به گونه‎ای که برخی آن را منظر قانونی تعریف می‌نمایند، همانند هلیدی، تعریف مؤسسه گالوپ، لانگست و ... که در این منظر فرض بر این موضوع استوار است که قانونِ کامل، جامع و بدون خدشه‌ای وجود دارد که کارکنان باید بر اساس آن عمل کرده و عمل نکردن مطابق با آن به معنی بروز فساد است (فاضلی،1388،صص.23-22)و CITATION Roc11 \p 160 \l 1033 (Rocha, Jose Luis; Brown, Ed; Cloke, Jonathan;, 2011, p. 160). اما در مواقعی که قانون وجود نداشته باشد و یا قانون موجود دارای ابهاماتی باشد چنین تعاریفی نیز اساساً دچار تزلزل می‌شود.
از این رو برخی دیگر از محققان سعی در تعریف فساد بر اساس افکار عمومی نموده‌اند. بر این اساس آن‌چه مردم جامعه غیراخلاقی و مضر می‌دانند، فساد است اما در این نوع تعریف نیز به دلیل تفاوت نظر و نگاه در میان مردم و نخبگان سیاسی، رسیدن به اتفاق نظر کاری است دشوار. بر همین اساس‌هایدن‌هایمر سه نوع فساد را از هم متمایز می‌سازد(فاضلی،1388،ص.24) :
فساد سیاه: کاری است که از نظر توده‌ها و نخبگان منفور است(مانند رشوه گرفتن مهندس ناظر و نادیده گرفتن معیارهای ساخت ساختمان).
فساد خاکستری: کاری که اکثر نخبگان منفور می‌دانند ولی مردم نسبت به آن بی‌تفاوت‌اند.(مانند کوتاهی کارمندان در اجرای قوانینی که مردم دوست ندارند و نخبگان مفید می‌دانند.)
فساد سفید: کاری که ظاهراً خلاف قانون است ولی نخبگان و مردم مهم و مضر نمی‌دانند(حبیبی،1375،ص.15).
هر چند این دسته‌بندی نیز چندان نتوانسته است مشکل رسیدن به اجماعی در تعریف فساد را حل کند اما نباید از این نکته غافل شد که افکار عمومی بر مبنای برداشتی که از فساد در جامعه وجود دارد درباره‌ی مشروعیت نظام سیاسی قضاوت می‌کند.
برخی دیگر نیز فساد را بر اساس روند تصمیم‌گیری تعریف کرده‌اند و برخی دیگر آن را بر اساس سطح سازمانی. که در این صورت از فساد کلان و خرد صحبت به میان می‌آید(فاضلی،1388،صص.27-24).
سازمان جهانی ضد فساد دو نوع کلی فساد را شرح می‌دهد: کلان و خرد. فساد جامع دربرگیرنده‌ی عملیات اصلی دولت شده و قوانین و مقررات و حکمرانی خوب را در هم می‌شکند CITATION Lid071 \p 12 \l 1065 (Lidholm, 2006/2007, p. 12). فساد کلان سوءاستفاده‌ی مقامات سیاسی ارشد از قدرت است که به زوال سریع حاکمیت قانون، ثبات اقتصادی و اعتماد مردم به حاکمیت منجر می‌شود. از این نوع فساد به «اخاذی دولتی» نیز یاد می‌شود(فاضلی 1388ص.27). این در حالی است که فساد در سطح خرد تمام جامعه را تحت تأثیر خود قرار نمی‌دهد بلکه تقریباً شامل تعاملات میان افراد می‌شود که از حدود وظایف و تعهد یکی از طرفین منحرف می‌شود CITATION Lid071 \p 12 \l 1065 (Lidholm, 2006/2007, p. 12). فساد خرد همان گرفتن رشوه‌های اندک از سوی کارکنان بروکراسی(کارمندان) در مقابل واگذار کردن امتیازهای کوچک است. از این فساد به «فساد نظام‌مند» نیز یاد می‌شود(فاضلی،1388،ص.27).
رز-اکرمن فساد کلان را بسیار خطرناک می‌داند، زیرا انحراف جدی در مسیری که دولت و جامعه عمل می‌کند، ایجاد می‌کند. دولت مبالغ سنگینی برای تدارک و تجهیز بنگاه‌های با مقیاس بزرگ پرداخت می‌کند و از خصوصی‌سازی‌ها و اعطای امتیازات مبالغ ناچیزی دریافت می‌کند. مقامات فاسد انتخاب‌های بخش عمومی را منحرف می‌کنند تا رانت‌های کلانی برای خود ایجاد کنند و انتخاب‌های عمومی ناکارآمد و نابرابر تولید کنند. دولت تعداد زیادی طرح‌های غلط ایجاد می‌کند و بیش از اندازه روی طرح‌هایی خرج می‌کند که اساساً در ست و بی‌عیب هستند. فساد منافع افزایش درآمد حاصل از خصوصی‌سازی و اعطای امتیازات را کاهش می‌دهد(رز-اکرمن،1382،ص.301).
2-2-2-2- فصل مشترک مباحث مربوط به فسادبه رغم ماهیّت پیچیده و چندوجهی پدیده‌ی فساد، و تنوع تعاریف و مفهوم‌پردازی‌ها و تشتت آراء درباره‌ی آن، آنچه از بدنه‌ی دانش و بررسی منابع مربوط به فساد می‌توان استنباط کرد این است که فساد دست‌کم دارای چهار دلالت اساسی زیر است:
نخست) اکثر منابع و تحلیل‌ها با این امر موافق‌اند که فساد به آن دسته از کارکنان و صاحب‌منصبان و کارگزاران بخش عمومی مربوط می‌‌شود که از موقعیت‌های اعتماد و اقتدار سوءاستفاده می‌کنند. سیاست‌مداران، بوروکرات‌ها، قضات، پلیس، مأموران اصلاح و نظارت، دادستان‌ها و جز آن‌ها را می‌توان در زمره‌ی این دسته از کارگزاران قرار داد.
دوّم) اکثر صاحب‌نظران حوزه‌ی فساد با این امر موافق‌اند که ارتکاب فساد فقط می‌تواند در خلال یا جریان انجام وظایف قانونی این دسته از صاحب منصبان و کارگزاران بخش عمومی صورت بگیرد. این مفهوم‌پردازی از فساد کم و بیش با نظریه‌ی جرم‌شناس معروف ادوین ساترلند (1949) درباره‌ی "جرایم یقه-سفید" (جرایمی که توسط افرادی با مناصب و منزلت‌های بالا در جریان ایفای نقش‌های شغلی صورت می‌گیرد) منطبق است. نکته‌ای که باید مورد توجه قرار داد این است که فساد شامل حال آن دسته از صاحب‌منصبان بخش عمومی می‌‌شود که با استفاده از موقعیت شغلی خودشان هم اعمال غیرقانونی انجام می‌دهند و هم از هنجارهای غیررسمی تخطی می‌کنند.
سوّم) اکثر مطالعات و تحلیل‌ها بر این امر صحه می‌گذارند که صاحب‌منصبان و کارگزاران بخش عمومی عمدتاً در قبال اعمال مفسدانه‌ی خود از منافع و پاداش‌های شخصی برخوردار می‌شوند. با این حال، همان‌طور که تامسون (1993) نیز تصریح کرده است، این به‌ منزله‌ی آن نیست که همه‌ی پاداش‌ها و منافع مادی پولی و شخصی است. پاداش‌ها و عایدی ناشی از ارتکاب اعمال مفسدانه می‌تواند اشکال غیررسمی، غیرشخصی و غیر اجرایی و غیرسازمانی نیز داشته باشد.
چهارم) بسیاری از تعاریف و مفهوم‌سازی‌های مربوط به فساد این نکته را مورد توجه قرار داده‌اند که در مواردی افراد ثالث به طور مستقیم از اعمال و تصمیماتی که توسط صاحب منصبان بخش عمومی گرفته می‌‌شود، منتفع می‌شوند. چنین تفسیری، حوزه‌ی فساد را به ورای منافع کارگزاران بسط می‌دهد. یعنی فساد فقط ارتکاب اعمال غیرقانونی و سوء‌استفاده از منابع عمومی به نفع شخصی کارگزاران نیست. از این رو، اعمال کارگزاران بخش عمومی که منافعی برای شخص ثالث دارد هر چند که شاید مفسدانه تلقی نشود، با این وجود غیراخلاقی و کج‌روی است. صدور مجوزها و گواهی‌نامه‌ها (لیسانس‌ها) و موارد متعدد دیگر به نفع اشخاص ثالث را می‌توان مثال‌های بارزی برای این مؤلفه از فساد در نظر گرفت CITATION LaF042 \l 1065 (LaFree, G; Morris, N;, 2004).
اکنون لازم است که با مفاهیم و تعاریف سلامت نیز آشنا شویم.
2-2-2- مفاهیم و تعاریف سلامت:مفهوم سلامت یکی از مباحث دیگری است که محققان و صاحب‌نظران از دیدگاه‌ها و زوایای متفاوت به آن نگریسته‌اند. در ابتدا نگاه کوتاهی بر این جنبه‌های متفاوت افکنده و سپس به زاویه‌ای پرداخته خواهد شد که در این تحقیق بیش‌تر مورد نظر است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *