منبع علمی مقاله —d1878

2-4-1- مکتب شیکاگو30
2-4-2- مکتب مدرنیسم یا نوگرایی31
2-4-3- مکتب ساخت گرایی31
2-4-4- مکتب امایش انسانی32
2-4-5- مکتب پست مدرنیسم 32
2-4-6- توسعه پایدار شهری33
2-4-7- رویکرد پایداری33
2-5- بلند مرتبه سازی و منطق متراکم و فرسوده شهری 36
2-6- اثر بلند مرتبه سازی در افزایش تراکم ساختمانی و زمین مسکونی38
2-7- اثر بلند مرتبه سازی در سطح معابر و شبکه ترافیک شهری38
2-8- اسیب شناسی بلند مرتبه سازی39
جمع بندی44
فصل سوم : ویژگی های عمومی شهر قائم شهر
مقدمه 46
3-1- ویژگی های طبیعی و شرایط اکولوژیکی قائم شهر46
3-1-1- تقسیمات سیاسی استان مازندران 46
3-1-2- محدوده و موقع جغرافیایی قائم شهر 46
3-1-3- زمین شناسی49
3-1-4- توپوگرافی 50
3-1-5- اقلیم50
3-1-5-1- دما 51
3-1-5-2- بارش 51
3-1-5-3 – یخبندان 54
3-1--5-4- رطوبت نسبی 55
3-1-5-5- باد 55
3-1-6- بررسی تأمین منابع اب شرب و کشاورزی 56
3-1-7- خاک و پوشش گیاهی57
3-1-8- بررسی خطر سوانح طبیعی در سطح شهر قائم شهر 58
3-2- پیشینه تاریخی شهر قائم شهر 58
3-2-1- عوامل پیدایش و رشد شهر59
3-3- بررسی جمعیت شهر قائم شهر 61
3-3-1- تغییرات خانوار و بعد خانوار 62
3-3-2- ساختار جنسی جمعیت شهر 63
3-3-3- ساختار سنی جمعیت شهر 63
3-3-4- باروری و مرگ و میر و مهاجرت 65
3-3-5- حرکات مکانی جمعیت شهر 65
3-3-6- میزان سواد جمعیت شهر 66
3-3-7- تراکم جمعیت شهر 66
3-4- ویزگی های اقتصادی شهر قائم شهر 68
3-4-1- ساختار اقتصادی و ساختار فعالیت اقتصادی شهر68
3-4-1-1- گروه عمده فعالیت 68
3-4-1-2- وضعیت فعالیت شهر69
3-4-1-3- ساختار اشتغال شهر 69
3-5- مطالعه سازمان فضایی و کالبدی شهر70
3-5-1- بررسی نظام عملکردی در کاربری های عمده شهری70
3-5-1-1- ساختار مرکزی شهر71
3-5-1-2- ساختار شبکه های ارتباطی در وضع موجود71
3-5-1-3- بررسی شاخص های کیفی مسکن در قائم شهر72
3-5-1-3-1- مصالح عمده مصرفی د ساختمان های مسکونی72
3-5-1-3-2- تأسیسات و تجهیزات واحدهای مسکونی قائم شهر73
3-5-1-4- بررسی شاخص های کمی مسکن در قائم شهر73
3-5-1-4-1- تعداد واحد مسکونی و خانوار 73
3-6- کاربری اراضی شهر قائم شهر 74
3-7- مسکن و کیفیت ابنیه 81
3-8- بافت شهر 83
3-9- بخش قدیمی و مرکزی شهر قائم شهر84
3-9-1- بخش نیمه قدیمی یا میانی شهر قائم شهر 85
3-10- چگونگی مراحل و جهات توسعه فیزیکی شهر قائم شهر 86
3-11- معرفی محدوده مورد مطالعه89
3-11-1- چگونگی پراکنش واحدهای مسکونی بلند مرتبه در ناحیه دو 91
3-11-2- بررسی کاربری خدماتی در ناحیه دو و مقایسه ان با طرح تفصیلی پیشنهادی91
جمع بندی94
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل
مقدمه96
4-1- تکنیک های تحقیق97
4-1-1- شرح تکنیک ها97
4-1-1-1- ازمون اماری کای اسکوئر97
4-1-1-2- ازمون کولموگروف – اسمیرنوف99
4-2- یافته های توصیفی 100
4-2-1- تأثیر بلند مرتبه سازی بر کاربری مسکونی100
4-2-1-1- متوسط سطح تفکیک زمین در قطعات مسکونی100
4-2-1-2- تناسب میزان تراکم ساختمانی با تراکم پیش بینی شده طرح جامع یا تفصیلی101
4-2-1-3- سرانه فضای باز واحدهای مسکونی102
4-2-1-4- شرایط تراکم واحدهای مسکونی 103
4-2-2 - تأثیر بلند مرتبه سازی بر کاربری خدماتی 103
4-2-2-1- تناسب کاربری های موجود از نظر کاربری خدماتی103
4-2-2-2- شرایط کاربری خدماتی واحدهای مسکونی104
4-2-3- تأثیر بلند مرتبه سازی بر کاربری معابر 105
جمع بندی نهایی106
فصل پنجم: نتیجه گیری ، ازمون فرضیات و ارائه پیشنهادات
5-1- نتیجه گیری109
5-2- ازمون فرضیات111
5-3- ارائه پیشنهادات117
منابع120
فهرست جداول
جدول شماره (2-1) - مقایسه تطبیقی مزایا و معایب بلند مرتبه سازی 34
جدول شماره (3-1)- تقسیمات کشوری قائم شهر در سال 138547
جدول شماره (3-2)- روند نوسان شاخص دمایی شهر قائم شهر طی سال های 88- 136351
جدول شماره (3-3)- مشخصات بارش شهر قائم شهر طی سال های 88-136352
جدول شماره (3-4)- تعداد روزهای یخبندان در شهر قائم شهر طی سال های 88-136354
جدول شماره 3-5- سیر تحولات جمعیت شهر قائم شهر در سال های 85-133562
جدول شماره 3-6- نوع خانوار در شهر قائم شهر در سال 138562
جدول شماره 3-7- تحولات شاخص نسبت جنسی جمعیت شهر قائم شهر طی سال های 85-133563
جدول شماره (3-8)- تعداد جمعیت و سهم هر یک از گروه های سنی شهر قائم شهر در سال های 1385-137564
جدول شماره (3-9)- شاخص های دموگرافیک ارائه شده برای شهر قائم شهر65
جدول شماره (3-10)- محل تولد ساکنین شهر قائم شهر در سال 138566
جدول شماره (3-11)- مقایسه کل جمعیت با سواد شهر قائم شهر در سال 138566
جدول شماره (3-12) – تراکم نواحی در وضع موجود قائم شهر در سال 138567
جدول شماره (3-13)- جمعیت شاغلین و بیکار شهر قائم شهر در سال 1385 69
جدول شماره (3-14)- مصالح عمده مصرفی در اسکلت ساختمان های مسکونی قائم شهر در دوه های مختلف72
جدول شماره (3-15)- تعداد واحد مسکونی و تعداد خانوار در قائم شهر از سال های 35 تا 8574
جدول شماره (3-16)- سطوح کابری وضع موجود در سال 138077
جدول شماره (3-17)- گروه بندی سختمان های موجود بر پایه کیفیت ساختمانی 138081
جدول شماره (3-18)-دسته بندی ساختمان های موجود بر اساستعداد طبقات در سال 138082
جدول شماره (3-19)- دسته بندی ساختمان های موجود بر اساس مصالح ساختمانی83
جدول شماره (3-20) – پراکنش واحهای مسکونی بلند مرتبه در ناحیه دو91
جدول شماره (3-21)-مقایسه سطوح کاربری پیشنهادی طرح مصوب قبلی و و ضع موجود92
جدول شماره (4-1)- توزیع فراوانی متوسط سطح تفکیک زمین در قطعات مسکونی100
جدول شماره (4-2)- توزیع فراوانی تناسب تراکم ساختمانی با تراکم پیش بینی شده طرح جامع101
جدول شماره (4-3) -توزیع فراوانی سرانه فضای باز واحدهای مسکونی102
جدول شماره (4-4)- توزیع فراوانی شرایط تراکم واحدهای مسکونی103
جدول شماره (4-5)-توزیع فراوانی تناسب کاربری موجود از نظر کاربری خدماتی104
جدول شماره (4-6)- توزیع فراوانی شرایط کاربری خدماتی واحدهای مسکونی104
جدول شماره (4-7)- توزیع فراوانی شرایط کاربری معابر105
جدول شماره (5-1)- ازمون کولموگروف – اسمیرنوف برای تطابق با توزیع نرمال در کاربری مسکونی111
جدول شماره(5-2)- . آزمون X2برای آزمون فرضیه 1112
جدول شماره (5-3)- آزمون کولموگروف- اسمیرنوف برای تطابق با توزیع نرمال در کاربری خدماتی113
جدول شماره (5-4)- آزمون X2برای آزمون فرضیه 2114
جدول شماره (5-5)-آزمون کولموگروف- اسمیرنوف برای تطابق با توزیع نرمال ئدر کاربری معابر115
جدول شماره (5-6)- آزمون X2برای آزمون فرضیه 3 116
فهرست نمودار
نمودار شماره (3-1)- توزیع بارش ماهانه شهر قائم شهر53
نمودار شماره (3-2)- توزیع بارش فصلی شهر قائم شهر53
نمودار شماره (3-3)- شاخص حرارتی شهر قائم شهر53
نمودار شماره (3-4)- تعداد روزهای یخبندان در شهرقائم شهر(88-1363)54
نمودار شماره (3-5)- کاربری های وضع موجود شهر قائم شهر79
نمودار شماره (3-6)- ویژگی های کیفیت ساختمان شهر قائم شهر81
نمودار شماره (4-1)- نمودار ستونیتوزیع فراوانی متوسط سطح تفکیک زمین در قطعات مسکونی100
نمودار شماره (4-2)- نمودار ستونی توزیع فراوانی تناسب تراکم ساختمانی با تراکم پیش بینی شده طرح جامع یا تفصیلی101
نمودار شماره (4-3)-نمودار ستونیتوزیع فراوانی سرانه فضای باز واحدهای مسکونی102
فهرست نقشه ها
نقشه شماره (3-1)- تقسیمات سیاسی شهرستان قائم شهر به تفکیک منطقه48
نقشه شماره(3-2) –کاربری اراضی وضع موجود شهر قائم شهر80
نقشه شماره (3-3)- روند گسترش تایخی شهر قائم شهر88
نقشه شماره (3-4)- موقعیت ناحیه دو90
نقشه شماره (3-5)-کاربری اراضی وضع موجودوپیشنهادی ناحیه دو93
مقدمه
بیش از یک قرن از ظهور ساختمان های مسکونی و تجاری طبقاتی (شامل برج ها، بلند مرتبه هاو آسمان خراش ها) می گذرد. در آغاز راه، این قبیل سازه ها به عنوان نشانه ای ازپیشرفت های تکنولوژیک و فنی جوامع شناخته می شدند. معرفی شیوه های نوین و پیشرفته طراحی و معماری، استفاده از مصالح ساختمانی جدید و پیشرفته، پدیدار شدن تکنولوژیهای تاسیساتی جدید از قبیل سیستم های تهویه مرکزی، اطفای حریق، دفع زباله، پمپاژ آب به طبقات فوقانی، آسانسور، و حتی معرفی و ارائه الگوهای جدید زندگی شهری متناسب بااین معماری نوین، از جمله مواردی بودند که بدون مهیا شدن هریک، بلند مرتبه سازی نمیتوانست به عنوان بخشی مهم از صنعت ساختمان مطرح شود. بهمین دلیل بود که اولین بلندمرتبه ها و آسمان خراش ها، در جوامع پیشرفته صنعتی – بخصوص ایالات متحده امریکا- قدکشیده و با غرور، سر به آسمان ساییدند.
به مرور اما، با گذشت زمان و به خصوص پس از پایان یافتن جنگ جهانی دوم، ساخت و ساز بلند مرتبه ها و آسمانخراش ها، گذشته از به رخ کشیدن قدرت و قابلیت فنی کشورها، دلیل مهم دیگری نیز پیداکرد: رشد شدید جمعیت و کمبود زمین جهت احداث واحدهای مسکونی کافی. آنچنانکه کشورهایی مانند ژاپن، هنگ کنگ، مالزی و سنگاپور، به سرعت و پس از کشورهای بزرگ صنعتی، به خصوص ایالات متحده امریکا، شروع به گام نهادن در این راه کردند. امااحداث این ساختمان های بلند، تنها به این گروه از کشورها محدود نشد. رفته رفته اکثرکشورهای جهان، در روندی رو به گسترش، بلند مرتبه سازی را به عنوان یکی از نمادهای پیشرفت صنعتی و فنی خود، در دستور کار قرار دادند؛ ضمن آنکه رشد جمعیت نیز، دیگر به عنوان معضل تنها تعدادی کشور کوچک و پر جمعیت مطرح نبود، بلکه تبدیل به موضوعی جهانی شده بود ww.melk118.net)).
در این میان، ایران هم از این قاعده مستثنی نبود و از چند دهه پیش، آرام آرام، پای بدین وادی گذاشت.این رویکرد، اگرچه درسالهای پیش از انقلاب، عمدتاً با هدف حرکت به سمت مدرنیزاسیون شروع شد، اما رفته رفته و خصوصا طی سال های اخیر، به راهکاری جهت پاسخگویی به نیاز روزافزون جمعیت جوان کشور به مسکن تبدیل شد. کمبود زمین و بخصوص رشد غیر منطقی قیمت آن در سراسرکشور از یک سو، و افزایش تقاضا جهت اسکان در برخی مناطق خاص کشور (خصوصا تهران وسایر کلان شهرها)، حرکت شتابان به سمت بلند مرتبه سازی و ایجاد مجتمع های بزرگ آپارتمانی با طبقات و واحدهای زیاد را توجیه پذیر کرد. ارائه برخی امتیازات از سوی ارگان های دولتی و بانک ها نیز، سیل سرمایه ها را به سمت سرمایه گذاری در زمینه انبوه سازی هدایت کرد.در همین راستا تحقیق‌ حاضر جستاری‌ است‌ در زمینه تحلیل ادراکی- محیطی تأثیر بلندمرتبه سازی بر روی کاربری شهری قائمشهرکه‌ از پنج‌ فصل‌به شرح زیر تشکیل‌ شده‌ است:
در فصل‌ اول‌ به‌ طرح‌ تحقیق‌، بیان‌ مسئله‌، اهداف‌، فرضیات‌، متدولوژی‌ و غیره‌ اشاره‌ شده است. در فصل‌ دوم‌به‌ مفاهیم و نظریات‌ و تکنیک های مورد استفاده در تحقیق پرداخته شده است. در فصل‌ سوم‌ به ویژگیهای طبیعی،اجتماعی،اقتصادی و کالبدی شهر قائمشهر و معرفی محدوده مورد مطالعه اشاره شده است.درفصل چهارم نیز به تجزیه و تحلیل مسأله بلند مرتبه سازی پرداخته شده است.
در فصل پنجم نیز به نتیجه گیری،ازمون فرضیات و ارائه پیشنهادات پرداخته شده است.
فصل اول:
طرح تحقیق
1-1- بیان مسأله
راهبرد بلند مرتبه سازی و توسعه فضایی در ارتفاع به عنوان محصول رشد جمعیت و همچنینین کمبود زمین مناسب جهت ساخت و ساز دهه های اخیر در شهرهای جهان به ویژه شهرهای بزرگ رواج یافته است. آپارتمان نشینی را می توان از مهم ترین تحولات در فرایند اسکان بشر در شهرها دانست که به فرم مسکن شهری در دوران معاصر تبدیل شده است.
ایده ی بلند مرتبه سازی نخست به منظور بهره برداری از زمین های مرکز شهر و در پی توجه به اقتصاد شهر مطرح گردید. زیرا از سویی گرایش به تراکم و تمرکز واحد های اقتصادی، تقاضا برای زمین در مرکز شهر را به شدت افزایش داده بود و از سوی دیگر عرضه زمین در این منطقه شهر محدود بود. در نتیجه افزایش تراکم ساختمانی به عنوان راه حلی برای افزایش سطح زیربنای مورد بهره برداری ارائه شد(گلابچی، 53:1380).
استفاده فراگیر از این روش، به تدریج افزون بر کاربریهای اقتصادی مانند کاربری های صنعتی، اداری و تجاری دامنگیر کاربری های مسکونی نیز گشت و به مناطق پیرامونی شهر نیز گسترش یافت، لیکن به مانند هر راه حل دیگری، این راه حل دارای تبعات و آثار منفی نیز بوده و مشکلات نوینی را برای شهروندان پدید آورد که از آن جمله می توان به افزایش ازدحام و تراکم، افزایش آلودگی های زیست محیطی، کاهش دسترسی شهروندان به هوای آزاد و نور خورشید و افزایش مزاحمت های شهری اشاره کرد( منعام-ضرابیان،102:1386).
پدیده بلندمرتبه سازی گرچه در طول حیات خود همواره از سوی اندیشمندان گوناگون مسائل اجتماعی، اقتصادی وشهرسازی مورد انتقاد واقع شده وبه کاربران با شک وتردید نگریسته شده اما همواره بنا به ضرورت نتوانسته است حضور دائمی خویش را به اثبا ت برساندوبر عرصه فعالیت خود بیافزاید.بلندمرتبه سازی در جهان پدیده ایست که از اواخر قرن 19واوایل قرن 20چهره خود را به ثبت رساندو نخستین گامها‌ در تولید آسمان خراش‌ها از حدود سال 1880تا1900در شیکاگو برداشته شد.اما در کشور ما آغاز حرکت بسوی بلند مرتبه سازی را می توان به سال 1328 ه.ش دانست.
تا پیش از 1328 بلند ترین ساختمانهای ایران و تهران را می توان ساختمان باشگاه افسران دانست که مشتمل بر 4 طبقه بود(فرهودی و صالحی،72:1380).
با وقوع انقلاب اسلامی بلندمرتبه سازی در پی افزایش قیمت زمین و افزایش تراکم آغاز شد. در سالهای پایانی دهه 60 موج جدید بلند مرتبه سازی در طی افزایش قیمت زمین و افزایش تراکم آغاز گردید و کم کم سراسر شهرهای ایران را در بر گرفت (شاکری و صمدی واقفی، 1380).
با توجه به مشکلاتی که در اراستای اجرای این برنامه ها به وجود امد ، طرح مسکن مهر از سال 87 از سوی دولت بر مبنای سه اصل تخصیص زمین به هزینه صفر، اعطای تسهیلات ساخت، تبدیل واسطه مالکیتی به مدیریتی در راستای سیاست افزایش تولید و عرضه مسکن طراحی شدو عملیات اجرایی ان از سال 89 به صورت جدی وارد فاز اجرا و ساخت شد.
باتوجه به این که طی سال های اخیر درشهر قائمشهراحداث ساختمان های بلند مرتبه افزایش یافته است باعث بروز مشکلاتی از قبیل افزایش تراکم انسانی و ساختمانی، کاهش سرانه خدماتی(فضای سبز،بازی،اموزشی و ...)،افزایش حجم ترافیک،فشار بیش از حد بر روی شبکه های مختلف شهر از قبیل اب ،برق،گاز و،عدم وجود فاضلاب شهری در بعضی نقاط و ... شده است.
لذا در این تحقیق تلاش خواهیم کرد تا ضمن ارزیابی روند بلند مرتبه سازی در قائمشهر، به بررسی تاثیراحداث ساختمان های بلند در قائم شهراز نظر کاربری های شهری بپردازیم و سعی شود به سوالات زیر پاسخ داده شود:
-آیابلندمرتبه سازی بر کاربری زمین مسکونی در قائم شهرتاثیر می گذارد؟
-آیا بلند مرتبه سازی بر کاربری خدمات شهری تاثیرمی گذارد؟
-آیا بلند مرتبه سازی بر کاربریمعابر و شبکه ترافیک شهری تاثیر می گذارد؟
1-2- فرضیات تحقیق
بلند مرتبه سازی بر کاربری زمین مسکونی در شهرقائمشهر تاثیر می گذارد.
بلند مرتبه سازی با توجه به افزایش جمعیت شهری در کاربری خدماتی شهر تاثیر گذار است.
وجود ساختمان های بلند مرتبه بر کاربری معابر و شبکه ترافیک شهری قائم شهر تاثیر گذار است
1-3-روش تحقیق
این منبع علمی مقاله بنا به ماهیت، موضوع و اهدافی که برای آن پیش بینی شده است از نوع توصیفی – تحلیلی و در زمره تحقیقات کاربردی است. از آنجائیکه در این منبع علمی مقاله از ابزار پرسشنامه و مصاحبه برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز استفاده شده است، بنابراین از زاویه دیگر میتوان این منبع علمی مقاله را یک تحقیق پیمایشی (میدانی) (survey research) نیز قلمداد کرد.
برای پاسخگویی به سوالات تحقیق و آزمون فرضیات این منبع علمی مقاله از دو نوع متغیر استفاده خواهد شد.
متغیر وابسته:
بلند مرتبه سازی
متغیرهای مستقل:
متوسط سطح تفکیک زمین در قطعات مسکونی
سرانه فضای باز واحدهای مسکونی
شرایط تراکم واحدهای مسکونی
تناسب کاربری های خدماتی با طرح های شهری
شرایط کاربری خدماتی
شرایط کاربری معابر
اطلاعات مورد نیاز در این منبع علمی مقاله به دو صورت جمع اوری خواهد شد:
الف ـ اطلاعات اسنادی (کتابخانه‌ای): که با مراجعه به کتابها و مقالات و آرشیو دستگاه‌های مرتبط همچون: دانشگاهها، سازمان مسکن و شهرسازی، دفتر فنی و معاونت برنامه ریزی استانداری و شهرداری جمع‌آوری خواهد شد.
ب ـ روش میدانی : که با توجه به اهداف و سوالات اساسی تحقیق با استفاده از ابزار پرسشنامه، اقدام به جمع آوری اطلاعات مورد نیاز شده است. با توجه به اینکه حدود 2/24 درصد از ساختمان های بلند مرتبه در ناحیه دو قرار دارند(طرح تفصیلی شهر قائم شهر، 1385) و بیش ترین تراکم ساختمانی در این ناحیه قرار دارد، این ناحیه به عنوان واحد نمونه انتخاب شده است.
روش انتخاب نمونه در این تحقیق، روش انتخاب احتمالی یا اتفاقی می گویند که از ان به روش تصادفی نیز تعبیر می شود.رعایت اصل احتمال و شانس مساوی برای هر یک از افراد جامعه باعث می شود که نمونه منتخب معرف جامعه باشد و از ارزش علمی برخوردار بوده و صفات ان با صفات جامعه همخوانی و یکنواختی داشته باشد (حافظ نیا، 122:1388).
جامعه اماری در این منبع علمی مقاله کلیه واحدهای اپارتمانی در ناحیه مورد نظر که.حدود 3635 واحد می باشد.سپس تعیین تعداد نمونه های خانوار با استفاده از فرمول کوکران از میان نمونه های آپارتمانی تعیین شده است.

n=t2pqd21+1N(t2pqd2-1)در نتیجه با توجه به این فرمول ، حجم نمونه 160 بدست می اید.
پس از جمع آوری اطلاعات با استفاده از نرم افزار SPSS به روش آزمون های آماری کای اسکویر( ) و کولموگروف – اسمیرنوف اقدام به تحلیل روابط بین متغیرهای تحقیق خواهد شد .همچنین برای نمایش نتایج داده های تحلیلی و توصیفی از انواع نمودارها، دیاگرامها، نقشه ها، منحنی ها و ... نیز استفاده می شود.
1-4- اهمیت وضرورت تحقیق
 یکی از پدیده هایی که شهر های امروز جهان و به ویژه شهرهای بزرگ با ان مواجه اند بلند مرتبه سازی است.
ایده ی بلند مرتبه سازی نخست به منظور بهره برداری از زمین های مرکز شهر و در پی توجه به اقتصاد شهر مطرح گردید. زیرا از سویی گرایش به تراکم و تمرکز واحد های اقتصادی، تقاضا برای زمین در مرکز شهر را به شدت افزایش داده بود و از سوی دیگر عرضه زمین در این منطقه شهر محدود بود. در نتیجه افزایش تراکم ساختمانی به عنوان راه حلی برای افزایش سطح زیربنای مورد بهره برداری ارائه شد.استفاده فراگیر از این روش، به تدریج افزون بر کاربریهای اقتصادی مانند کاربری های صنعتی، اداری و تجاری دامنگیر کاربری های مسکونی نیز گشت و به مناطق پیرامونی شهر نیز گسترش یافت، لیکن بهمانند هر راه حل دیگری، این راه حل دارای تبعات و آثار منفی نیز بوده و مشکلات نوینی را برای شهروندان پدید آورد که از آن جمله می توان به افزایش ازدحام و تراکم، افزایش آلودگی های زیست محیطی، کاهش دسترسی شهروندان به هوای آزاد و نور خورشید و غیره اشاره کرد ( منعام و ضرابیان، 102:1386).
آخرین دهه های قرن نوزدهم با آغاز رشد عمومی ساختمانها (بلند مرتبه سازی) در غرب همراه بودهاست. پدیده ی بلند مرتبه سازی در طی حیات خود اگرچه همواره از سوی اندیشمندان گوناگون مسائل اجتماعی، اقتصادی و شهرسازی مورد انتقاد واقع شده و به کاربرد آن با شک وتردید نگریسته اند اماهمواره بنا به ضرورت ها، نتوانسته است حضور دائمی خویش را به اثبات رساند و بر عرصه فعالیت خود بیافزاید.
لذا با توجه به چالش های مطرح شده، این تحقیق در صدد بر آمده است تا با تحلیل ادراکی – محیطی، تاثیر بلند مرتبه سازی را بر روی کاربری های شهری قائم شهر بعنوان یکی از پرتراکم ترین نقاط شهری شمال کشور مورد بررسی قرار داده و راهکارهای مناسبی در جهت ساماندهی و کاهش تبعات این پدیده ارائه نماید.
1-5-اهداف تحقیق
اهدف اصلی تحقیق :
بررسی تاثیرساختمان های بلند بر تراکم ساختمانی و مصرف زمین در قائم شهر
2-بررسی تأثیر افزایش جمعیت شهری و عدم نامناسب خدمات در قائمشهر
3-ارائه راهکارهای اصولی و منطقی به مسئولان شهری محلی به منظوررعایت ضوابط بلندمرتبه سازی در قائم شهر
اهداف فرعی تحقیق :
استفاده بیشتر و بهتر از سطح زمین در شهرها برای اسکان جمعیت
تامین فضای باز و محیط زیست بهتر
استفاده از ظرفیت های افزایش تراکم ساختمانی
آشنایی با ادبیات جهانی در باره کم و کیف بلند مرتبه سازی
1-6- پیشینه تحقیق
آخرین دهه های قرن نوزدهم ، با آغاز رشد عمودی ساخمان ها (بلند مرتبه سازی) در غرب همراه بوده است . از آن زمان تاکنون ، پدیده «بلندمرتبه سازی» به عنوان یکی از اشکال غرب ، در صحنه معماری و شهرسازی جهان ، چهره خود را به ثبت رسانده است. حضور این پدیده در صحنه کالبدی شهرها ، از کشورهای آمریکائی و اروپائی آغاز گردید و به مرور در سایر کشورهای جهان ظهور یافت .
رشد ناگهانی شهرهای ایران از سالهای آغاز قرن حاضر، باعث انقطاع روند تغییرات کالبدی- فضایی شهرها در تداوم منطقی با گذشته گردید. این تغییرات با ورود واژگانی جدید همچون آپارتمان همراه بود که تغییرات شگرفی بر الگوی مسکن در شهرهای ایران گذاشت(عزیزی و ملک محمد نژاد، 1386: 30).با مطرح شدن موضوع مرتبه سازی، این مقوله کم و بیش در طرح ها، برنامه ها و سیاست های اجرایی کشورهای مختلف از جمله ایران مورد توجه قرار گرفت که در ادامه به برخی از آنها اشاره می شود.
بلند مرتبه سازی از جمله پدیده هائی در معماری و  شهرسازی محسوب می شود کهتاریخچه‌ی آن به اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بر می‌گردد. در واقع رشد وشروع بلند مرتبه سازی در اواخر قرن نوزدهم در شیکاگو شروع شد. بعد از آتش سوزی بزرگدر شیکاگو به دنبال تقاضای بالا برای تجارت در مرکز شهر، کمبود زمین و رشد و پشرفتتکنولوژی و سازه ها تفکر بلند مرتبه ها و رشد ساخت و ساز عمودی شکل گرفت. در آنزمان اساس این بلند مرتبه ها برای دفاتر اداری و تجاری به دنبال تقاضای بالا وکمبود زمین در مرکز شهر شیکاگو بود. اما بلند مرتبه سازی و سازه های عمودی به همین جا ختم نشدند و به علت پاسخگویی به تقاضای بالای زمین در کشورهای دیگر از جمله ایران مورد توجه واقع شدند (آبادی، 1374: 11-9).
آغازحرکت به سمت بلندمرتبه سازی درایران رامیتوان سال1328هجری شمسی دانست .
تاپیش ازسال1328،بلندترین ساختمانهای ایران وتهران رامیتوان ساختمانب اشگاه افسران دانست که مشتمل بر 4طبقه بود .
اولین ساختمان بلندایران درشهرتهران ودر10طبقه درخیابان جمهوری،درطی سالهای 30-1328احداث گردید. .
سپس در سال های 41-1339 ساختمان16طبقه پلاسکو و دو سال بعد در سال 1343 ساختمان 13 طبقه آلومینیوم احداث گردید (فرهودی و صالحی، 72:1380) .
باوقوع انقلاب اسلامی بلندمرتبه سازی تقریبا به مدت بیش از10سال متوقف شدودراین سالها ساخت وساز این نوع ساختمانها به تکمیل مجموعه های مسکونی نیمه تمام محدود ماند. . درسالهای پایانی دهه60 موج جدیدبلندمرتبه سازی درپی افزایش قیمت زمین درتهران وآغازفروش تراکم ازسوی شهرداری تهران آغاز گردید و کم کم سراسر شهرهای ایران رادربرگرفت.
با مطرح شدن موضوع بلند مرتبه سازی، این مقوله کم و بیش در طرح ها، برنامه ها و سیاست های اجرایی کشورهای مختلف از جمله ایران مورد توجه قرار گرفت که در ادامه به برخی از آنها اشاره می شود.
در پروژه برج قرن در توکیو معمار بنا نورمن فاستر ، برج را یک ساختمان کاملا ژاپنی اعلام می کند و آن را در ادامه بناهای شهری ژاپنی می شمرد به طوری که خود فاستر نیز می گوید برای او خط آسمان شهر ، سبک بناها و اماکن مهم اطراف ، طبیعت و بافت شهری ، سبک و دوره هایی معماری ساختمانهای همجوار و مسائل دیگر اهمیت دو چندانی دارند .
در پروژه اداری ـ مسکونی سیدنی پیانو برای بنا نمایی از جنس شیشه به صورت سطحی ممتد که جداره ای نسبتا نامرئی را ایجاد می کند استفاده کرده است. نماشرقی مجموعه با شبکه بندی زیبای شیشه آن بیانی هنرمندانه از برج در یک فضای شهری است که خود پیانو آنرا مجسمه متحرک توصیف می کند .آنها سعی نمودند تا در طراحی بلند مرتبه اثرات آن را بر محیط پیرامونی بررسی نمایند.
الف- تحقیقات داخلی:
- محمدرضا منعام و ضرابیان در مقاله ای تحت عنوان بررسی اثرات کالبدی –فضایی بلندمرتبه سازی درشهر (نمونه مطالعاتی شهرهمدان)عنوان میدارند که نخستین ساختمان بلند مرتبه شهر همدان با نام فعلی 110در پیش از انقلاب ساخته شد.پس از آن در دهه 70خورشیدی برج پاستور در با کاربری تجاری ساخته شد.تاسال1380دیگر برجی در همدان ساخته نشد.امایکباره روندبرج سازی شکل صعودی به خود گرفت به گونه ای که اکنون در حدود 7برج در سطح شهر در حال ساخت است.ایشان در این مقاله اثرات بلنمرتبه سازی را بر سیمای شهر، عوارض زیست محیطی، شبکه های ارتباطی، دسترسی به خدمات شهری و...مورد بررسی قرار دادند(منعام – ضرابیان، 102:1386).
- داود رهبردر مقاله تحت عنوان ضرورت ارزیابی اثرات زیست محیطی تراکم و بلند مرتبه سازی در تهرانعنوان می داردمسئله تراکم و بلند مرتبه سازی درتهران با پیچیدگی خاص خودکه مدتهاست فکرو زمان شهروندان ، برنامه ریزان ، سیاست گزاران، تصمیم گیران اقتصادی ، اجتماعی و دست اندرکاران مدیریت شهری را به خود مشغول نموده پیامدها و آثار گوناگون مثبت و منفی به دنبال داشته است . در این رهگذر آ‌نچه که از اهمیت ویژه ای برخوردار است در واقع ایمان به این اصل است که موضوع تراکم وبلند مربته سازی باید در چا‌رچوب رعایت ملاحظات زیست محیطی به همراه ویژگیهای کالبدی و معنای مشخص و متناسب با آن در برخی مناطق به منظور ساماندهی و نوسازی شهر و صرفه جوئی د ر تغییر کاربری اراضی ، توزبع عادلانه ثروت و غیره مورد توجه قرارگیرد (رهبر،36:1387).
-. اسلامی و ایروانی طی تحقیقی در مورد تراکم ساختمانی و توسعه درون زا (نمونه موردی: شهر اصفهان)؛ وضعیت موجود شهر اصفهان را با مدل توسعه درون زا و با استفاده از روش تحلیلی مورد بررسی قرار دادند که نتیجه بدست آمده حاکی از عدم همسویی روند رشد شهری اصفهان با مفهوم توسعه درون زا و پایدار است. در انتها راه حلی بنام مدل امتیازی جهت بهبود مشکل تراکم ساختمانی با رویکرد توسعه درون زا پیشنهاد گردیده است (اسلامی – ایروانی،56:1382).
-. فرهودی و محمدی طی تحقیقاتی در مورد تاثیر احداث ساختمان های بلندمرتبه بر کاربری های شهری مطالعه موردی: مناطق 1، 2 و 3 شهر تهران به این نتیجه رسیدند که؛ بررسی های انجام شده در مورد ساختمان های بلند ساخته شده در سطح شهر تهران نیز حاکی از وجود مسائل و مشکلات عدیده ای در تعداد قابل توجهی از آنهاست که این امر خود معلول عدم رعایت ضوابط و مقررات شهرسازی در خصوص مکانیابی و احداث اینگونه بناها در سطح شهر می باشد(فرهودی – محمدی ،102:1380).
-داعی پور طی تحقیقاتی در مورد برج سازی در قرن بیستم اینگونه اذغان نموده است کهپدیده برج سازی زاییده تحولات اجتماعی - اقتصادی مغرب زمین است. این پدیده بیش از آن که رشد حجمی و ارتفاعی خود را مرهون معماران باشد، مدیون دستاوردهای صنعتی است. معماران در جهت خلق فضاهایی بودند که از کسالت فرم های اولیه بکاهد و در حین ایجاد تنوع، به نیازهای مدام در تغییر و تحول صنوف مختلف پاسخ دهد. در این جهت سه حرکت اصلی صورت پذیرفت که هر یک پیروانی یافت. این حرکت ها در سیر پیشرفت خود باعث تحولات مهمی شد و برج سازی را در مسیر جدیدی قرار داد، به طوری که پاره ای معماران تلفیقی از این مجموعه را در طرح های خود به کار بردند.
جرقه های اولیه ساخت آتریوم در برج ها از جرج اچ وایمن ساطع شد و ظهور آن بیشتر ناشی از تغییر زمینه های اجتماعی و طبقاتی بود. اولین نمونه تکمیل شده برج های آتریوم دار، ساختمان لارکین بود که فرانک لویدرایت در سال 1904 اجرا کرد. بعد از گذشت حدود یک قرن، هنوز هم الهام از آتریوم و سامان دهی ارتباطات عمودی ساختمان لارکین در برج های معاصر ادامه دارد.
دومین سنت شکنی در برخورد با برج های اداری، مربوط به خلق آسمانخراش های شیشه ای میس وان دروهه است که اولین آن ها را در 1919 در برلین بنا نهاد ولی نمونه کاملا شکل یافته آن ساختمان لورهاوس است که در سال 1952 بنا شد و به لحاظ استفاده از سیستم تهویه مطبوع ابداعی توجیه پذیر و اجراشدنی در هر شرایط آب و هوایی بود که با سیمای متفاوت خود (کاملا شیشه ای) و صفحات نازک عمودی و افقی روحیه انقلابی مدرنیسم را بیان می کرد.
سومین سنت شکنی بزرگ، که از دیدگاهی مهم ترین اتفاق در سیر تحول برج سازی در قرن بیستم به حساب می آید، در برج بانک تجارت ملی جده آشکار می شود؛ بنایی کاملا درون گرا که از معماری منطقه الهام گرفته است. این بنا آغازگر حرکتی متفاوت بود. توجه به بوم گرایی و شرایط آب و هوایی منطقه در این نمونه به خوبی خود را نشان می دهد. فضای مرکزی روباز این بنا الهام گرفته از حیاط های مرکزی سنتی است. گوردن بانس هاف فضای باز و باغ گونه میانی را در چند سطح و با چرخش نسبت به هم قرار می دهد و از تقابل سنت و مدرنیته، به کمک چاشنی خلاقیت، بهترین نتیجه را به دست می آورد. طرح این بنا اساس و پایه بسیاری از بناهای حیاط دار مرکزی پر از گل و گیاه، چه در مشرق زمین و چه در مغرب زمین، با توجیه بوم گرایی و همخوانی با اقلیم و غیره و آغازگر حرکتی از شرق به سمت غرب شد.
مقاله فوق پس از شرح سه تحول اساسی برج سازی، نمونه های هر یک را توصیف و در نهایت این سوال را مطرح می کند که چرا پس از طی این تحولات، هنوز برج هایی طراحی می شود که در تمام دنیا - با هر فرهنگ و قومیتی - بدون کوچک ترین تغییر به صورتی تقریبا یکسان به اجرا در می آید؟(داعی پور،65:1380).
ب-تحقیقات خارجی:
1-ال کین (EIKin) : دیدگاه وی در مورد بلندمرتبه سازی به شرح زیر می باشد: اول؛ بلندمرتبه؟
سازی موجب کاهش گسترش های فیزیکی و در نتیجه مصرف کمتر زمین و منابع دیگر می شود. دوم؛
بلند مرتبه سازی امکان سکونت تعداد بالایی از جمعیت در منطقه ای محدود را فراهم ساخته و موجب افزایش برخوردهای اجتماعی می گردد.
سوم؛ در این فرایند مصرف سوخت و خروج گازهای مضر کمتر شده و فضای شهری از لحاظ مصرف انرژی کارامدتر می شود.چهارم؛ دولت ها در تراکم های بالا می توانند سرویس های اساسی را با کارایی بیشتری ارائه داده و اتلاف منابع را به حداقل برسانند 2000:153),Kumar).
2-بروتن (Burton): وی رابطه بلندمرتبه سازی با عدالت اجتماعی را در چند شهر مختلف مورد بررسی قرار داده و نتایج انرا به شرح زیر بیان کرده است: جنبه های مثبت بلندمرتبه سازی عبارتند از بهبود سیستم های حمل و نقل عمومی، کاهش میزان مرگ و میر ناشی از امراض روانی، کاهش جدایی و انفکاک اجتماعی، و دسترسی بهتر به تسهیلات و خدمات شهری.
در مقابل،جنبه های نامطلوب بلندمرتبه سازی در شهرها به صورت کاهش فضای مسکونی،کمبود مسکن قابل تهیه، ضعف دسترسی به فضای سبز، افزایش میزان جرم وجنایت، افزایش میزان مرگ و میر ناشی از امراض تنفسی (198ٍ :1997¸Burton).
3-نیومن و کن ورتی: بر اساس مطالعات این در محقق رابطه بسیار قوی بین میزان استفاده از اتومبیل، مصرف انرژِی و بلندمرتبه سازی وجود دارد و با افزایش بلندمرتبه سازی از میزان استفاده از اتومبیل در حمل و نقل شهری کاسته می شود.
وی این رابطه را با استفاده از روش رگرسیون نشان داده است به طوری که کاهش شیب رگرسیون تا تراکم 100 نفر در هکتر نسبتأ زیاد و بعد از ان شیب مذکور ملایمتر می شود بطوریکه در تراکم های بالای 200 نفر کاهش شیب عملأ قابل توجه نیست(113: 2000¸Kenworthyand Newman).
4-مثنوی: مثنوی چهار شهر را با توجه به چهار مشخصه تراکم، پراکندگی، کاربری مختلط و کاربری یکنواخت مورد بررسی قرار داده و نتایج زیر را بدست اورده است:
از نظر شرایط زندگی ؛ محیطهایی با کاربری یکنواخت وضعیت بهتری نسبت به محیطهای غیر یکنواخت دارند.
از لحاظ محیط زیست ؛ محیطهای کم تراکم به علت وجود فضای سبز ، فضای بازو پارک ها، کیفیت بهتری را ارائه می دهند.
از لحاظ دسترسی؛ در محیطهای فشرده اتکا به استفاده از سیستم های پیاده ودر محیطهای پراکنده استفاده از اتومبیل در اولویت می باشد.
از لحاظ رضایتمندی؛ تفاوت معناداری بین جهار محیط مذذکور وجود نداشت.بر اساس این تحقیق شهر فشرده (افزایش ساختمان های بلندمرتبه) استفاده از اتومبیل شخصی تا 70 درصد و در مورد سفرهای غیرکاری تا 75 درصد در مقایسه با شهر کم تراکم کاهش می هد(72:2000¸Masnavi).
در پایان این بخش ذکر این نکته ضروری است که بررسی موضوع بلند مرتبه سازی از جنبه کالبدی جزء موضوعاتی است که کمتر مورد تحقیق و منبع علمی مقاله قرار گرفته است لذا پیشینه ای در مورد این موضوع در پایانامه ها و مقالات یافت نشده است.
1-7-کاربرد نتایج تحقیق
با توجه به اینکه تحقیق جنبه کاربردی دارد لذا می تواند برای سازمان ها و نهاد هایی از قبیل؛ سازمان مدیریت وبرنامه ریزی،سازمان مسکن وشهرسازی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و شهرداریها که به نحوی با مسائل شهری درگیرند، مفید واقع شود. همچنین نتایج تحقیق قابل استفاده برای طرح ها، برنامه ها و سیاست های ملی، منطقه ای و محلی می باشد و می تواند به عنوان یک منبع علمی از سوی محققین و دانشجویان مورد استفاده قرار گیرد.

فصل دوم :
مبانی نظری تحقیق
مقدمه
روندروبه رشدجمعیت شهری،شاخص مهمی دربررسی ساختاراجتماعی و اقتصادی انسان درسده۲۱است. ازدیدگاه جهانی،درسال تنها۲۹٪جمعیت جهان درشهرها زندگی میکردند که این رقم درسال۱۹۹۰ به ۴۵٪ رسید و اکنون از مرز۵۰٪ فراتررفته است وپیش بینی می شود که در سال۲۰۲ ۰میلادی۶۲٪ جمعیت جهان راشهرنشینان (بویژه درکشورهای درحال توسعه) تشکیل دهند (پاک،۱۳۸۳: 16).
مسائلی از، قبیل افزایش جمعیت،نیاز به اسکان بیشتر مردم در شهرها، ضرورت استفاده بیشتر از زمین در مراکز پرتراکم شهرها ،ضرورت بازسازی و نوسازی در مناطق شهری ،تقاضای مردم برای سکونت و یا کار در مراکز شهرها و ضرورت کاهش هزینه های ناشی از گسترش افقی شهرها جزء عواملی بوده است که ساخت بناهای بلند را به عنوانی که ضرورت در شهرهای بزرگ جهان مطرح نموده است(گلابچی،1380: 9).
اندیشه بلند مرتبه سازی و برجسازی طی حیات خود، همواره از سوی صاحبنظران مسائل اقتصادی ،اجتماعی وکالبدی مورد تحلیل وانتقاد واقع شده است . با این حال حضور این پدیده تداوم داشته و به عرصه فعالیت خود افزوده است (عزیزی،1378: 36).
در کشور ما نیز همانند دیگر کشورهای جهان، با افزایش روز افزون جمعیت ، پدیده بلند مرتبه سازی مورد توجه قرار گرفته است که در پی گسترش این ایده بسیاری از شهرها با مسائل و مشکلات متعددی مواجه شدند که شماری از آنها در سطح جهان گریبانگیر بسیاری از شهرهاست. از این رو با توجه به مشکلات متعدد، مفهوم "بلند مرتبه سازی" در شهر قائم شهر حول محورهای متعددی قابل بررسی است که دراین فصل به مفاهیم، نظرات و مسائل متعدد پیرامون این موضوع پرداخته می شود.

2-1- تعریف مفاهیم
2-1-1- مفهوم ساختمان بلند
بلند بودن ساختمان یک امر نسبی است و از جنبه های مختلف تعاریف گوناگونی برای ساختمانهای بلندمرتبه ارائه شده است:
به عنوان مثال « شورای ساختمانهای بلند و سکونتگاه شهری» در آمریکا به این نتیجه رسیده است که هرگونه تعریف مناسب برای ساختمانهای بلند پایه در رابطه با این مطلب باشد که طراحی، یا تأثیرات شهری آن ساختمان تا چه حد تحت تأثیر « بلندی» آن قرار دارد و در مقایسه با ساختمانهایی که معمولی به حساب می آیند تا چه حد به ضوابط و تدابیر ویژه در طراحی، برنامه ریزی و ساختمان نیاز دارد . بر این اساس تقسیم بندیهای مختلفی از ساختمانهای بلند صورت گرفته است(فرهودی و محمدی، 1380: 72).
بنا به تعریف سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور از ساختمان بلند:
« هر بنایی که ارتفاع آن (فاصله قائم از کف بالاترین طبقه قابل تصرف تا تراز پایین ترین سطح قابل دسترسی برای ماشین های آتش نشانی) از 23 متر بیشتر باشد، ساختمان بلند محسوب می شود» (سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، 1374).
برنامه ریزان و طراحان شهری غالبا ساختمانهای ده طبقه به بالا را ساختمان بلند اطلاق می نمایند و ویژگی ساختمان بلند را آن میدانند که حداقل یک نمای طراحی شده آن نمایانگر تعداد طبقات متعدد آن باشد.به عبارت دیگر یک نمایشگاه،کارخانه ویا هر ساختمان با ارتفاع زیاد در این تعریف نمی گنجد. در قوانین داخلی ایران طبق دستورالعمل اجرایی محافظت ساختمانها در برابر آتش سوزی (نشریه 112 سازمان رنامه و بودجه)حداقل تعداد طبقات ساختمان مرتفع 8 طبقه عنوان شده است .هر چند که میتوان اتوجه به پیشرفت وسایل و امکانات ،این تعداد طبقات را به 12طبقه رساند .همچنین بر اساس متن ضوابط و مقررات احداث ساختمانهای 6 طبقه و بیشتر در تهران که به عنوان دستورالعملی برای ساختمانهای بلند در تهران بشمار میرود ،هر کجااز ابنیه بلند ،ساختمان بلند و با بنای بلند نامبرده شده است ،منظور ساختمانهای 6 طبقه و بیشتر میباشد .با توجه به جمیع موارد عنوان شده، میتوان ساختمان بلند را ساختمانی با حداقل10 طبقه عنوان نمود که در حیطه کلیه تعاریف فوق قرار میگیرد (شاکری و صمدی واقفی، 1380).
معیارهای زیر می توانند یک ساختمان بلند را بدون توجه به بلندی یا تعداد طبقات تعریف کنند(فرهودی و محمدی، 1380: 73):
تراکم خالص ساختمانی: نسبت کل سطح زیربنا به سطح قطعه زمینی که ساختمان روی آن بنا شده است در مقایسه با عرف محل بالا باشد.
از سیستم مکانیکی (معمولاً آسانسور) برای ارتباطات عمودی استفاده شود.
استفاده از سیستم ها و روش های ویژه ساختمانی و مدیریتی با سیستم های مورد استفاده در ساخت و سازهای کم مرتبه ی معمولی تفاوت داشته باشد.
با توجه به بررسیهای انجام شده در مورد تعریف ساختمان بلند بر اساس ارتفاع آنها، در این تحقیق ساختمانهایی که سه طبقه و بیشتر دارند به عنوان بلند مرتبه در نظر گرفته شده اند.
ساختمانهای بلند مرتبه بر اساس نوع استفاده از آنها به شرح ذیل تقسیم می شوند:
مسکونی 2- اداری، تجاری 3- مختلط
2-1-2- اپارتمان
به طور کلی می توان گفت اپارتمان مسکنی است که جزیی از یک ساختمان و مرکب از یک یا چند اتاق و توابع ان از قبیل اشپزخانه، حمام و ... است که مجموعا یک واحد مسکونی را تشکیل می دهند(نظام ابادگران، 1380).
2-1-3-مجتمع های مسکونی
مجموعه های مسکونی شامل تعدادی از واحدهای مسکونی است که در بعضی از خدمات با هم اشتراک دارند و از انها به صورت مشاعی استفاده می شود. این خدمات شامل حیاط، پلکان، راهرو، زیر زمین و پارکینگ است که معمولآ بخشی از فضای ازاد یا زیر زمین را تأسیسات حرارتی اپارتمان ها تشکیل می دهند( طرح تحقیقاتی مسکن اجتماعی، دفتر برنامه ریزی وزارت مسکن وشهرسازی).
2-1-4 کاربری اراضی
مفهوم مورد نظر از لغت کاربری اراضی "توزیع فضایی کارکردهای شهری"می باشد. منظور
از کارکردهای شهری نیز پاسخ هایی لست که به نیازهای شهروندان داده می شود.
از انجا که کارکردهای شهری متنوع و در برخی از موارد متداخل هستند و به خوبی تعریف و متمایز نشده اند ، تقسیم بندی کاربری ها از الگوی واحدی تبعیت نمی کند . در شرح خدمات طرح جامع که توسط سلزمان برنامه و بودجه تهیه شده است 17 نوع کاربری به شرح زیر مشخص گردیده است:
مسکونی، تجاری، اموزشی، اموزش حرفه ای و عالی، مذهبی، فرهنگی، درمانی، جهانگردی و پذیرایی، بهداشتی، ورزشی، اداری، فضای سبز، نظامی، صنعتی، تأسیسات و تجهیزات شهری، حمل و نقل، انبار و گورستان.
2-1-5- حمل و نقل
حمل و نقل شهری یکی از اجزای سیسستم ارتباطات شهری است که با هدف دسترسی بین کاربری های مختلف در محدوده یک شهر، کار عبور و مرور و جابجایی انسان و کالا را بین کاربری ها بر عهده دارد.به بیان دیگر این نوع حمل و نقا شهری عبارت لست از : مجراهای انطباق یافته ای که به همراه فضاهای انطباق یافته ، چارچوب کالبدی سیستم شهری را تشکیل داد و بین این فضاها از طریق شبکه های حمل و نقل ، روابط متقابل درون – شبکه ای را ایجاد و به جریان می اندازند ( شهیدی، 45:1369 ).
2-1-6- خدمات شهری
خدمات شهری یکی از اجزای کاربری های شهرس است که شامل فضاهای گذران اوقات فراغت، پارک و فضای سبز، کتابخانه، مهد کودک، فضای مذهبی و .... می باشد.
2-2- پیشینه ساختمانهای بلند:
مسکن به عنوان ضروری ترین نیاز های انسان از ابتدای تاریخ بشری تا کنون همواره مطرح بوده است و آثار باقی مانده در غارها از انسانهای غار نشین نشان می دهد ، که اولین اجتماعات و در حقیقت تمدن ها گرد سکونتگاههای بشری شکل گرفته اند وامروزه یکی از شناخته ترین حقوق افراد جامعه مسکن است.اصل سی ویکم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز داشتن مسکن را از جمله حقوق مسلم هر فرد و خانواده ایرانی شناخته است (اطهاری ودیگران،1380)
رشد دانش برنامه ریزی مسکن در کشور های اروپایی و یه ویژه در بریتانیا عمدتاَ در نیمه دوم دهه 1940م یعنی بلافاصله پس از پایان جنگ جهانی دوم آغاز شد و تا کنون ادامه دارد.در دهه 1960 م،کارشناسان سازمان ملل متحد دست به انجام منبع علمی مقاله های گسترده ای در رابطه با برنامه های اسکان سازمان های تابع سازمان ملل در کشورهای گوناگون در حال توسعه به ویژه در کشورهای آمریکای لاتین،آفریقا و جنوب آسیا دست زدند.در 1970م برنامه های مسکن سازمان ملل تغییر عمده ای پیدا کرد و تحت عنوان مسکن حداقل ادامه یافت.پایه های نظری سیاست خانه سازی در این دهه عمدتاَ متکی بر نظریه ی مشارکت در خانه است.در دهه 1980م و به ویژه در دهه 1990م سیاست های مشارکت در خانه سازی بر اساس نظریه مشارکت عمومی سازمان ملل متحد و سازمان های تابع ان و نیز توسط بانک جهانی رواج داده شد.منبع علمی مقاله های بسیاری توسط برنامه عمران سازمان ملل و بانک جهانی مورد اجرا گذاشته شد.
کمبود مسکن یکی از معضلاتی اجتماعی-اقتصادی است که اکثر کشورهای دنیا با آن مواجه اند یکی از راه حل های رفع کمبود مسکن،ساخت وساز آپارتمانی می باشد،که از آخرین دهه های قرن نوزدهم با رشد عمومی ساختمانها (بلند مرتبه سازی)در غرب آغاز گردید.پدیده بلند مرتبه سازی نیز طی حیات خود اگر چه همواره از سوی اندیشمندان گوناگون مسائل اجتماعی –اقتصادی و شهرسازی مورد انتقاد واقع شد ه و به کاربرد آن با شک وتردید نگریسته اند. اما این پدیده از سویی به کمبود زمین،کمبود مسکن و ... پاسخ داده است(سایتayandenegar،1383).
بلند مرتبه سازی از جمله پدیده هائی در معماری و شهرسازی محسوب می شود کهتاریخچه‌ی آن به اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بر می‌گردد. در واقع رشد وشروع بلند مرتبه سازی در اواخر قرن نوزدهم در شیکاگو شروع شد. بعد از آتش سوزی بزرگدر شیکاگو به دنبال تقاضای بالا برای تجارت در مرکز شهر، کمبود زمین و رشد و پشرفتتکنولوژی و سازه ها تفکر بلند مرتبه ها و رشد ساخت و ساز عمودی شکل گرفت. در آنزمان اساس این بلند مرتبه ها برای دفاتر اداری و تجاری به دنبال تقاضای بالا وکمبود زمین در مرکز شهر شیکاگو بود. اما بلند مرتبه سازی و سازه های عمودی به همینجا ختم نشدند و به علت پاسخگویی به تقاضای بالای زمین در کشورهای دیگر از جمله ایران مورد توجه واقع شدند (آبادی، 1374: 11-9).
بطور خلاصه میتوان چهاردوره را دراحداث ساختمانهای بلند مرتبه نام برد که با شروع ابداعات مهندسی در شیکاگو (مکتب شیکاگو) شروع می شود. دراین دروه اهمیت یافتن تحولات در سازه و استفاده از قابهای فلزی وسپس اختراع آسانسور در 1853 باعث تحولی در معماری شد. در دوره بعد محبوبیت اکادمی فرانسه و مکتب Beaus Art به راه حلهای زیبا شناسانه در ارتباط با کارکرد الگوهای تاریخی در ساختن ساختمانهای بلند انجامید . در دوره سوم با مرحله مدرن گرایی مکتب اروپائی که توسط گروپیوس و لوکوبوزیه رواج داده شد، یک استاندارد بین المللی از ساختمانهای بلند ایجاد شد. در دوره چهارم که مرحله پست مدرن واواخر مدرن است برخلاف مراحل قبل ساختمانهای بلند در ارتباط با زمینه شهری مطرح گردیدند.
آغاز حرکت به سمت بلند مرتبه سازی در ایران را میتوان سال1328هجری شمسی دانست . تاپیش از سال 1328،بلندترین ساختمانهای ایران و تهران را میتوان ساختمان باشگاه افسران دانست که مشتمل بر 4طبقه بود . اولین ساختمان بلند ایران در شهر تهران و در 10طبقه در خیابان جمهوری ،در طی سالهای 30-1328ا حداث گردید .سپس در سالهای 41- 1339ساختمان16 طبقه پلاسکو و دو سال بعد در سال 1343ساختمان تجاری13طبقه آلومینیوم احداث گردید(فرهودی و محمدی، 1380: 72) .
اولین نتایج فیزیکی این روند در محیط های شهری از سالهای 1316-1309 قابل تأمل است که در این دوره ساختمانهای بلند برای ساخت وزارتخانه ها و سازمانهای مختلف در تهران احداث شد. آغاز دهه 1330 مصادف است با آغاز بلند مرتبه سازی در تهران از یک طرف و رواج ایده احداث کوی ها و شهرک های مسکونی برای اسکان مهاجران و اقشار کم درآمد بر پایه برنامه اول توسعه از طرف دیگر است که کویهایی نظیر چهارصد دستگاه، نارمک و نازی آباد از آن جمله اند. با رواج بلند مرتبه سازی در دهه 1350 همراه با رونق اقتصادی بخش مسکن، احداث مجتمع های مسکونی لوکس جهت اسکان اقشار پردرآمد و با مشارکت سرمایه گذران داخلی و خارجی شدت گرفت و تا وقوع انقلاب اسلامی به سرعت افزایش یافت(عینی فر، 1384: 31).
با وقوع انقلاب اسلامی بلندمرتبه سازی تقریباً به مدت بیش از10سال متوقف شدودراین سالها ساخت وساز این نوع ساختمانها به تکمیل مجموعه های مسکونی نیمه تمام محدود ماند(شاکری و صمدی واقفی، 1380). در دهه 1370، در پی جریان تراکم فروشی، الگوی جدیدی از مجتمع های مسکونی بلند مرتبه به وجود آمد؛ اما تفاوت قابل توجهی نسبت به برجها و مجتمع های مسکونی دهه 1350 داشت که غالباً بدون توجه به اصول و معیارهای شهرسازی در برنامه ریزی و طراحی آنها انجام شد (عزیزی و ملک محمد نژاد،1386: 30).
2-3- سوابق قانونی بلندمرتبه سازی درایران

 برای دانلود فایل کامل به سایت منبع مراجعه کنید  : elmname.com

یا برای دیدن قسمت های دیگر این موضوع در سایت ما کلمه کلیدی را وارد کنید :

 

ضوابط و مقررات مرتبط با بلند مرتبه سازی در ایران را میتوان در دو دوره قبل و بعد از انقلاب اسلامی مورد بررسی قرارداد .
بررسی این ضوابط نشان از تشویقی بودن آنها در سالهای ابتدایی شروع بلندمرتبه سازی دارد که هر چه پیش می رویم جنبه های تشویقی ضوابط جای خود را به جنبه های کنترلی و محدود کننده می دهد.
اولین قانون مرتبط با ساختمانهای بلند تصویب شده در ایران را میتوان قانون تملک آپارتمانها دانست که در سال 1343جهت تشویق احداث ساختمانهای بلند مسکونی تدوین و تصویب شد. پیامد تصویب این قانون احداث اولین مجموعه بلندمرتبه مسکونی(مجتمع مسکونی بهجت آباد)بود که در همان سال عملیات ساخت آن آغازگردید(فصلنامه آبادی، 1374: 11-9).
سپس در سال1345 ماده 100 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم به تصویب رسید . براساس این ماده "شرکتهایی که منحصرا به منظور ایجاد واحدهای مسکونی ارزانقیمت برای طبقات متوسط و کم درآمد تشکیل شده و یا بشوند، نسبت به آن قسمت از درآمد حاصل از فروش اقساطی بلوکها ی آپارتمانی که در داخل شعاع 50کیلومتری مرکز تهران ،کمتر از10 طبقه نباشند و در خارج از شعاع مذکور طبقات آن از تعدادی که در آیین نامه موضوع تبصرهای نماده تعیین خواهد شد کمتر نباشد و طبق ضوابط و قیمتهای تعیین شده از طرف وزارت دارایی و وزارت آبادانی و مسکن ظرف مدت 10سال از تاریخ تصویب این قانون احداث میکنند ،از پرداخت مالیات معاف هستند مشروط بر اینکه مدت اقساط کمتر از 8 سال نباشد." همچنین برای اولین بار واژه بلند مرتبه سازی و آپارتمان سازی و احداث مسکن دسته جمعی در برنامه 5 ساله چهارم عمرانی رژیم سابق(51-1347 ) مطرح گردید(فصلنامه آبادی، 1374: 11-9).
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و طی شدن دوران رکود بلندمرتبه سازی ،شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با توجه به گرایش بلند مرتبه سازی در تهران و شهرهای بزرگ د رجلسه مورخ 24/10/1369"ضوابط و مقررات افزایش تراکم و بلند مرتبه سازی" را تصویب نمود . اهداف این مصوبه عبارتند از(سلطانی آزاد،1376:231-219):
-استفاده بیشتر و بهتر از سطح زمین د رشهرها برای اسکان جمعیت
-تامین فضای باز و محیط زیست بهتر
این مصوبه درهماهنگی با مصوبه مورخ1/7/ 1369شورای اقتصاد در خصوص تقلیل سطح زیربنای واحدهای مسکونی،خط مشی های زیررا موردتوجه قرارداد:
-تشویق بلندمرتبه سازی
-تطبیق الگوی تفکیک با مقتضیات بلند مرتبه سازی
- تشویق به تجمیع قطعات درمناطق نوسازی
- استفاده از ظرفیتهای افزایش تراکم جمعیتی و ساختمانی
-انبوه سازی و بکارگیری روشهای صنعتی در ساختمان سازی
همچنین شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ14/2/1371، ضوابط و مقررات منطقه بندی شهرها به مجتمع آپارتمانی،چندخانواری وتک واحدی راتصویب نمود . این مصوبه نتایج زیر را دنبال می کرد :
1-منطقه بندی مجتمعهای آپارتمانی و ساختمانهای بلند یا چند خانواری و تک واحدی متفاوت بوده و نمیتوان لابلای گسترهای از شهر که تک واحدی و عمدتا چند خانواری است ،مجتمع های آپارتمانی بنا نمود.
2- کاهش سطح اشغال و همچنین استفاده از زمینهای بزرگتر و تجمیع و عدم تفکیک مورد تاکید قرار گرفته است.
3- ارتفاع این ساختمانها نا محدود ولی مشروط به رعایت تراکم مجاز و حقوق ساختمانهای مجاور میباشد.
4- طراحان این مجموعه باید گزارش امکان سنجی مربوط به تامین نور آفتاب وعدم اشراف را به تایید مراجع صدور پروانه ساختمان(شهرداری) برسانند.
درکنارضوابط و مقررات فوق، گذری بر طرح ساماندهی تهران خالی از فایده نخواهدبود . طرح ساماندهی تهران در ارتباط با بلندمرتبه سازی راهبردهایی دارد که به آنها اشاره مینماییم : "درجهت تامین بخشی از سطوح خدماتی موردنیاز،لازم است ضمن تغییر کاربری قسمتی ازاراضی مسکونی در مورد افزایش تراکم ساختمانی هم اقدام شود . بر این اساس افزایش تراکم ساختمانی در مقیاسهای عملی،منجر به اتخاذ سیاست بلندمرتبه سازی در بخشی از اراضی مسکونی میشود و اصولا از بلندمرتبه سازی نخست نسبت به سهم زمین مشترک و سطح اشغال ثابت زیربنا یبیشتری دست می یابد و در زمینه دوم درصورت کاهش سطح اشغال و تثبیت زیربنا،به فضای عمومی و فضای باز بیشتری دسترسی پیدا میکند"در قسمت دیگری از طرح یا شده آمده است : "تفکیک اراضی به قطعات کوچک طی سالیان متمادی باعث شده است که فضاهای باز شهری تدریجا بسیار کوچک، خرد و از وضعیت مطلوب و قابل بهره برداری خارج شوند و این فضاهای کوچک عملکرد خود را د رزمینه های دیگر نیز به علت اشراف این ویژگی از دست بدهند . درهمین خصوص برای جلوگیری از خردشدن اراضی به قطعات کوچک و آزاد شدن فضاهای کوچک برای بهره وری بیشتر ،سیاستهای تشویقی برای تجمیع قطعات وعدم تفکیک قطعات بزرگ فعلی پیشنهاد میشود . اینا ستراتژی که مکمل استراتژی بلندمرتبه سازی است،به کمک روش تجمیع،از کم شدن فضاهای باز شهری از طریق ایجاد مجموعه های بلند مرتبه جلوگیری میکند" (مهندسین مشاور زیستا، 1383).
با توجه به مشکلاتی که در اراستای اجرای این برنامه ها به وجود امد ، طرح مسکن مهر از سال 87 از سوی دولت بر مبنای سه اصل تخصیص زمین به هزینه صفر، اعطای تسهیلات ساخت، تبدیل واسطه مالکیتی به مدیریتی در راستای سیاست افزایش تولید و عرضه مسکن طراحی شدو عملیات اجرایی ان از سال 89 به صورت جدی وارد فاز اجرا و ساخت شد..
بلندمرتبه سازی در مسکن مهر نخستین موضوعی بود که مرد انتقاد قرار گرفت و کوتاه مرتبه سازی جایگزین ساخت برج های بلند در مسکن مهر شد. در همین راستا ، تأمین زمین باید جایگزین بلندمرتبه سازی در مسکن مهر شود و حداکثر طبقات در طرح مسکن مهر پنج طقه می باشد (maskannews.ir).
2-4- مفاهیم و نظرات مرتبط با مجتمع های مسکونی
شناخت تعاریف مربوط به مجتمع های مسکونی و بررسی سیر تحول تاریخی آنها در تجزیه تحلیل مسائل مربوط اهمیت بسزایی دارد. مسکن شهری را می توان به طور کلی به دو الگوی تک خانواری و آپارتمانی تقسیم کرد.
آپارتمان ها را می توان به دو گروه اصلی تقسیم نمود که در آن، ساختمانهای متعارف یا کوتاه مرتبه تا 8 طبقه، و بیش از آن بلند مرتبه یا برج نامیده می شوند (Chiara etal, 1995, p.659).مجتمع های مسکونی را نیز می توان شامل تعدادی بلوک ساختمانی در نظر گرفت که می تواند شامل گونه های مختلف مسکن (تک خانواری، آپارتمان های کوتاه و بلند مرتبه) باشند. در این مجتمع ها، بلوک های آپارتمانی در یک قطعه زمین و بر اساس طرحی از پیش تعیین شده قرار گیرند. بلوک ها می تواننددر اشکال مختلفی با یکدیگر ترکیب شوند و فضای باز در ارتباطی معنی دار با ساختمان ها قرار گیرد. از خصوصیات دیگر مجتمع های مسکونی می توان به حریم و محدوده مشخص و تفکیک شده آنها از بافت پیرامون شهری اشاره کرد که در برخی موارد می تواند آنها را به صورت جزیره ای کالبدی – اجتماعی در شهر مشخص گرداند (عینی فر، 1384: 31).
منشأ مجتمع های مسکونی به فرم امروزی را می توان در دوران پس از انقلاب صنعتی یافت. در نیمه دوم قرن نوزدهم، از دست رفتن سلامت و بهداشت و بحران های مداوم و برخوردهای اجتماعی فراوان، متفکرین اجتماعی را وادار به اندیشیدن برای انتظام بخشی به وضعیت نامطلوب شهرها نمود. به عقیده این افراد، ایجاد تغییر و رسیدن به نظمی جدید
در مقابل هرج و مرج موجود بر اساس شرایط جدید اجتماعی- اقتصادی ضروری بود و برای ایجاد این تغییر، تئوری های این افراد بر مبنای نظم دادن به اسکان افراد به عنوان مهم ترین اصل مورد توجه قرار گرفت. در این راستا، تفکر ایجاد چندین کانون یا اجتماعات الگو که هدف اصلی آنها تأمین بهداشت، سادگی، سلامت و ایمنی برای ساکنان بود، مورد توجه قرار گرفت (شوای، 1384: 96-93).
در سالهای اولیه قرن بیستم گروهی از متفکران اروپایی تلاش کردند مسایل شهری را بدون احتیاج به تغییرات اساسی اجتماعی حل نمایند. در کنار انتشار اثر هاوارد در مورد باغشهر ها، تونی گارنیه شروع به مطالعه ایده شهر صنعتی نمود. پیش بینی بلوک های آپارتمانی مجهز به خدمات عمومی بود که منعکس کننده نظریه "مجتمع مسکونی مجهز به خدمات عمومی اولیه" است. علاوه بر این، تفکرات لوکوربوزیه نیز تأثیرات فراوانی بر تکامل مجتمع های مسکونی گذارده است. به عقیده او، الگوی مسکن کم طبقه که به معنی زندگی در خانه و زمین شخصی بود، باعث هدر رفتن زمین میشد، در حالی که زندگی در ساختمانهای بلندمرتبه ای که در میان فضای سبز پراکنده شده اند، راه حلی کاراتر و بهتر در برنامه ریزی کاربری زمین می باشد (Schoenauer,2000:437).
بعد از جنگ جهانی دوم، نیازهای فوری سالهای بعد از جنگ و توسعه تکنولوژی در اروپا منجر به آن شد که فرصت تعمق و بررسی دقیق در الگوی مسکن مناسب شهری وجود نداشته باشد. در این میان، اختصاص زمین به فضای باز و سبز و تأمین خدمات کافی برای ساکنان مجموعه های آپارتمانی کاهش یافت و احداث مساکن بلند مرتبه با حداکثر تراکم شدت گرفت. در دهه 1970، با افول مکتب مدرنیسم، سبک جدیدی در شهرسازی و معماری ایجاد گردید که نقطه اوج این تفکرات نو در بیانیه کنگره جهانی معماران در سال 1976 در ونکوور کاندا منعکس شد که برخلاف منشور آتن با اختصاص دادن محور کار خود به طراحی مسکن و فضای باز به موارد ذیل اتکا نمود (دلال پور محمدی، 1375: 577):
بایستی با ارتفاع کم تراکم بالا به وجود آورد.
بایستی در طراحی مسکن به تأمین فضای باز و سبز مناسب و مطلوب اهمیت بیشتری داد.
با پیدایش مفهوم توسعه پایدار و شهر پایدار، امروزه نظریاتی نظیر شهر فشرده، سیاست های تحکیم شهری و عدم تمرکز متمرکز در کنار رویکردهایی نظیر ایجاد واحدهای همسایگی مطرح گردیده اند؛ به طوریکه در عصر حاضر، توسعه مسکونی در شهرها به معنای ایجاد محیطی مناسب برای سکونت بوده و دیگر صرفاً به مفهوم تولید سقف و سرپناه نیست (عزیزی و ملک محمد نژاد، 1386: 29).
از آنجایی که بلند مرتبه سازی یکی از الگوهای رایج زندگی شهری است جهت تنظیم چهارچوب نظری، از نظریات مکتب شیکاگو، مدرنیسم، فن گرایی، امایش انسانی، پست مدرنیسم، توسعه پایدار شهری و رویکرد پایداری مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت.
2-4-1-مکتب شیکاگو:
اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم دوره رشد و شکوفایی اقتصادی امریکا و رقابت ان با کشورهای اروپایی بر
سر تصاحب ثروت های جهانی است.رشد سریع اقتصادی و تمرکزسرمایه از یک سو و قدرت گرفتن تفکر اکولوژی اجتماعی از سوی دیگر، زمینه ساز رقابت بین شرکت های تجاری و خانواده ها برای دستیابی به نقاط
مطلوب شهر بودند.
در کنار عوامل فوق افزایش استفاده از اهن و فولاد، اختراع اسانسور و افزایش استفاده از برق ابی از جمله عواملی بودند که زمینه توسعه عمودی بخش مرکزی شهر شیکاگو و احداث ساختمان های بلند مرتبه در ان فراهم اوردند و به ظهور مکتب شیکاگو کمک کردند. از اصول ان می توان به بلند مرتبه سازی، اجتناب از تزیین داخل و خارج بنا او گسترش استفاده از ساختمان های بلند برای کاربری های مسکونی نام برد.(زیاری، 1379، 11 و صدوقیانزاده ،1375،12).
2- 4-2-مکتب مدرنیسم یا نوگرایی:
این مکتب بیش از سایر جنبش های فکری در شکل گیری و رشد عمودی بافت شهرها در قرن بیستم موثر بوده است. از مشهورترین نظریه پردازان این مکتب می توان به تونی گارنیه، لوکوبورزیه و والتر گروبیوس اشاره کرد.
از اصول این مکتب،""کلیت گرایی در طراحی شهری، تفکیک فضایی عملکردها در شهر، تأکید بر توسعه عمودی شهرها جهت ازاد کردن سطح زمین برای ضای سبز، اتأکید بر بلند مرتبه سازی در تأمین مسکن به منظور دستیابی به نور، هوا، تابش افتاب و فضای سبز، اهمیت دادن به اتومبیل در حمل ونقل شهری و تولید انبوه جهت صرفه اقتصادی است" (مدنی پور،1380: 9-288).

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *