منبع علمی مقاله user7-348

1-3-2-رویکرد کارکردگرا................................................................................................................................29
1-1-3-2- نظریه بر چسب زنی بکرولمرت..........................................................................................................29
2-1-3-2- نظریه های فشار.................................................................................................................................30
3-1-3-2- آنومی دورکیم...................................................................................................................................32
4-1-3-2- آنومی مرتن.......................................................................................................................................33
2-3-2- رویکرد ساختارگرا.................................................................................................................................34
3-3-2- دیدگاه کنترل اجتماعی...........................................................................................................................35
1-3-3-2- نظریه الگوی کنترل اجتماعی هیرشی..................................................................................................35
4-3-2- نظریه های فردگرا..................................................................................................................................36
5-3-2- دیدگاه تضاد..........................................................................................................................................37
1-5-3-2- نظریه مارکس ..................................................................................................................................37
6-3-2- نظریه بوم‌شناختی ................................................................................................................................39
7-3-2- نظریه بی سازمانی اجتماعی ...............................................................................................................39
8-3-2- دیدگاه نظم گرا پیرامون انحرافات اجتماعی .......................................................................................40
9-3-2- نظریه های جامعه گرا..........................................................................................................................40
10-3-2- نظریه جمع گرایی.............................................................................................................................41
11-3-2- نظریه اعتماد......................................................................................................................................41
12-3-2- نظریه انحراف رابرت آگینو، مسنر وروز نفلد......................................................................................43
13-3-2- نظریه محرومیت نسبی........................................................................................................................43
14-3-2- نظریه معاشرت ادوین ساترلند............................................................................................................44
15-3-2- نظریه همنشینی افتراقی ساترلند...........................................................................................................44
16-3-2- نظریه رضایت از زندگی....................................................................................................................45
17-3-2- پایگاه اجتماعی- اقتصادی.................................................................................................................45
18-3-2- نظریه های قشربندی اجتماعی............................................................................................................46
19-3-2- دیدگاه تضادگرایی...........................................................................................................................47
4-2- چارچوب نظری منبع علمی مقاله..........................................................................................................................48
5-2- فرضیه های منبع علمی مقاله.................................................................................................................................49
6-2- مدل نظری منبع علمی مقاله..................................................................................................................................50
فصل سوم:روش شناسی منبع علمی مقاله.........................................................................................................................51
1-3-مقدمه..........................................................................................................................................................52
2-3- نوع و روش تحقیق.....................................................................................................................................52
3-3- ابزار گرد آوری اطلاعات............................................................................................................................52
4-3- جامعه و نمونه آماری..................................................................................................................................53
5-3- تعیین حجم نمونه........................................................................................................................................53
6-3- شیوه نمونه گیری........................................................................................................................................53
7-3- واحد تحلیل................................................................................................................................................53
8-3- تجزیه و تحلیل آماری.................................................................................................................................53
9-3- اعتبار ابزار منبع علمی مقاله......................................................................................................................................53
10-3- پایایی ابزار منبع علمی مقاله...................................................................................................................................54
11-3- تعاریف نظری و عملیاتی مفاهیم ..............................................................................................................54
فصل چهارم: توصیف و تبیین داده ها...................................................................................................................57
1-4- مقدمه.........................................................................................................................................................58
2-4- داده های توصیفی......................................................................................................................................58
1-2-4- جنس....................................................................................................................................................58
2-2-4- سن پاسخگویان......................................................................................................................................59
3-2-4- منفور بودن سارقین............................................................................................................................... 59
4-2-4- پیش آمدن شرایطی که منجر به سرقت شود........................................................................................... 60
5-2-4- تمایل به سرقت......................................................................................................................................61
6-2-4- عدم تلاش به سرقت به خاطر ترس از عواقب آن................................................................................... 62
7-2-4- اعتقاد بر قطع دست سارقین....................................................................................................................63
8-2-4- بد بودن پرخاشگری...............................................................................................................................64
9-2-4- بیزاری از خشونت..................................................................................................................................65
10-2-4- ترجیح دادن گذشت از حقوق شخصی به جای اعمال خشونت ............................................................66
11-2-4- وجود راه حل برای مشکلات به جای اعمال خشونت............................................................................67
12-2-4- عدم اعتماد جامعه به افراد پرخاشگر......................................................................................................68
13-2-4- به سادگی و برای هر موضوعی تمایل به پرخاشگری داشتن .................................................................69
14-2-4- خطرناک بودن مصرف مواد مخدر......................................................................................................70
15-2-4- عدم تصور برای مصرف مواد مخدر......................................................................................................71
16-2-4- مبالغه تبلیغات در مورد زیان مواد مخدر...............................................................................................72
17-2-4- مصرف مواد مخدر راهی برای غلبه بر مشکلات روحی.........................................................................73
18-2-4- استفاده از مواد مخدر به عنوان مسکن در درمان بیماریهای جسمی........................................................74
19-2-4- جایز نبودن دوستی با افراد مصرف کننده مواد مخدر............................................................................75
20-2-4- عدم مقاومت در مقابل مصرف مواد مخدر............................................................................................76
21-2-4- بی بند و باری جنسی عامل تباهی جامعه................................................................................................77
22-2-4- مقاومت در برابر وسوسه های جنسی....................................................................................................78
23-2-4- برخورد شدید پلیس با مجرمان جنسی..................................................................................................79
24-2-4- اعتقاد به انحراف جوانان در برابر فشارهای جنسی .............................................................................80
25-2-4- نفرت از افراد بی بند و بار جنسی.........................................................................................................81
26-2-4- جایز نبودن دوستی با منحرفان جنسی...................................................................................................82 27-2-4- محتوای جنسی رویاها..........................................................................................................................83
28-2-4- فرار از خانه زمینه ای برای شروع انحرافات...........................................................................................84
29-2-4- پدر و مادر دلسوزترین افراد برای فرد..................................................................................................85
30-2-4- فکر فرار به خاطر شرایط آزار دهنده خانه............................................................................................86
31-2-4- فرار از خانه راهی برای استقلال...........................................................................................................87
32-2-4- پیشگیری والدین از فرار نوجوانان........................................................................................................88
33-2-4- عدم توجیه منطقی برای فرار از خانه.....................................................................................................89
34-2-4- فرار از خانه ، شروع تحولی مثبت برای فرد...........................................................................................90
3-4- آزمون فرضیات.........................................................................................................................................91
فصل پنجم: نتیجه گیری......................................................................................................................................101
1-5- مقدمه ......................................................................................................................................................102
2-5- نتایج فرضیات منبع علمی مقاله..............................................................................................................................103
1-2-5- توصیف نتایج داده های منبع علمی مقاله...........................................................................................................103
2-2-5- تبیین نتایج داده های منبع علمی مقاله................................................................................................................105
3-5- نتیجه گیری..............................................................................................................................................107
4-5- پیشنهادهای منبع علمی مقاله..................................................................................................................................108
5-5- محدودیتهای منبع علمی مقاله................................................................................................................................109
فهرست منابع......................................................................................................................................................110
چکیده انگلیسی..................................................................................................................................................
فهرست جداول
عنوان صفحه
4-1 توزیع فراوانی داده ها بر حسب جنس آزمودنیها.............................................................................................58
4-2 توزیع فروانی داده ها بر حسب سن آزمودنیها.................................................................................................59
4-3 توزیع فروانی داده ها بر حسب منفور بودن سارقین.........................................................................................59
4-4 توزیع فروانی داده ها بر حسب پیش آمدن شرایطی که منجر به سرقت شود....................................................60
4-5- توزیع فروانی داده ها بر حسب تمایل به سرقت.............................................................................................61
4-6- توزیع فروانی داده ها بر حسب عدم تلاش به سرقت به خاطر ترس از عواقب آن ..........................................62
4-7- توزیع فروانی داده ها بر حسب اعتقاد بر قطع دست سارقین ..........................................................................63
4-8- توزیع فروانی داده ها بر حسب بد بودن پرخاشگری.....................................................................................64
4-9- توزیع فروانی داده ها بر حسب بیزاری از خشونت .......................................................................................65
4-10- توزیع فروانی داده ها بر حسب ترجیح دادن گذشت از حقوق شخصی به جای اعمال خشونت ...................66
4-11- توزیع فروانی داده ها بر حسب وجود راه حل برای مشکلات به جای اعمال خشونت..................................67
4-12- توزیع فروانی داده ها بر حسب عدم اعتماد جامعه به افراد پرخاشگر............................................................68
4-13- توزیع فروانی داده ها بر حسب به سادگی و برای هر موضوعی تمایل به پرخاشگری داشتن.........................69
4-14- توزیع فروانی داده ها بر حسب خطرناک بودن مصرف مواد مخدر ............................................................70
4-15- توزیع فروانی داده ها بر حسب عدم تصور برای مصرف مواد مخدر........................................................... 71
4-16- توزیع فروانی داده ها بر حسب مبالغه تبلیغات در مورد زیان مواد مخدر .....................................................72
4-17- توزیع فروانی داده ها بر حسب مصرف مواد مخدر راهی برای غلبه بر مشکلات روحی...............................73
4-18- توزیع فروانی داده ها بر حسب استفاده از مواد مخدر به عنوان مسکن در درمان بیماریهای جسمی...............74
4-19- توزیع فروانی داده ها بر حسب جایز نبودن دوستی با افراد مصرف کننده مواد مخدر...................................75
4-20- توزیع فروانی داده ها بر حسب عدم مقاومت در مقابل مصرف مواد مخدر..................................................76

 برای دانلود فایل کامل به سایت منبع مراجعه کنید  : elmname.com

یا برای دیدن قسمت های دیگر این موضوع در سایت ما کلمه کلیدی را وارد کنید :

 

4-21- توزیع فروانی داده ها بر حسب بی بند و باری جنسی عامل تباهی جامعه......................................................77
4-22- توزیع فروانی داده ها بر حسب مقاومت در برابر وسوسه های جنسی...........................................................78
4-23- توزیع فروانی داده ها بر حسب برخورد شدید پلیس با مجرمان جنسی.........................................................79
4-24- توزیع فروانی داده ها بر حسب اعتقاد به انحراف جوانان در برابر فشارهای جنسی....................................... 80
4-25- توزیع فروانی داده ها بر حسب نفرت از افراد بی بند و بار جنسی................................................................81
4-26- توزیع فروانی داده ها بر حسب جایز نبودن دوستی با منحرفان جنسی..........................................................82
4-27- توزیع فروانی داده ها بر حسب محتوای جنسی رویاها................................................................................83
4-28- توزیع فروانی داده ها بر حسب فرار از خانه زمینه ای برای شروع انحرافات.................................................84
4-29- توزیع فروانی داده ها بر حسب پدر و مادر دلسوزترین افراد برای فرد........................................................85
4-30- توزیع فروانی داده ها بر حسب فکر فرار به خاطر شرایط آزار دهنده خانه...................................................86
4-31- توزیع فروانی داده ها بر حسب فرار از خانه راهی برای استقلال..................................................................87
4-32- توزیع فروانی داده ها بر حسب پیشگیری والدین از فرار نوجوانان...............................................................88
4-33- توزیع فروانی داده ها بر حسب عدم توجیه منطقی برای فرار از خانه...........................................................89
4-34 توزیع فروانی داده ها بر حسب فرار از خانه ، شروع تحولی مثبت برای فرد...................................................90
4-35 گرایش به اعتیاد بر حسب مقایسه میانگینها..................................................................................................91
4-36 جمعبندی مدل رگرسیون...........................................................................................................................92
4-37 آزمون آنوا برای بررسی معناداری رگرسیون انجام شده...............................................................................92
4-38 جدول ضرایب تشکیل دهنده معادله رگرسیون(اشتراکات).........................................................................92
4-39 گرایش به انحراف نوجوانان بر حسب مقایسه میانگینها................................................................................93
4-40 جمعبندی مدل رگرسیون............................................................................................................................94
4-41 آزمون آنوا برای بررسی معناداری رگرسیون انجام شده..............................................................................94
4-42 جدول ضرایب تشکیل دهنده معادله رگرسیون(اشتراکات).........................................................................95
4-43 بر حسب مقایسه میانگینها...........................................................................................................................95
4-44 جمعبندی مدل رگرسیون............................................................................................................................96
4-45 آزمون آنوا برای بررسی معناداری رگرسیون انجام شده...............................................................................96
4-46 جدول ضرایب تشکیل دهنده معادله رگرسیون(اشتراکات).........................................................................96
4-47 بر حسب مقایسه میانگینها............................................................................................................................97
4-48 جمعبندی مدل رگرسیون..........................................................................................................................98
4-49 آزمون آنوا برای بررسی معناداری رگرسیون انجام شده...............................................................................98
4-50 مقایسه میانگیها..........................................................................................................................................99
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
4-1- جنس پاسخگویان.......................................................................................................................................58
4-2- توزیع فروانی داده ها بر حسب منفور بودن سارقین.......................................................................................60
4-3- توزیع فروانی داده ها بر حسب پیش آمدن شرایطی که منجر به سرقت شود..................................................61
4-4- توزیع فروانی داده ها بر حسب تمایل به سرقت............................................................................................62
4-5- توزیع فروانی داده ها بر حسب عدم تلاش به سرقت به خاطر ترس از عواقب آن ..........................................63
4-6- توزیع فروانی داده ها بر حسب اعتقاد بر قطع دست سارقین...........................................................................64
4-7- توزیع فروانی داده ها بر حسب بد بودن پرخاشگری.....................................................................................65
4-8- توزیع فروانی داده ها بر حسب بیزاری از خشونت........................................................................................66
4-9- توزیع فروانی داده ها بر حسب ترجیح دادن گذشت از حقوق شخصی به جای اعمال خشونت .................... 67
4-10- توزیع فروانی داده ها بر حسب وجود راه حل برای مشکلات به جای اعمال خشونت..................................68
4-11-توزیع فروانی داده ها بر حسب عدم اعتماد جامعه به افراد پرخاشگر.............................................................69
4-12- توزیع فروانی داده ها بر حسب به سادگی و برای هر موضوعی تمایل به پرخاشگری داشتن.........................70
4-13- توزیع فروانی داده ها بر حسب خطرناک بودن مصرف مواد مخدر.............................................................71
4- 14- توزیع فروانی داده ها بر حسب عدم تصور برای مصرف مواد مخدر...........................................................72
4- 15- توزیع فروانی داده ها بر حسب مبالغه تبلیغات در مورد زیان مواد مخدر.....................................................73
4- 16- توزیع فروانی داده ها بر حسب مصرف مواد مخدر راهی برای غلبه بر مشکلات روحی..............................74
4-17-توزیع فروانی داده ها بر حسب استفاده از مواد مخدر به عنوان مسکن در درمان بیماریهای جسمی................75
4- 18- توزیع فروانی داده ها بر حسب جایز نبودن دوستی با افراد مصرف کننده مواد مخدر..................................76
4- 19- توزیع فروانی داده ها بر حسب عدم مقاومت در مقابل مصرف مواد مخدر.................................................77
4-20- توزیع فروانی داده ها بر حسب بی بند و باری جنسی عامل تباهی جامعه......................................................78
4- 21- توزیع فروانی داده ها بر حسب مقاومت در برابر وسوسه های جنسی..........................................................79
4-22- توزیع فروانی داده ها بر حسب برخورد شدید پلیس با مجرمان جنسی.........................................................80
4-23-توزیع فروانی داده ها بر حسب اعتقاد به انحراف جوانان در برابر فشارهای جنسی.........................................81
4-24- توزیع فروانی داده ها بر حسب نفرت از افراد بی بند و بار جنسی................................................................82
4- 25-توزیع فروانی داده ها بر حسب جایز نبودن دوستی با منحرفان جنسی..........................................................83
4- 26- توزیع فروانی داده ها بر حسب محتوای جنسی رویاها................................................................................84
4-27- توزیع فروانی داده ها بر حسب فرار از خانه زمینه ای برای شروع انحرا........................................................85
4- 28-توزیع فروانی داده ها بر حسب پدر و مادر دلسوزترین افراد برای فرد.........................................................86
4-29- توزیع فروانی داده ها بر حسب فکر فرار به خاطر شرایط آزار دهنده خانه...................................................87
4-30- توزیع فروانی داده ها بر حسب فرار از خانه راهی برای استقلال..................................................................88
4-31- توزیع فروانی داده ها بر حسب پیشگیری والدین از فرار نوجوانان...............................................................89
4-32- توزیع فروانی داده ها بر حسب عدم توجیه منطقی برای فرار از خانه...........................................................90
4- 33- توزیع فروانی داده ها بر حسب فرار از خانه ، شروع تحولی مثبت برای فرد................................................91
چکیده
آنچه در منبع علمی مقاله حاضر مورد بررسی قرار گرفته است « بررسی میزان گرایش فرزندان نوجوان مددجویان تحت پوشش کمیته امداد امام (ره) شهرستان سمنان به انحرافات اجتماعی» می باشد. متغیر های مورد بررسی در این تحقیق« گرایش به خشونت،سرقت، فرار از منزل، اعتیاد و انحرافات جنسی» می باشد.
برای بررسی میزان گرایش نوجوانان به انحرافات اجتماعی، پس از بررسی دیدگاه های صاحبنظران مختلف، نهایتاً از نظریات پارسونز، هیرشی، مازلو، دورکیم، مرتون و بوم شناختی استفاده شده است.
تحقیق حاضر از لحاظ روش یک تحقیق پیمایشی می باشد که از تکنیک پرسشنامه برای جمع آوری داده ها استفاده شده است. جامعه آماری این منبع علمی مقاله فرزندان نوجوان مددجویان تحت پوشش کمیته امداد امام (ره) شهرستان سمنان سمنان هستند که با استفاده از نمونه گیری تصادفی تعداد 150 نفر انتخاب شده اند.
نتایج حاصل از این منبع علمی مقاله نشان می دهند که فرزندان نوجوان و جوان مددجویان تحت پوشش کمیته امداد امام (ره) شهرستان سمنان به انحرافات گرایش نشان نمی دهند که این نمایانگر برنامه های مناسب حمایتی و آموزشی کمیته امداد امام(ره) می باشد.
واژگان کلیدی:فقر، مددجو، انحرافات اجتماعی.
فصل اول
کلیات منبع علمی مقاله
1-1- مقدمه:
تحولات و دگرگونی های پدید آمده در نظام سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جامعه و ستیزه های اخلاقی بین دو نسل و عدم جایگزینی الگوهای رفتاری نهادینه شده، زمینه را برای افزایش نسبت بزهکاری و انحرافات اجتماعی فراهم کرده است. گسترش انحرافات اجتماعی از جمله مشکلات عمده ای است که امروزه گریبان گیر بسیاری از جوامع کنونی است. در جامعه ما نیز با توجه به ارزش های دینی، اخلاقی، فرهنگی، اجتماعی، ساختار جمعیتی بسیار جوان و وجود مشکلات عدیده اقتصادی، انحرافات به عنوان یکی از بغرنج ترین و پیچیده ترین مسائل اجتماعی به شمار می آید که موجب جریحه دار ساختن وجدان جمعی و چالش امنیت اخلاقی و اجتماعی گردیده است.
فقر زمینه و بستر مناسبی برای پیدایش بسیاری از انحرافات است. بر اساس آموزه های دین مبین اسلام، فقر نه تنها بر کردار و رفتار افراد فقیر تأثیر منفی دارد، بلکه حتی بنیان های فکری و اعتقادی آنان را نیز مضطرب و لرزان می سازد؛ چراکه کسب درجات بالای ایمان نیازمند شناخت قوی و خرد دینی است. کسب این امتیازات نیازمند فرصت ها، وسایل و امکاناتی است که در شرایط عادی، فقرا از داشتن این امکانات در حد مطلوب محرومند. هرچند این ارتباط مطلق نیست و اغنیا هم دچار انحراف از نوع دیگر می شوند، اما زمینه و بستر در شرایط فقر برای انحراف مساعدتر است. تأثیر ویرانگر فقر بر رفتار فقیر به دلیل تحقیر، برچسب کجروی و بیگانگی نسبت به آداب و رسوم پذیرفته شده در جامعه می باشد. علاوه براین، افراد محروم در بسیاری موارد امکانات، وسایل و فرصت های موردنیاز برای نیل به اهداف مشروع اجتماعی را در اختیار ندارند. این بدان معنا نیست که انحرافات در فقرا و فقیران خلاصه گردد، بلکه نوع، انگیزه، علل انحراف و کجروی ثروتمندان با فقرا تفاوت دارد; حتی کجروی ثروتمندان نسبت به نوع انحراف و کجروی فقرا زیان آورتر و ویرانگرانه تر می باشد. از سنخ شناسی انحرافات و کجروی فقرا معلوم می شود که کجروی آنان یا برای تأمین معیشت و یا ناشی از حقارت و ضعف اعتماد به نفس می باشد. از این رو، به هر میزانی که این دو مشکل برطرف شود، به همان میزان احتمال انحراف فقرا نیز کمتر خواهد شد.
1-2- بیان مساله:
انسان موجودی جامعه زاد و جامعه زی است؛ یعنی از خلال موقعیتها و تجارب اجتماعی است که میتواند استعدادهای بالقوه خود را متجلی نموده و آماده پذیرش نقش های اجتماعی شود، و برای انعکاس نقش های اجتماعی خود ناچار است، به برخی قواعد و دستورالعمل های اجتماعی (خواه رسمی، خواه غیر رسمی) تن دهد . چنین ساز و کاری به وسیله جامعه برای فرد ساخته و پرداخته می شود و از طرق مختلف نهادهای اجتماعی و فردی آماده همنوایی با دیگر همنوعانش میشود. اما به علل مختلف از جمله ویژگیهای فیزیولوژیکی و ظرفیت استعداد فردی و شرایط محیطی، همه افراد به یک میزان تن به پذیرش قواعد جامعه نمی دهند؛ بدین سبب بحث عدم پذیرش یا تخطی از قواعد مصوب اجتماعی پیش می آید. در چنین حالتی که فرد نتواند خود را با این مصوبات همنوا کند، جامعه، با پدیده ای به نام انحراف یا کجروی یا آسیب اجتماعی مواجه می شود(بنی اسدی،1383: 9).
بدون تردید فقر و نابرابری‌های اقتصادی از زمره مهم‌ترین معضلات جامعه بشری است که از جایگاه ویژه‌ای در بین سایر مسائل اجتماعی برخوردار است. فقر از بنیادی‌ترین مشکلات و ناهنجارترین دردهای زندگی انسان است که با وجود پیشرفت و توسعه گسترده در زندگی بشری، میزان آن نه تنها کاسته نشده بلکه بر طبق آمارهای موجود در حال افزایش است. مشکلات فقر صرفاً منحصر به پیامدهای خود فقر نمی‎باشد، بلکه مشکلات این مساله اجتماعی زمانی شدت پیدا می‎کند که آن بسترساز انحرافات می‎گردد.
ارتباط بین فقر و انحرافات اجتماعی، موضوعی نو و بدیع نیست. جوامع انسانی در طی حیات خویش به شکلی، با این دو مقوله درگیر بوده‎اند. ارتباط بین فقیران، گرسنگان و بی‌خانمان‌ها با سارقان، قاتلان، معتادان در حوزه‌های مختلف علمی از قبیل، علوم اجتماعی، اقتصادی و روان‌شناسی، موضوع تحقیق و منبع علمی مقاله‌های مختلف قرار گرفته و از منظرهای گوناگون به آن توجه گردیده است؛ به گونه‌ای که در هر زمان و به تناسب شرایط، امکانات و فضای جامعه، راه‌حل‌هایی در برخورد با آن در نظر گرفته شده است. با شکل‎گیری «نهضت علمی» و آغاز بررسی‌های علمی پدیده‌های فیزیکی، طبیعی، انسانی و اجتماعی، فقر و انحرافات اجتماعی نیز از موضوعاتی بود که به طور تقریبی از یکصد سال پیش، با کمک ابزارهای علمی جدید،مورد کنکاش علمی قرارگرفته ونظریه‌ها و تئوری‌های جدیدی در این رابطه ارائه گردیده است(اسفندیاری،1388: 3).
انحرافات اجتماعی یک از چالشهای مهم در علم جامعه شناسی است. این معضل آن قدر ابعاد و جنبه‌های فراوان دارد که نمی‌توان آن را صرفا یک مسئله اجتماعی دانست. چرا که این مشکل ریشه در حوزه‌های دیگر نیز دارد. بزهکاری پدیده ای اجتماعی و دارای بستر اجتماعی است هر چند که عوامل زیستی ، روانی، جغرافیایی، قومی، نژادی و موارد دیگر در نحوه شکل‌گیری و بروز نوع بزه بسیار مهمی ایفاء می‌کنند، تبیین مسأله بر اساس عامل محیط اجتماعی، تحدید نگرش حوزه جامعه شناسی اجتماعی است خصوصاً نحوه عملکرد کوچکترین ومهمترین نهاد اجتماعی یعنی خانواده که نقش مهمی را در همکاری و متجانس کردن رفتارهای هنجاری افراد با محیط اجتماع بر عهده دارد. در اینجا به بررسی نقش خانواده به عنوان عامل و مانع بزهکاری نوجوانان می‌پردازیم.
اگر خانواده می‌تواند عامل مهم بزهکاری باشد و شرایط نامطلوب آن بزهکار پرورش دهد، به همان نسبت وجود شرایط مطلوب در خانواده رشد ذهنی، عاطفی، روانی و اجتماعی نوجوان را امکان‌پذیر ساخته، مهمترین گام در پیشگیری از بزهکاری است. به نظر می‌رسد افزایش میزان بزهکاری حاکی از تضعیف مناسبات گروهی خانواده بوده، به طوری که وحدت گروهی از هم پاشیده است. به هر میزانی که روابط اعضاء از سیطره روابط صمیمی، عاطفی، و اخلاقی خارج شود، خطر از بین رفتن کارکرد بسیار مهم خانواده آموزش هنجارها و ارزشهای اجتماعی به فرزندان دور نخواهد بود. آنچه مهم است مناسبات و پیوندهای گروه خانواده است به شکلی که افراد به عنوان حاملین و عاملین نقشها باید به گونه‌ای ایفاء نمایند که کارکرد اساسی حفظ وحدت و انسجام خانواده را به دنبال داشته باشد. خانه‌ای که از سخن محبت‌آمیز خالی است آفت رشد ذهنی، عاطفی و اجتماعی نوجوان است، عدم عشق و محبت و نبود ثبات و هماهنگی در خانواده زمینه‌ساز رفتار بزهکارانه است.هر گاه بنیان عاطفی و اخلاقی خانواده سست گردد روی نظم خانواده (طلاق) تأثیر گذاشته، بزهکاری نیز رخ می‌نماید. نظم و تعدل در خانواده رابطه معکوس با روند بزهکاری داد. آنگاه که طلاق رو به فزونی می‌رود، کشمکشهای درونی خانواده اوج می‌‌یابد و فرزندان در سنین نوجوانی به دور از نظر والدین در ورطه آلامی چون اعتیاد، بزهکاری و ... گرفتار می‌آیند. بهرحال روابط بین والدین و فرزند، از هم پاشیدگی خانواده و فقدان نظم و تعادل در خانواده، سست شدن عقاید مذهبی و اخلاقی در بزهکاری نوجوانان نقش مهمی دارد. ملکه‌سازی و درونی کرده و به سهولت در عرضه اجتماعی، نقشهای محول و محقق را به نحوی که از آن انتظار می‌رود به اجراء گذارند. خانواده، گروه کوچکی است که ویژگی اساسی و غیر قابل تفکیک آن صمیمت آن است. اجتماعی کردن نسل آینده جزء بدیهی‌ترین و اساسی‌ترین وظایف خانواده است(روزن باوم، 149:1973).
در ارتکاب اعمال نابهنجار یا وقوع انحرافات نمی توان تنها از یک یاچند عامل محدود و مجزا سخن گفت، بلکه مجموعه ای ازعوامل که امکان تفکیک یکایک آنها بسادگی میسر نیست، در آنها نقش دارند. در این میان نسل جوان بدلیل حساسیت زیاد و سایر خصوصیات روحی و جسمی بیش از سایر افراد در معرض انواع فشارها و ناملایمات قراردارد. بعلاوه کمبود تجربه و عدم توانائی کافی در مقابله با مشکلات در میان جوانان امکان ابتلای آنان را به انواع انحرافات اجتماعی بیشتر می نماید. در واقع جوانان خیلی زود تحت تاثیرعوامل متعدد قرار می گیرند. به طوریکه گاه برای حل مسائل یا ارضای نیازهایشان بسوی راههائی که سرانجام آنها یاس ونابودی است کشیده می شوند .درواقع این واکنشها نیز نوعی مکانیسم دفاعی درمواجهه با مشکلات ومسائل زندگی است ،به نحوی که طی آن فرد راه عقب نشینی یا فرار راانتخاب نموده وبه این ترتیب خود رااز مشکلات زندگی مصون می دارد .به طور کلی انحرافات اجتماعی شرایط اجتماعی بغرنج وپیچیده ای دارد که در کل جامعه و امور و پدیده های اجتماعی و سازمانهاو اعتقادات و ارزشهای اجتماعی بدرجات مختلف تاثیرگذار می باشد و آنها را در تنگنا قرارمی دهد . وجامعه آنرا تهدیدی کاملاٌ آشکار برای وضعیت و حیات مطلوب خود تلقی می کند واین امری است که برای حفظ آتیه جامعه ونیروهای آن مستلزم اقدامات جدی است(اسفندیاری،1388: 5) .
دیگرعاملی که باعث وقوع انحرافات اجتماعی می گردد و میزان گرایش به انحرافات را بالا می برد، این فقدان والدین است که می بایستی بدان توجه زیادی شود چرا که والدین به عنوان مهمترین رکن خانواده درپرورش شخصیت کودکان و نوجوانان نقش مهمی را ایفا می کنند. وقتی خانواده فاقد یکی از والدین باشد طبعاٌ کارکردهای جامعه پذیری، پرورش شخصیت، نظارت بر فرزندان وایجاد فضای عاطفی کامل ومناسب برای فرزندان دچار اختلال خواهد شد. درچنین وضعیتی احتمالاٌ کاستی هائی وجود خواهد داشت وفرزندان خانواده اولین کسانی هستند که ازاین کاستی ها آسیب می بینند. نوجوانانی که یک یا هردو از والدین خود را از دست می دهند در برابر آسیبهای اجتماعی خرد وشکننده می شوند .امروزه میلیونها کودک ونوجوان به واسطه عدم حضور یکی از والدین ،خصوصاٌ پدر ، در معرض خطر سوق به سوی انحرافات قرار دارند این امر برکودکان ونوجوانان تاثیر گذاشته و موجب نقصان در انطباق اجتماعی آنان می گردد.
دیگر عاملی که باعث وقوع انحرافات اجتماعی می گردد همانطورکه دربالا نیز اشاره شد باتوجه به حساسیت زیاد و خصوصیات جسمی وروحی فوق العاده جوانان ونوجوانان ،آنان به دلیل کسب استقلال وبه دست آوردن آزادی عمل در کارها ورفتاروکردارخود می خواهند از خانواده جدا شوند و به این سبب زمینه های پیدا کردن دوستان ناباب شکل می گیرد که زمینه انجام اعمال بزهکارانه را در آنان تقویت می نماید(همان منبع:6).
انحراف ها یا آسیب ها ی اجتماعی را می توان برحسب نوع به گروه های زیر تقسیم بندی کرد: - سوء مصرف مواد مخدر و دارو - خشونت، ضرب و جرح و قتل و تجاوز و آدم ربایی - همسر آزاری - کودک آزاری و سوء استفاده از کودکان -بزهکاری کودکان و نوجوانان - تن فروشی و قاچاق انسان به قصد انواع سوءاستفاده ـ انحراف های گسترده جنسی - شیوع برخی از بزه ها مانند سرقت و قاپ زنی - وجود کودکان خیابانی و کودکان در خیابان و کودکان کار - ناآرامی های اجتماعی مکرر و بی هدف یا باهدف های کم اهمیت - خیابان خوابی و انواع حاشیه نشینی و اسکان غیررسمی که همراه با مسائل و مصائب اجتماعی و بهداشتی است.
اما انحراف ها را برحسب عوامل پدیدآورنده اصلی نیز می توان به صورت زیر از یکدیگر متمایز کرد:
انحراف هایی که به ظاهر انحراف اجتماعی هستند اما در واقع جنبه فردی دارند و تواتر، منشاء، جلوه و سرایت اجتماعی ندارند و از عوامل موروثی مانند روان نژندی و اختلال های مغزی ناشی می شوند.خشونت به قصدکشتن افراد ممکن است از این نوع باشد(رئیس دانا،1381: 109).
انحراف هایی که جنبه روان پریشی دارند و به اختلال در شخصیت مربوط می شوند. شماری از بیماران دچار افسردگی یا برخی انواع اسکیزوفرنی تمایل به خودکشی پیدا می کنند، اما خودکشی به مثابه انحراف یا مشکل اجتماعی امریست جداگانه. به هرحال افزایش انواع روان پریشی و روان نژندی می تواند از نابهنجاری اجتماعی ناشی شود.
انحراف هایی که منشاء اجتماعی و فرهنگی دارند و از تبعیض ها و تعرض ها و ناهنجادی های اجتماعی ناشی می شوند. این انحراف ها ممکن است به شکل های مختلف متوجه گروه ها و طبقات اجتماعی مختلف بشود. برای مثال، نبود امکانات فراغتی و رفاهی و فرهنگ بهزیستی و سلامت اجتماعی ممکن است افرادی را از طبقه فرودست تا میانی تا بالایی به سمت موادمخدر بکشاند. محدودیت ها و محرومیت های جنسی نیز می توانند دارا و نادار را به سمت تمایلات انحرافی یا خشونت جنسی و سوء استفاده از کودکان سوق بدهند. گرچه افزایش شدید آمار بزهکاریهای متفاوت مانند سرقت و سرقت به زور و تجاوز و خشونت و آدم ربایی در ایران را نمی توان تاحد زیادی به نابهنجاری اجتماعی و ناتوانی مدیریت و نظم و امنیت و قانون و بی پرواشدن جوانان به دلیل اثرگذاری رسانه های ماهواره ای و فیلم های اکشن و غیره منتسب کرد، ‌اما در این مورد نیز انگیزه های اصلی و اقتصادی یعنی فقر و بیکاری یا اعتیاد که خود چنان که گفتم تاحد زیادی ناشی از فقر بوده است، نقشی نه کمتر از پنجاه درصد برعهده داشته اند. نکته بسیارجدی و قابل توجه- گرچه کماکان مورد بی اعتنایی مسئولان – آنست که افزایش آسیب ها و انحراف ها بدنبال فقر و بی عدالتی و توزیع ناعادلانه درآمد و افزایش تبعیض و محرومیت پدید آمده است. در ۱۲ سال اخیر کاربرد سیاست های تعدیل ساختاری که به نابرابری شدید توزیع درآمد و ثروت انجامیده، امکان سوءاستفاده های کلان مالی را افزایش داده و عدم نظارت دموکراتیک در عرصه های مدیریت را پابرجاترکرده وعامل اصلی برای تشدید تاسف بار انحراف ها و مشکلات اجتماعی بوده است. برنامه های کشور باید بطورجدی به سمت راههای رشد توام با عدالت، توسعه اجتماعی و برابری بیشتر تغییرجهت دهند. اگر چنین نشود آینده ای بس مخاطره آمیز درپیش خواهد بود که بویژه جوانان میهن ما و حتی جوانان خارج از این کشور را به دلیل تسهیل انتقال موادمخدر تهدید می کند.شایع شدن بزهکاری های کودکان و نوجوانان و افزایش کودکان خیابانی و کودکان در خیابان و کودکان کار( هم اکنون در حدود ۵۵۰ هزار نفر کودک زیر ۱۵ سال در ایران کار می کنند) بی تردید به فقر و محرومیت و نداشتن بضاعت سرپرستی خانوار مربوط می شود. امروز حتی طرفداران و فعالان حقوق کودک در ایران از این که بتوان کار کودک را بی هیچ جایگزین درآمدی متوقف کرد ناامید شده اند. در واقع می توان در خیابان ها کودکان آواره را به عیان مشاهده کرد که در معرض انواع مخاطرات و انواع سوءاستفاده ها هستند(رئیس دانا،1381: 109).
تفاوت های طبقاتی در شیوع انحرافات اهمیت ویژه ای دارد. به طوری که در بعضی از فرهنگ ها، ‌انحراف در طبقات مرفه بیشتر از طبقات فقیر است و در اجتماعاتی که اختلافات طبقاتی کمتر و امکان انحراف و فساد محدودتر است، ‌انحرافت جنسی نیز کمتر وجود دارد، ضمن آن که در طبقاتی که پای بند مذهب، ‌اخلاق و معنویت هستند، معمولاً انحرافات جنسی کمتر دیده می شود(شاملو، 1382: 263). آمارها حاکی از آن هستند که انحرافات جنسی اغلب با اختلال شخصیت همراه می باشند. به طور مثال، نتایج یک تحقیق در مورد 300 مجرم جنسی نشان داد که تنها 14 درصد آنان از نظر روانی عادی هستند، در حالی که 29 درصد به بیماری خفیف روان نژندی، 35 درصد به بیماری شدید روان نژندی، 8 درصد در حد روان پریشی، ‌12 درصد بیماری های روانی، 5 درصد آسیب مغزی، 3 درصد شخصیت ضد اجتماعی و 4 درصد نیز به نقص عقلی مبتلا بوده اند (احمدی، ‌1384: 219و 218). اما در ایران تحقیقات جامعی وجود ندارد که نشان دهد انحرافات جنسی در چند درصد نوجوانان و به چه صورتی دیده می شود؛ با این حال شواهد و بررسی های کلینیکی روانی و تربیتی حاکی از آن است که رفتارهایی نظیر خودارضایی به خصوص در پسران نوجوان رواج بیشتری دارد (لطف آبادی، 1385: 13). از طرفی، تحقیقات نشان می دهد که تعداد متهمان زن در جرایم منکراتی در محاکم دادگستری بیش از سایر جرایم است. در مورد جرایم منکراتی نیز در بیشتر موارد جرم به صورت دسته جمعی ارتکاب یافته و اغلب متهمان، ‌زن مجرد یعنی اعم از باکره و مطلقه می باشند که در اکثر موارد، ‌اداره کنندگان اماکن فساد(قوادها) نیز زنان مطلقه هستند. یافته های یک تحقیق دیگر( 1382) بیانگر روند رو به رشد قاچاق زنان و دختران استان های مرزی به کشورهای حاشیه خلیج فارس، امارات متحده عربی، پاکستان، افغانستان و به طور محدود به کشورهای اروپایی و آسیایی است(طهماسبی ،1383: 284).
براساس شواهد و قرائن موجود، مشاهدات و اطلاعات ، می توان معضلات و آسیب های اجتماعی جامعه ایران را به ترتیب زیر اولویت بندی می کند:
1) اولین معضل، ضعف مراعات قواعد اخلاقی در اغلب سطوح روابط اجتماعی است در سطح کلان برای نمونه می توان به رفتارهای غیراخلاقی دولت با جامعه(مثل دروغ گویی با آمار) و رفتارهای غیراخلاقی جامعه با دولت(مثل فرار از مالیات واقعی) اشاره کرد. در سطح خرد نیز رعایت قواعد اخلاقی در بین اعضای خانواده، همسایه ها، همکاران، دوستان، هم شهری ها و هم وطنان ضعیف است اغلب مطالعات موجود رواج بی اعتمادی گسترده در جامعه ایران را تأیید می کنند یکی از دلایل رواج بی اعتمادی همین ضعف مراعات قواعد اخلاقی است. روشن است که زندگی در فضای بی اعتمادی، زندگی ای ناآرام و تنش زا است، چنان چه اکثر ایرانیان آن را تجربه می کنند.
2)دومین آسیب درصد بالای فقرا است که جمعیتی بین ده تا پانزده میلیون را در برمی گیرد اگرچه پس از انقلاب روند کلی رشد فقر کاهش داشته، ولی چون جمعیت دوبرابر شده همچنان بالا بودن تعداد فقرا نگران کننده است. خصوصاً اگر علت بسیاری از آسیب های اجتماعی دیگر را همین فقر بدانیم، این تعداد فقرا همه را نگران می کند به عبارت دیگر عامل آسیب زا و جرم زای فقر در جامعه همچنان حضور پررنگی دارد.
3) سومین آسیب اجتماعی معضل اعتیاد است اگر حد وسط آمارهای موجود را مبنا قرار دهیم و جمعیت معتاد را دو میلیون و نیم در نظر بگیریم و این عدد را در 4 یا 5 نفر، متوسط تعداد اعضای خانواده، ضرب کنیم، آنگاه می توان مدعی شد که حداقل ده میلیون نفر از مردم جامعه ما درگیر مسأله حاد و خانمان برانداز اعتیاد هستند وقتی در یک خانواده یک نفر معتاد می شود زندگی تمام اعضای خانواده، خصوصاً زنان، با مشکل و مصیبت مواجه می گردد. وقتی ده میلیون نفر از آسیب اعتیاد در جامعه رنج می برند، روشن است که آثار این رنج با شدت کمتر به هفتاد میلیون هم کشیده می شود.
4) بیکاری هم اکنون در ایران فقط یک معضل اقتصادی نیست بلکه یک معضل حاد اجتماعی نیز هست. اول این که آمار چهار تا پنج میلیون بیکار از لحاظ کمی بالا است از لحاظ کیفی نیز بیکاری هم در اقشار پایین و هم بالای جامعه معضل ایجاد کرده است در اقشار پایین، پدر و مادر نمی توانند از پس مخارج زندگی و خورد و خوراک فرزندان بیکار خود برآیند و همین فشار اجتماعی جوانانِ بیکار را به انجام تخلفات اقتصادی، انحرافات اجتماعی، اعتیاد، افسردگی و خودکشی ترغیب می کند. در اقشار متوسط جامعه نیز، شاهد خانواده هایی هستیم که در آن یک یا چند جوان تحصیل کردۀ بیکار زندگی می کنند و همین عامل یکی از زمینه های بروز تن در خانواده های متوسط جامعه شده است حتی تعداد زیادی از ازدواج هایی که در طبقه متوسط انجام می شود با کمک همه جانبۀ پدر و مادرها صورت می گیرد و خود جوانان به خاطر نداشتن شغل قابل قبول، نمی توانند از عهدۀ هزینه های زندگی و دفاع از منزلت اجتماعی خود برآیند.
5) پنجمین معضل و آسیب اجتماعی، حاشیه نشینی است بسته به معیارهایی که برای تعیین حاشیه نشین ها به کار می روند، از جمعیتی بین پنج تا بیست میلیون نفر به عنوان حاشیه نشین یاد می شود به باور نگارنده ، اگر تنها پنج میلیون نفر حاشیه نشین حاد هم داشته باشیم که زیست فیزیکی و اجتماعی و روزانه آنها با بحران روبرو باشد، پدیده ای فوق العاده نگران کننده است اگرچه ظهور این پدیده معلول توسعه نیافتگی نامتوازن جامعه است ولی میزان قابل توجهی از آسیب های شهری به افرادی برمی گردد که در این مناطق زندگی می کنند.
6) ششمین معضل رشد فزایندۀ تعداد ضرب و شتم، قتل، دزدی، جر و جنایت است. به نظر می رسد اولاً این انحرافات در ایران از کشورهای مشابهی مثل مالزی، ترکیه و مصر بیشتر است ثانیاً پاره ای از جرائم مثل قتل در درون خانواده ها و خویشاوندان در حال گسترش است. دنیای بیرون یا دنیای اقتصاد دنیای جدال منافع است که طبیعتاً با تن همراه است ولی دنیای درون خانواده باید دنیای امن و آرامش باشد و این که در ایران قتل و ضرب و شتم در خانواده ها رو به افزایش است، علامت خطرناکی است، چراکه نشان می دهد ناامنی از سطوح ظاهری جامعه به لایه های درونی آن کشیده شده است.
7) از هفتمین معضل می توان تحت عنوان آسیب های دیگر یاد کرد، از جمله: رشد فزایندۀ طلاق؛ تعداد رو به فزونی زنان سرپرست خانوار بدون درآمد؛ رشد کودکان بی سرپرست؛ آسیب های مربوط به بدن(مثلا تعداد افراد سیگاری در ایران در حال افزایش است، تعداد مصرف کنندگان قشر های مسکن و شادی آور در کشور بالا است، درصد افراد چاق رو به فزونی است؛ تن فروشی فحشا سیر صعودی دارد؛ و مصرف نوشابه های الکلی غیراستاندارد افزایش یافته است) موارد مذکور مردم را در نگرانی دائم قرار داده است(جلائی پور،1387: 2).
از آنجا که انحرافات اجتماعی می تواند وضع یا شرایط کلی اجتماعی را که دشواری خاصی پدید آورده یا ساختهای اقتصادی نامطلوبی را که موجب بروز نابرابری های اقتصادی و اجتماعی گردیده ،یا بی عدالتیهایی را که صورت نهادی یافته اند ، و نیز نارضایتی ونابسامانی عمومی را برساند ، لذا این موضوع می تواند در معنای شرائط و اوضاع خاصی بکار رود که نیاز به بهسازی (محیط ) و بازسازی (نوجوانان ) داشته باشد . به عبارت دیگر می توان تاثیر متقابل عوامل خانوادگی ،فرهنگی ، اجتماعی را بر این موضوع مورد ارزیابی ،تحقیق و تفحص قرارداد که چگونه استفاده بهینه از انرژی پتانسیل موجود درجامعه (جوانان ) می تواند در اولویتهای برنامه ریزی های کشور قرار گیرد . بنابراین برای جلوگیری از کشیده شدن جوانان بسوی انحرافات باید نیازهای شخصیتی ، فیزیکی و اجتماعی آنها را در حد معقول مورد بررسی و شناسایی قرار داد تا در راستای ارضای این نیازها به طرف زندگی سالم و متکی به خود راهنمائی کرد. به این دلیل که آمارانحرافات در جامعه در حال افزایش است پس به عنوان یک مسأله می تواند مطرح شود. مسئله اصلی این است که فرزندان نوجوان خانواده های تحت پوشش کمیته امداد به چه میزانی به انحرافات اجتماعی گرایش نشان می دهند؟
1-3- اهمیت و ضرورت مساله
دوران نوجوانی از دوره های حساس زندگی است و این قشر از سرمایه های ارزشمند هر جامعه محسوب می شوند که در کشور ما بیش از نیمی از جمعیت کشور را تشکیل می دهند. به زعم صاحبنظران، در این دوران، نوجوان بدنبال کسب هویتی مستقل است. این مقطع از زندگی، دوران تغییرات جسمانی، جنسی، روانی و شناختی و نیز تغییر در الزامات اجتماعی است، در این دوران جامعه از فرد انتظار دارد که مستقل باشد، روابطش را با همسالان و بزرگسالان تغییر دهد، سازگاری جنسی و آمادگی شغلی داشته باشد و علاوه بر همه اینها به دنبال کسب هویت باشد( شعاری نژاد، 1374: 87).
نیازهای مهم انسان، بخصوص در این مقاطع سنی است عوامل متعددی ،« نیاز به داشتن هویت مستقل » در تعیین هویت فرد اثر گذارند که از آن جمله می توان به خانواده، نهادهای آموزشی و پرورشی، تغییرو تحولات اجتماعی، گروههای اجتماعی، عناصر فرهنگی، رسانه های گروهی، نقشهایی که تاکنون ایفا نموده و یا می خواهد ایفا نماید، اشاره نمود(کریمی، 1375 : 103). چنانچه کسب هویت در دوره نوجوانی به هر دلیلی، به تاخیر افتد، آنگاه نوجوان، در دوره جوانی سعی می کند که با کسب هویتی تازه، چارچوب، هدف و خط مشی زندگی ر ا مشخص کند در این زمان جز در موارد استثنایی، اغلب افراد از طریق همانند سازی و همنوایی با رفتارهای متداول یا متعارف جامعه، همرنگ دیگران می شود تا از این طریق بتواند از یک احساس امنیت برخوردار شود. حال اگر رفتارهای متعادل یک جامعه، رفتارهایی سازنده و آمیخته به معیارهای اخلاقی باشد، جامعه راه سازندگی و شکوفایی را پیش می گیرد و در غیر این صورت جامعه، به سمت انحرافات و نادرستی ها جهت می گیرد(مقدسی، 1379: 112).
فقر و انحرافات اجتماعی از جمله پدیده هایی هستند که به نظر بسیاری از صاحب نظران با هم مرتبط می باشند. تحقیقات و منبع علمی مقاله ها در عین حال که مؤید وجود رابطه مستقیم بین فقر و انحرافات نیست، اما وجود همبستگی میان آن دو را تأیید می نماید. بر این اساس فقر به عنوان یکی از مسائل اجتماعی، در وقوع انحرافات و افزایش میزان آن تأثیر گذار است. بر این اساس فقر انگیزش روی آوری به کجروی را افزایش می دهد؛ همچنان که رفاه طلبی در روی آوری به جرائم، انگیزه بسیار قوی می باشد. بدون تردید فقر و نابرابری های اقتصادی از زمره مهم ترین معضلات جامعه بشری است که از جایگاه ویژه ای در بین سایر مسائل اجتماعی برخوردار است. فقر از بنیادی ترین مشکلات و ناهنجارترین دردهای زندگی انسان است که با وجود پیشرفت و توسعه گسترده در زندگی بشری، میزان آن نه تنها کاسته نشده بلکه بر طبق آمارهای موجود در حال افزایش است. مشکلات فقر صرفاً منحصر به پیامدهای خود فقر نمی‎باشد، بلکه مشکلات این مساله اجتماعی زمانی شدت پیدا می‎کند که آن بسترساز انحرافات می‎گردد. ارتباط بین فقر و انحرافات اجتماعی، موضوعی نو و بدیع نیست. جوامع انسانی در طی حیات خویش به شکلی، با این دو مقوله درگیر بوده‎اند. ارتباط بین فقیران، گرسنگان و بی خانمان ها با سارقان، قاتلان، معتادان در حوزه های مختلف علمی از قبیل، علوم اجتماعی موضوع تحقیق و منبع علمی مقاله های مختلف قرار گرفته و از منظرهای گوناگون به آن توجه گردیده است؛ به گونه ای که در هر زمان و به تناسب شرایط، امکانات و فضای جامعه، راه حل هایی در برخورد با آن در نظر گرفته شده است. در جامعه علل مختلفی برای انگیزه انحراف وجود دارد که هر کدام از این علل می تواند متناسب با عرف جامعه و جریانات دامنی آن در بوجود آوردن انحراف مؤثر باشند.اقتصاد دانان منشأ عمده انحرافات اجتماعی را در عوامل اقتصادی اعلام کرده اند . از میان عوامل مختلف اقتصادی که منجر به انواع کجروی ها می شود می توان از مشکلات اجتماعی که خود زائیده عواملی چون پس افتادگی فرهنگ مادی نسبت به پیشرفت تکنولوژی است ، یا بحران اقتصادی و ضعف قدرت مالی و اقتصادی در یک دوره بخصوص، فقر و پیچیدگی ز ندگی که خود زائیده معضل بیکاری محسوب می شود نام برد. اغلب رفتارهای انحرافی زائیده عدم سازگاری بین نظام اقتصادی و تکنولوژی و ناتوانی کنترل و ضعف مقامات مسئول در تأمین کالا و خدمات مورد احتیاج افراد جامعه بخصوص تأمین فرصتهای شغلی است(فرجاد،1375: 42).
به عقیده بعضی از جامعه شناسان، انحراف یکی از راههایی است که فرهنگ را آماده قبول برخی از تغییرات می کند. بنابراین قبول این مسئله از سوی مسئولین امر و اندیشیدن تدابیر بهتر برای این معضل اجتماعی در درازمدت می تواند به ثبات جامعه کمک کند . سرقت، اعتیاد، آدم ربایی، خودکشی، قاچاق از انواع انحرافات اجتماعی است که برای جامعه خطرناک است و مقابله با آن به حفظ ثبات اجتماعی می انجامد.فردی که دچار آسیب اجتماعی است از یکسو از لحاظ روانی احساس حقارت و مغبونی بودن می کند و از جامعه طلبکار می شود و از سوی دیگر چون جامعه را مسئول محرومیت خود می پندارد، نوعی احساس انتقام کشی در او پرورش می یابد. بدین ترتیب کوشش او برای فقرزدایی چه بسا در مجاری غیر قانونی و ضد اجتماعی افتاده، به سرقت و جنایت کشیده میشود (ستوده،137721 :). بسیاری از افراد بر این عقیده هستند در جوامعی که از فاصله طبقاتی بیشتری برخوردار باشند امکانات برای پیشرفت بین افراد به صورت ناعادلانه توزیع می‌شود و این خود سبب می‌شود فقر نمود بیشتری یابد. فقر اگر در جامعه گسترش یابد باعث پیدایش بسیاری از انحرافات می‌شود. این انحرافات وقتی بروز می‌یابد که یک فرد یا گروه به دلیل مشکلات ناشی از فقر و برای رفع آن هنجارهای جامعه را زیر پا بگذارد. هنگامی می‌توان یک عمل را انحراف نامید که باعث نقض هنجار و ارزش‌های مورد قبول جامعه شود. معمولا انحرافات شامل : سرقت، زورگیری، دوره‌گردی، بساط‌پهن‌کنی و قاچاق و کلاه‌برداری، آسیب‌هایی مانند اعتیاد، روسپی‌گری، کارتن‌خوابی، کودکان خیابانی، اوباش‌گری، همه و همه ناشی از فضای فقر و نابرابری و زندگی در محلات، مکان‌ها و خانواده‌های فقیر و محروم است. این افراد از پایگاه اجتماعی پایینی برخوردارند و همچنین به دلیل نداشتن پایگاه اقتصادی مناسب و دورماندن از تحصیل، به این نوع انحراف‌ها روی می‌آورند. ممکن است فردی که از پایگاه اقتصادی مناسبی برخوردار باشد دچار انحرافی شود ولی آسیب جدی متوجه او نیست(بنی اسدی،1383: 5). مثلا یک فرد دارای اعتیاد در طبقه اجتماعی بالا فقط همان اعتیاد به او آسیب می‌زند ولی فردی که دارای فقر مالی و فرهنگی است اعتیاد و در نتیجه بی پولی او را مجبور به دزدی، گدایی، کارتن خوابی و بسیاری از آسیبهای اجتماعی می‌کند. اگر در جامعه‌ای فاصله طبقاتی بیش از حد رشد کند و عده ای از افراد با فقر مطلق و برعکس عده ای در رفاه باشند در این صورت فقر نمود بیشتری می‌یابد و تبعات دردناکتری به دنبال خواهد داشت. با ورود کالاهای لوکس و تجملاتی و تبلیغات گسترده در مورد این کالاها افراد بیشتر از قبل به نداری خود پی می‌برند در نتیجه احساس حرمان و نداری، افراد را برای رهایی از این وضعیت به تلاش وا می‌دارد. در چنین مواقع برخی افراد دچار یاس شده و حالت یاس و سرخوردگی به آنها دست می‌دهد و از نظر روانی دچار آسیب روانی می‌شوند و از این رو به دنبال کارهای نامشروع می روند. حال که فقر تا این حد در به وجود آمدن انحرافات تاثیر دارد پس باید تلاش کرد با ارائه ساز و کارهای مناسب از به وجود آمدن انحرافات کاست. باید دست اندر کاران طوری ساختارهای جامعه را شکل بدهند که افراد نیازمند بتوانند راحت تر زندگی کنند و برای حل مشکلات خود مجبور نباشند ارزش‌های جامعه را زیر پا بگذارند.زندگی با فقر و نداری، پیامدهای گسترده‌ای علاوه بر پیامدهای آسیب‌شناختی دارد. فقر و محرومیت سبب می‌شود تا فرد فقیر از زندگی خاصی به ناچار پیروی نماید که تأثیر آن در تمامی لایه‌ها و زوایای پنهان و آشکار زندگی‎اش نمودار است. این پیامدهای گسترده را می‎توان در ابعاد مختلف فردی، اجتماعی، فرهنگی، تربیتی، بهداشت و روان مورد بررسی قرار داد که در اینجا فقط اشارتی به آن می‎گردد. فقرا معمولاً در عرصه‌ اجتماعی، حضور چندانی ندارند و از مشارکت در فعالیت‌های عمومی مثل فعالیت در نهادها و سازمان‌های بزرگ پرهیز می‌کنند و در هیچ یک از انجمن‌های عام‌المنفعه و داوطلبانه عضو نمی‌شوند. این امر ناشی از فقدان منابع مالی یا تبعیض و امثال آن است (بنی اسدی،1383: 6). در سطح خانواده شرایط بسیار دشواری وجود دارد که مسکن نامناسب و بالا بودن نرخ زادوولد از جمله آنها است. از جهت مراقبت‌های بهداشتی و دسترسی به خدمات بهداشتی، وضعیت نامساعدی وجود دارد. خدمات درمان و بهداشت بسیار پایین و بی‌کیفیت است. گروه‌های نیازمند به این خدمات که بیشتر شامل کودکان، شیر خوارگان، زنان باردار و سال‌‌خوردگان می‎شوند، به سبب پایین بودن کیفیت خدمات بهداشتی، دچار مصائب و مشکلات فراوانی هستند. همچنین سوء تغذیه، کمبود کالری و ویتامین‌ها به ویژه در دوره بارداری منجر به بروز معلولیت‌ها و مشکلات جسمی و روانی فراوانی می‌گردد که به طور قطع در آینده شغلی و کسب مهارت افراد تأثیرگذار است (نیک صفت،1390).منبع علمی مقاله حاضر بر آن است تا بر اساس مطالب بیان شده، عوامل و زمینه های شکل گیری رفتار انحرافی،کجروی، ناهمنوایی اجتماعی ،بزهکاری و نهایتًا جرم به ویژه در محدوده سنی نوجوانی و جوانی را بررسی نماید.
1-4- اهداف تحقیق :
اهداف این تحقیق به دو دسته 1- کلی، 2- جزئی تقسیم می‌شوند که در زیر به آن اشاره می‌کنیم .
هدف کلی :
شناخت میزان گرایش فرزندان جوان و نوجوان مددجویان تحت پوشش کمیته امدادشهرستان سمنان به انحرافات اجتماعی
اهداف جزئی:
شناخت گرایش فرزندان مددجویان به اعتیاد
شناخت گرایش فرزندان مددجویان به انحرافات جنسی
شناخت گرایش فرزندان مددجویان به سرقت
شناخت گرایش فرزندان مددجویان به فرار از منزل
شناخت گرایش فرزندان مددجویان به خشونت
فصل دوم
مبانی و مفاهیم نظری منبع علمی مقاله
1-2- مقدمه
انحرافات یکی از حوزه‌های جامعه‌شناسی است که با رویکردهای مختلف جامعه‌شناختی و با روش‌های علمی به مطالعه انحراف اجتماعی پرداخته و تلاش می‌کند مشخص کند چه نوع رفتاری به‌عنوان انحراف اجتماعی تعریف شود وچه کسی آن را تعریف نماید. چگونه و چرا مردم منحرف می‌شوند و اینکه جامعه چگونه با منحرفان برخورد می‌کند؟ که برای پاسخ به این سؤالات و تبیین انحراف اجتماعی نظریه‌‌هایی را توسعه داده‌اند. در این منبع علمی مقاله این موضوع را مورد بحث قرار می‌دهیم که اگر مطالعات مربوط به بزهکاری و جرم تنها به اشخاصی که متهم به تخطی از قوانین جنایی می‌شوند بپردازد، بسیار محدود کننده است؛ بنابراین برای پاسخ به این سؤال که چرا برخی از مردم مرتکب جرم و بزهکاری می‌شوند باید فراتر از تحلیل‌ها و تعاریف حقوقی رفت و این مشکل اجتماعی را با رویکرد‌های جامعه‌شناختی نیز مورد توجه قرار داد و پدیده انحرافی را در رابطه با ساختارها، نهادها و فرایندهای اجتماعی مورد مطالعه قرار داد.
2-2- مروری برتحقیقات پیشین
بحث های ذیل ادبیات پیشین ما را تشکیل می‌دهند که از دو بخش داخلی و خارجی تشکیل شده اند. هر کدام از این بخش ها به صورت مجزا مورد بررسی قرار می گیرند.
1-2-2- تحقیقات داخلی :
حسینی(1383)، در تحقیقی با عنوان وضعیت کودکان کار و خیابان در ایران، با استفاده از نظریه بی سازمانی اجتماعی، با 506 نفر از کودکان خیابانی در پنج مرکز استانی تهران، مشهد، اهواز، شیراز و رشت مصاحبه به عمل آورد. یافته های تحقیق ایشان نشان داد که عواملی چون نارسایی نهادهای اجتماعی کننده ای مثل خانواده و مدرسه، فقر اقتصادی خانواده های کودکان خیابانی و ناتوانی آنها در انطباق با شیوه های زندگی شهرهای بزرگ، آلودگی و آسیب زا بودن محلات حاشیه شهری، فقدان نظارت کافی از سوی سازمان های مسئول و الگوهای نادرست کنش متقابل بین شهروندان و کودکان خیابانی، باعث شده اند تا پدیده کودکان خیابانی(که عمدتاً کودکان کار در خیابان هستند)، به عنوان مشکل در بسیاری از شهرهای بزرگ کشور خودنمایی کند.
بنی اسدی(1393) تحقیقی با عنوان «بررسی انحرافات اجتماعی ناشی از بیکاری در شهر سمنان» انجام داده است. در این منبع علمی مقاله، روش تحقیق با توجه به ماهیت موضوع ، پیمایشی است. جامعه آماری منبع علمی مقاله، بزهکاران زندانی در زندان مرکزی سمنان به تعداد 189 نفر و مسئولین و کارشناسان اداره کل زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی استان سمنان به تعداد 20 نفر می باشند. همچنین جهت کسب اطلاعات مناسب در ارتباط با بحث طلاق از کارشناسان دادگستری و وکلای پایه یک سمنان(15 کارشناس و 19وکیل پایه یک دادگستری) استفاده شده است. تعداد 126 نفر از بزهکاران زندانی مطابق با فرمول کوکران و طبق نمونه گیری تصادفی طبقه ای و کل کارشناسان به عنوان نمونه انتخاب و مورد آزمون قرار گرفتند . ابزاری که در این منبع علمی مقاله مورد استفاده قرار گرفته، مصاحبه و پرسشنامه میباشد که اطلاعات گردآوری شده با کدگذاری مربوطه توسط نرم افزار (spss)مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. در این منبع علمی مقاله از نظریه های خرده فرهنگی، مارکس، دیوید مانزا، کوهن، میلر، بی سازمانی اجتماعی، آنومی مرتون، بوم شناختی، بر چسب زنی و کنترل اجتماعی استفاده شده است. یافته های منبع علمی مقاله حاضر عنوان می دارد که عدم فرصتهای شغلی، بیکاری، موجب شده است تا به مقدار زیادی، اعتیاد به مواد مخدر/ سرقت / بزهکاری/ انحرافات اخلاقی و فحشاء در بین افراد بوجود آید، ولی موجب نشده است تا به مقدار زیادی طلاق / نزاع و ستیزه (رفتارهای پرخاشگرانه) در بین افراد بوجود آید .
گلچین(1385) تحقیقی با عنوان « انحراف اجتماعی جوانان در آیینه منبع علمی مقاله ها» انجام داده است. منبع علمی مقاله های مذکور پس از غربال گری لازم به تعداد ۵٧ منبع علمی مقاله محدود شدند و براساس ملاک های شکلی و محتوایی از پیش تعیین شده ای ، مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفتند و در مجمو ع ١٢ منبع علمی مقاله برای ارزیابی نهایی انتخاب شد. در این منبع علمی مقاله ها در مجموع ٩۶۵ دختر و2459 پسر و بر روی هم جمعیتی بالغ بر ٣۴٢۴ نفر مورد مطالعه قرار گرفته اند.. نتایج نشان می دهد کجروی و بزهکاری نوجوانان تحت تأثیر یا در رابطه با عواملی همچون جنس، سن،پایگاه اجتماعی خانواده، درجه مذهبی بودن والدین، میزان تماس افراد با دوستان کجرو، عضویت در گرو ههای بزهکاری، وضعیت تحصیلی، میزان تعلق به مدرسه، میزان شرکت والدین در جلسات انجمن اولیاء و مر بیان است. در این منبع علمی مقاله از نظریه های آنومی اجتماعی دورکیم، فشار ساختاری مرتون، متغیر های الگویی پارسونز، خرده- فرهنگی کوهن ، بی سازمانی اجتماعی برگس، کنترل اجتماعی هیرشی ، برچسب زنی و پیوند افتراقی ساترلند استفاده شده ست. متغیرهایی که بیشترین تکرار و تأیید را در ارتباط با ایجاد، زمینه سازی و تقو یت رفتار انحرافی و بزهکاری نوجوانان داشته اند به ترتیب عبارتند از : پایگاه اقتصادی- اجتماعی، میزان ارتباط نوجوان با گروه دوستان ناهمنوا و تمایل و عضویت در آن گروه ها، نوع و میزان نظارت و کنترل والدین بر رفتار نوجوانان و میزان گسیختگی و نابسامانی خانواده. تقریبًا در همه انواع کجروی، پسران بیش از دختران مرتکب رفتار انحرافی شده اند.
حجازی و همکاران(1384) تحقیقی با عنوان«عوامل موثر در بروز انحرافات اجتماعی از دیدگاه دانشجویان تحت پوشش کمیته امدادامام خمینی(ره)»انجام داده است. نمونه منبع علمی مقالهی شامل ۱۲۰ دانشجوی پسر و دختر تحت پوشش کمیته امداد است که با روش نمونه گیری طبق های تصادفی گزینش شده بودند داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته که شامل ۴۸ گویه است گردآوری گردید.این منبع علمی مقاله توصیفی و از نوع پیمایشی می باشد. در این منبع علمی مقاله از نظریه های دورکیم، مرتون، ساترلند، شاوو و مک-گی استفاده شده است. یافته ها نشان می دهند که از کل واریانس تبیین شده، 24.5 درصد را عامل خانواده و گروه همگنان، 22.21 درصد را عامل اعمال کنترل شدید، 22.16 درصد را عامل وضعیت اقتصادی، 21.47 درصد را عامل امور فرهنگی- آموزشی تبیین می کند. نتایج نشان می دهند که چهار عامل « خانواده و گروه همگنان» ، «اعمال کنترل شدید» ، «وضعیت اقتصادی» و «امور فرهنگی-آموزشی» 89/ 89 درصد واریانس متغیرهای تحلیل را تبیین می کنند که در بین این چهار عامل، عامل خانواده و گروه همگنان بالاترین میزان تبیین واریانس انحرافات اجتماعی را دارد.
شاطریان و همکاران(1389) به بررسی «سنجش رابطه بین محل سکونت و انحرافات اجتماعی مطالعه موردی : محلات حاشیه نشین و غیر حاشیه نشین شهر آران و بیدگل» پرداخته است. جامعه آماری تحقیق را کلیه خانوارهای ساکن در شهر آران و بیدگل تشکیل میدهند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 300 نفر تعیین گردید. برای محله حاشیه نشین یحیی آباد تعداد 150 نفر و محلات غیر حاشیه نشین نیز 150 نفر انتخاب و به صورت تفاوت میانگینهای دو متغیر T تصادفی مورد پرسش گری قرار گرفتند.در این تحقیق از نظریه های زیمل، برگس، کنش پارسونز و تقسیم کار و نظم اجتماعی دورکیم استفاده شده است. نتایج آزمون محل سکونت پاسخ گویان و انحرافات اجتماعی را نشان میدهد. یکی از یافته های این تحقیق تاثیر محل سکونت پاسخگویان به انحرافات اجتماعی بود. می توان گفت که تمامی ناهنجاری های اجتماعی به هر نحو که از انسان سر بزند، دارای بستر زمانی و مکانی منحصر به فرد است. به بیان دیگر، تمامی انحرافات و کجرویهای اجتماعی دارای ظرف مکانی و زمانی خاصی است که آنها را از یکدیگر متمایز می سازد. از اینرو نوع، میزان و نحوه ارتکاب انحراف اجتماعی ارتباط تنگاتنگی با مکان و زمان وقوع آن دارد. نکته حائز اهمیت اینکه در این تحقیق ثابت شد که پاسخگویان در انتخاب محل انجام رفتارهای انحرافی منطقی و سنجیده عمل می کنند و مکان هایی خاص (مناطق حاشیه نشین) را بر می گزینند. آزمون برابری میانگینها این موضوع را تایید میکند. میانگین انحرافات اجتماعی در محله حاشیه نشین با 58/2 و در محلات غیر حاشیه نشین 16/2 است. عامل دیگری که رابطه معنی داری با انحرافات اجتماعی داشت، تاثیر متقابل ساختار کالبدی و نوع محل سکونت بود. عمده ترین نماهای حاشیه نشینی چهره ظاهری آن است که احساس وجدان انسانی را می آزارد. مقایسه میانگین وضعیت کالبدی در دو محله حاکی از نازلتر بودن آن در محله حاشیه نشین می باشد.
رحمان زاده(1389) تحقیقی با عنوان «تدوین مدل انتشار اطلاعات در زمینه انحرافات اجتماعی از طریق رسانه ملی ایران» انجام داده است . در این منبع علمی مقاله از نظریه پرورش گربنر و اندیشه برجسته سازی کوهن استفاده شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که میان جامع نگری و دقت رسانه(نحوه اطلاع رسانی صدا و سیما)با تلقی مردم از حاکمیت، میزان مشارکت مردم، جلوگیری از ایجاد بحران، کاهش شایعه، ایجاد ارتباط مؤثر و رسیدن به کنش جمعی در جامعه، کاهش نابسامانی اجتماعی و مدیریت دروازه بانی خبر در صدا و سیما، رابطه معناداری وجود دارد. این همبستگی مستقیم و ضعیف است؛ همچنین میان جامع نگری و دقت رسانه(نحوه اطلاع رسانی صدا و سیما)و برجسته سازی خبر (زمان)در صدا و سیما، رابطه معناداری وجود دارد که این همبستگی معکوس اما ضعیف است. اما میان جامع نگری و دقت رسانه(نحوه اطلاع رسانی صدا و سیما) با افزایش افراد آگاه به عنوان سرمایه اجتماعی واحساس امنیت در جامعه، رابطه معناداری وجود ندارد.
نقیب السادات (1391) تحقیقی با عنوان «نقش امنیت اجتماعی در کاهش میزان انحرافات در بین دانش آموزان دختردوره متوسطه شهر شوش» پرداخته است. روش تحقیق، پیمایشی بوده و با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 304 نفر با روش نمونهگیری تصادفی سیستماتیک انتخاب شدند.در این منبع علمی مقاله از نظریه های هیرشی، دورکیم، گیدنز، مازلو و پارسونز استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که بین میزان انحرافات اخلاقی و اجتماعی با متغیرهای میزان رضایت اجتماعی، احساس امنیت و اعتماد بنیادین رابطه مثبت و مستقیم وجود دارد.همچنین متغیرهای بحران هویت اجتماعی، میزان انسجام و همبستگی اجتماعی و نیازهای امنیتی با متغیر وابسته همبستگی منفی داشتهاند. بین متغیرهای ناکافی بودن ابزارهای تأمین امنیت با میزان انحرافات اخلاقی و اجتماعی رابطه معناداری وجود ندارد. میانگین میزان انحرافات اخلاقی و اجتماعی بر حسب پایگاه اقتصادی اجتماعی متفاوت از همدیگر بوده است. تحلیل رگرسیون نشانگر آن است که متغیرهای مستقل9/ 23درصد از تغییرات میزان انحرافات اخلاقی و اجتماعی را تبیین نموده و بیشترین تأثیر را به ترتیب متغیر های میزان رضایت اجتماعی، میزان انسجام و همبستگی اجتماعی و نیازهای امنیتی داشته اند.
مریجی(1390) به «بررسی نقش خانواده در کاهش انحرافات اجتماعی» پرداخته است.در این تحقیق نشان داده شدده که خانواده بیش از هر عامل دیگری توانایی حل معضل انحرافات را دارد. او یگانه عاملی است که می تواند جامعه را از انحرافات نجات داده و تا حدود زیادی این معضل را حل کند. اگر در شیوه تربیتی اش دو شیوه سختگیرانه و یا سهلذ گیرانه را در پیش گیرد، جامعه شاهد ناهنجاری های فراوانی خواهد شد که دستگاههای کنترل رسمی در جامعه توان مقابله با آن را ندارند. اما اگر خانواده به شیوه مقتدرانه روی آورد، فرزندانی فرهنگ پذیر تحویل جامعه می دهد که تقلیل آمار جرم و کجروی یکی از پیامد های آن است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *