منبع علمی مقاله —c636

عنوان:
بررسی تأثیر سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت بر ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری
(مورد مطالعه در شرکت‌های پالایش نفت کشور)
نگارش:
رحمان محمد نایبی
زمستان 1389
هیأت داوران:
استاد راهنما: دکتر مجید زنجیردار
استاد مشاور: دکتر پیمان غفاری
استاد داور: دکتر حبیب ا... جوانمرد
مدیر گروه تخصصی: دکتر مجید زنجیردار
سپاسگزاری:
سپاس ایزد منان را که توفیق فراگیری علم را برمن عطا فرمود و مرا در کوران مشکلات و سختی‌ها یاری نمود، تا این رساله را با موفقیت به پایان برسانم.
در طول دوران تحصیلی و تهیه این پایان نامه از راهنمایی ها و مساعدت‌‌های اساتید و سروران عزیزی بهره ‌برده‌ام که در اینجا لازم است از همه ایشان مراتب سپاس قلبی و تشکر خالصانه خود را داشته باشــــم.
از استادان ارجمند و مهربانم جناب آقای دکتر مجید زنجیردار که مسئولیت استاد راهنمای این رساله را به عهده گرفتند و همچنین جناب آقای دکتر پیمان غفاری که مسئولیت استاد مشاور این رساله را عهده دار بودند وبا حوصله ی بسیار و باریک بینی ژرف مرا در این رساله یاری کردند صمیمانه تشکر مینمایم و برایشان توفیقات روز افزون در خدمات علمی و فرهنگی و آموزشی آرزو میکنم .
هم چنین تشکر ویژه دارم از مدیریت منبع علمی مقاله دانشکده به ویژه سرکار خانم کیوانفر و از خداوند متعال موفقیتهای بزرگتر در زندگی را برایشان آرزومندم
تقدیم به :

پدر، مادر، همسر مهربان و دختر عزیزم
که سرشار از ایثار و فداکاری اند و همواره در طول حیاتشان از حمایت های بی دریغ آن ها بهره مند بوده ام و تقدیم به کسانی که در تمام مراحل زندگی مرا علم آموختند »
TOC \f A \h \z \t "Heading 1,مطالب" \c چکیده: PAGEREF _Toc290928542 \h 3مقدمه: PAGEREF _Toc290928543 \h 3فصل اول: کلیات تحقیق1-1 مقدمه PAGEREF _Toc290928546 \h 32-1 تاریخچه مطالعاتی PAGEREF _Toc290928547 \h 33-1 - بیان مسئله تحقیق PAGEREF _Toc290928548 \h 34-1 - چهارچوب نظری تحقیق: PAGEREF _Toc290928549 \h 35-1- ضرورت تحقیق PAGEREF _Toc290928550 \h 36-1 فرضیه‌های تحقیق PAGEREF _Toc290928551 \h 37-1- اهمیت تحقیق PAGEREF _Toc290928552 \h 38-1 اهداف تحقیق PAGEREF _Toc290928553 \h 39-1 تعریف واژه ها و اصطلاحات کلیدی: PAGEREF _Toc290928554 \h 3فصل دوم: مروری بر ادبیات تحقیق1-2 مقدمه PAGEREF _Toc290928557 \h 32-2 . سیستم چیست ؟ PAGEREF _Toc290928558 \h 31-2-2 سیستم اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290928559 \h 32-2-2 هدف از مطالعه سیستم های اطلاعاتی حسابداری PAGEREF _Toc290928560 \h 33-2-2 فن آوری اطلاعات و استراتژی شرکت PAGEREF _Toc290928561 \h 31-3-2-2- وظایف مدیران در رابطه با سیستم های اطلاعاتی حسابداری PAGEREF _Toc290928562 \h 32-3-2-2 ارزش اطلاعات PAGEREF _Toc290928563 \h 33-3-2-2 تصمیم گیری PAGEREF _Toc290928564 \h 34-3-2-2- تصمیم گیری واطلاعات PAGEREF _Toc290928565 \h 35-3-2-2 - انواع تصمیم گیری PAGEREF _Toc290928566 \h 33-2- ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290928567 \h 31-3-2- خصوصیات کیفی مرتبط با محتوای اطلاعات PAGEREF _Toc290928568 \h 31-1-3-2- ارزش پیش بینی کنندگی و تایید کنندگی PAGEREF _Toc290928569 \h 32-1-3-2- انتخاب خاصه PAGEREF _Toc290928570 \h 33-1-3-2- قابل اتکا بودن PAGEREF _Toc290928571 \h 34-1-3-2- بیان صادقانه PAGEREF _Toc290928572 \h 35-1-3-2- رجحان محتوا بر شکل PAGEREF _Toc290928573 \h 36-1-3-2 بی طرفی PAGEREF _Toc290928574 \h 37-1-3-2- احتیاط PAGEREF _Toc290928575 \h 38-1-3-2- کامل بودن PAGEREF _Toc290928576 \h 32-3-2- خصوصیات کیفی مرتبط باارائه اطلاعات PAGEREF _Toc290928577 \h 31-2-3-2- قابل مقایسه بودن PAGEREF _Toc290928578 \h 32-2-3-2- ثبات رویه PAGEREF _Toc290928579 \h 33-2-3-2- قابل فهم بودن PAGEREF _Toc290928580 \h 34-2-3-2- ادغام و طبقه بندی اطلاعات PAGEREF _Toc290928581 \h 35-2-3-2- توان استفاده کنندگان PAGEREF _Toc290928582 \h 34-2- محدودیتهای حاکم بر خصوصیات کیفی اطلاعات مالی PAGEREF _Toc290928583 \h 31-4-2- موازنه بین خصوصیات کیفی PAGEREF _Toc290928584 \h 32-4-2- به موقع بودن PAGEREF _Toc290928585 \h 33-4-2- منفعت و هزینه PAGEREF _Toc290928586 \h 35– 2 روشها و عناصر سیستم های اطلاعاتی PAGEREF _Toc290928587 \h 31-5-2 فعالیتهای تجاری و نیازهای اطلاعاتی PAGEREF _Toc290928588 \h 32-5-2 پردازش معاملات : مدارک و رویه ها PAGEREF _Toc290928589 \h 33-5-2 گردآوری داده های معامله در قالب مدرک مثبته PAGEREF _Toc290928590 \h 34-5-2- ثبت اطلاعات معاملات در دفتر روزنامه PAGEREF _Toc290928591 \h 35-5-2 - انتقال رویدادها به دفاتر کل PAGEREF _Toc290928592 \h 36-5-2 - تهیه اطلاعات برای تصمیم گیری PAGEREF _Toc290928593 \h 37-5-2 - صورتهای مالی PAGEREF _Toc290928594 \h 38-5-2 طبقه بندی نوع اطلاعات PAGEREF _Toc290928595 \h 36-2- مفاهیم فن آوری اطلاعات PAGEREF _Toc290928596 \h 31-6-2 - سخت افزار رایانه ها PAGEREF _Toc290928597 \h 32 -6 -2 - اندازه رایانه ها PAGEREF _Toc290928598 \h 33-6-2- واحد پردازش مرکزی PAGEREF _Toc290928599 \h 34-6-2- دستگاههای ورودی PAGEREF _Toc290928600 \h 35-6-2- دستگاههای خروجی PAGEREF _Toc290928601 \h 36-6-2- نرم افزار رایانه PAGEREF _Toc290928602 \h 37-6-2 - نرم افزار سیستمی PAGEREF _Toc290928603 \h 38-6-2 - نرم افزارهای کاربردی PAGEREF _Toc290928604 \h 37-2 سیستم های خبره ( هوشمند ) PAGEREF _Toc290928605 \h 31-7-2 بعضی از تعاریف سیستم های خبره PAGEREF _Toc290928606 \h 32-7-2. مزایای سیستم های خبره PAGEREF _Toc290928607 \h 33-7-2 سیستم های خبره و هوش مصنوعی PAGEREF _Toc290928608 \h 34-7-2 - نتیجه گیری و تحلیل های کلی در مورد سیستم های خبره PAGEREF _Toc290928609 \h 38-2- بانکهای اطلاعاتی PAGEREF _Toc290928610 \h 31-8-2 - گردش سیستمی و فیزیکی داده PAGEREF _Toc290928611 \h 33-8-2 - زبانهای سیستم مدیریت بانک اطلاعات PAGEREF _Toc290928612 \h 34-8-2- بانکهای اطلاعاتی رابطه ای PAGEREF _Toc290928613 \h 35-8-2- شرایط اساسی مدل داده رابطه ای PAGEREF _Toc290928614 \h 39-2 - تجارت الکترونیکی و انواع آن PAGEREF _Toc290928615 \h 31-9-2- مبادله الکترونیکی داده های مالی PAGEREF _Toc290928616 \h 32-9-2- تاثیر تجارت الکترونیکی PAGEREF _Toc290928617 \h 33-9-2 - انواع شبکه PAGEREF _Toc290928618 \h 34-9-2- اجرای سیستم ارتباطات داده ای PAGEREF _Toc290928619 \h 35-9-2 - نرم افزارهای ارتباطی PAGEREF _Toc290928620 \h 310-2- کنترل سیستم های اطلا عاتی حسابداری PAGEREF _Toc290928621 \h 31-10-2-کنترلهای حسابداری و کنترلهای اداری PAGEREF _Toc290928622 \h 32-10-2- کنترلهای عمومی و کنترلهای کاربردی PAGEREF _Toc290928623 \h 33-10-2 - کنترلهای مرحله ایجاد سیستمهای کاربردی ، کنترلهای مرحله اجرا ، و کنترلهای حفاظت و ایمنی PAGEREF _Toc290928624 \h 34-10-2 . دامنه کاربرد روشهای حسابرسی در مراکز خدمات کامپیوتری PAGEREF _Toc290928625 \h 31-4-10-2- تفکیک وظایف کارکنان PAGEREF _Toc290928626 \h 32-4-10-2- مجاز بودن عملیات PAGEREF _Toc290928627 \h 33-4-10-2- ثبت فعالیت ها PAGEREF _Toc290928628 \h 34-4-10-2 - دسترسی به داراییها PAGEREF _Toc290928629 \h 35-10-2 - شناخت کلی مرکز خدمات کامپیوتری و روشهای عملیاتی عمومی PAGEREF _Toc290928630 \h 31-5-10-2تهیه و آزمایش برنامه های کامپیوتری برای هدف های حسابرسی PAGEREF _Toc290928631 \h 32-5-10-2 اخذ فایلهای اطلاعاتی مورد نیاز برای رسیدگی PAGEREF _Toc290928632 \h 32-5-7-2- حفاظت مناسب از اسناد و مدارک و داراییها PAGEREF _Toc290928633 \h 311-2- سیستم جامع حسابداری صنعتی PAGEREF _Toc290928634 \h 31-11-2- مقدمه و تاریخچه PAGEREF _Toc290928635 \h 32-11-2- مشخصات کلی سیستم حسابداری صنعتی PAGEREF _Toc290928636 \h 33-11-2-زیرسیستم‌ها PAGEREF _Toc290928637 \h 34-11-2- جداول و پارامترها PAGEREF _Toc290928638 \h 35-11-2- جدول محصولات و تولیدات PAGEREF _Toc290928639 \h 36-11-2- تبدیل شاخص اندازه‌گیری محصولات و تولیدات PAGEREF _Toc290928640 \h 37-11-2- جدول مبانی سرشکن‌سازی PAGEREF _Toc290928641 \h 38-11-2-ارتباطات برونی واحدها PAGEREF _Toc290928642 \h 39-11-2-ارتباطات درونی واحدها PAGEREF _Toc290928643 \h 310-11-2-گزارشهای سیستم حسابداری صنعتی PAGEREF _Toc290928644 \h 312-2- سیستم حسابداری تدارکات و امور کالا PAGEREF _Toc290928645 \h 31-12-2- مراحل اجرائی تأمین کالای مورد نیاز PAGEREF _Toc290928646 \h 31-1-12-2- تقاضای خرید کالا PAGEREF _Toc290928647 \h 32 -1-12-2- سفارش خرید داخلی/ خارجی PAGEREF _Toc290928648 \h 33-1-12-2- رسید کالا به انبار PAGEREF _Toc290928649 \h 34-1-12-2- نقل و انتقالات کالا PAGEREF _Toc290928650 \h 32-12-2- تعیین قیمت کالا PAGEREF _Toc290928651 \h 33-12-2- تعدیل موجودی کالا PAGEREF _Toc290928652 \h 313-2- سیستم یکنواخت محاسبات کارکنان PAGEREF _Toc290928653 \h 31-13-2- استخدام، انتقال و اخراج کارکنان PAGEREF _Toc290928654 \h 32-13-2- نمودار عملکرد سیستم حقوق PAGEREF _Toc290928655 \h 33-13-2- کسورات کارمندان PAGEREF _Toc290928656 \h 34-13-2- وام کارکنان PAGEREF _Toc290928657 \h 35-13-2- شرح گزارشات خروجی PAGEREF _Toc290928658 \h 314-2 سیستم جامع بودجه صنعت نفت PAGEREF _Toc290928659 \h 31-14-2 روش تنظیم بودجه و کنترل هزینه‌های سرمایه‌ای PAGEREF _Toc290928660 \h 32-14-2 منشاء هزینه PAGEREF _Toc290928661 \h 33-14-2 گزارشات هزینه‌های جاری PAGEREF _Toc290928662 \h 32- گزارشات خلاصه ریزهزینه‌ ماهیانه PAGEREF _Toc290928663 \h 34-14-2 گزارشات خلاصه مقایسه بودجه و هزینه‌های جاری PAGEREF _Toc290928664 \h 35-14-2 شرح کدها و جداول پارامتر PAGEREF _Toc290928665 \h 315-2- پیشینه داخلی وخارجی تحقیق PAGEREF _Toc290928666 \h 31-15-2-پیشینه خارجی تحقیق PAGEREF _Toc290928667 \h 32-15-2-پیشینه داخلی تحقیق PAGEREF _Toc290928668 \h 3فصل سوم: روش‌ اجرای تحقیق1-3 مقدمه PAGEREF _Toc290928671 \h 32-3-روش تحقیق PAGEREF _Toc290928672 \h 33-3 مدل تحقیق PAGEREF _Toc290928673 \h 34-3- جامعه مطالعاتی PAGEREF _Toc290928674 \h 35-3- شیوه گرد آوری اطلاعات PAGEREF _Toc290928675 \h 36-3- معرفی روش نمونه گیری PAGEREF _Toc290928676 \h 37-3- برآورد حجم نمونه : PAGEREF _Toc290928677 \h 38-3- معرفی ابزار اندازه گیری PAGEREF _Toc290928678 \h 39-3- پایایی ابزار اندازه گیری PAGEREF _Toc290928679 \h 310-3- روایی ابزار سنجش : PAGEREF _Toc290928680 \h 311-3- روش تجزیه و تحلیل آماری مشاهدات : PAGEREF _Toc290928681 \h 3فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌ها1-4 مقدمه‏ PAGEREF _Toc290928684 \h 32-4 تجزیه و تحلیل مشاهدات با استفاده از تکنیک های آمار توصیفی PAGEREF _Toc290928685 \h 33-4 بررسی توصیفی متغیر " تاثیر سیستم مالی و یکنواخت نفت " بر" مربوط بودن اطلاعات حسابداری " PAGEREF _Toc290928686 \h 34-4- بررسی توصیفی متغیر تاثیر سیستم مالی و یکنواخت نفت بر"قابل اتکا بودن اطلاعات حسابداری " PAGEREF _Toc290928687 \h 35-4- بررسی توصیفی متغیر تاثیر سیستم مالی و یکنواخت نفت بر "قابل مقایسه بودن اطلاعات حسابداری " PAGEREF _Toc290928688 \h 36-4- بررسی توصیفی متغیر تاثیر سیستم مالی و یکنواخت نفت بر"قابل فهم بودن اطلاعات حسابداری " PAGEREF _Toc290928689 \h 37-4- تجزیه و تحلیل استنباطی : PAGEREF _Toc290928690 \h 38-4- فرضیه شماره یک : PAGEREF _Toc290928691 \h 39-4- فرضیه شماره دو : PAGEREF _Toc290928692 \h 310-4- فرضیه شماره سه : PAGEREF _Toc290928693 \h 311-4- فرضیه شماره چهار : PAGEREF _Toc290928694 \h 312-4- فرضیه اصلی : PAGEREF _Toc290928695 \h 3فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات1-5 مقدمه PAGEREF _Toc290928698 \h 32-5 - ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیه ها طبق شرایط متغیر ها PAGEREF _Toc290928699 \h 31-2-5- نتایج فرضیه اصلی PAGEREF _Toc290928700 \h 32-2-5- نتایج فرضیه فرعی اول PAGEREF _Toc290928701 \h 33-2-5- نتایج فرضیه فرعی دوم PAGEREF _Toc290928702 \h 34- 2-5- نتایج فرضیه فرعی سوم PAGEREF _Toc290928703 \h 34- 2-5- نتایج فرضیه فرعی چهارم PAGEREF _Toc290928704 \h 33-5- نتیجه گیری کلی تحقیق PAGEREF _Toc290928705 \h 34-5- پیشنهادها PAGEREF _Toc290928706 \h 31-4-5- پیشنهادهایی مبتنی بر یافته های فرضیات منبع علمی مقاله PAGEREF _Toc290928707 \h 32-4-5- پیشنهادهایی برای تحقیق های آتی PAGEREF _Toc290928708 \h 3پیوست هامنابع و ماخذمنابع فارسی: PAGEREF _Toc290928711 \h 3منابع لاتین: PAGEREF _Toc290928712 \h 3چکیده انگلیسی: PAGEREF _Toc290928713 \h 3 TOC \f A \h \z \t "Heading 1,مطالب" \c

TOC \f B \h \z \t "Heading 2,جداول" \c جدول 1-1 پیشینه تحقیقات داخلی وخارجی تحقیق PAGEREF _Toc290924849 \h 3جدول 1-2 زیر سیستم های حسابداری صنعتی PAGEREF _Toc290924850 \h 3جدول 2-2 مبانی سرشکن سازی محصولات PAGEREF _Toc290924851 \h 3جدول 3-2 ارتباطات برونی واحد ها PAGEREF _Toc290924852 \h 3جدول 4-2 فعالیت های درونی واحدها PAGEREF _Toc290924853 \h 3جدول 5-2 گزارشهای سیستم حابداری صنعتی PAGEREF _Toc290924854 \h 3جدول 6-2 شرح کدها PAGEREF _Toc290924855 \h 3جدول 1 -3 متغیرها و شماره گویه های پرسشنامه PAGEREF _Toc290924856 \h 3جدول 2-3 آزمون آلفای کرونباخ PAGEREF _Toc290924857 \h 3جدول 3-3 بررسی پایایی پرسشنامه تحقیق به تفکیک متغیرها PAGEREF _Toc290924858 \h 3جدول 4-3 نرمال بودن توزیع مشاهدات PAGEREF _Toc290924859 \h 3جدول1-4 آمارتوصیفی متغیر تاثیر سیستم مالی نفت بر ویژگی مربوط بودن اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290924860 \h 3جدول 2-4 : کمی نمودن طیف لیکرت PAGEREF _Toc290924861 \h 3جدول 3-4 درصد فراوانی طیف لیکرت PAGEREF _Toc290924862 \h 3جدول 4-4 آمارتوصیفی متغیر تاثیر سیستم مالی نفت بر ویژگی قابل اتکا بودن بودن اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290924863 \h 3جدول 5-4 :کمی نمودن طیف لیکرت PAGEREF _Toc290924864 \h 3جدول 6-4 درصد فراوانی طیف لیکرت PAGEREF _Toc290924865 \h 3جدول7-4 آمارتوصیفی متغیر تاثیر سیستم مالی نفت بر ویژگی قابل مقایسه بودن بودن اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290924866 \h 3جدول 8-4 کمی نمودن طیف لیکرت برای مولفه قابل مقایسه بودن PAGEREF _Toc290924867 \h 3جدول 9-4 توزیع فراوانی PAGEREF _Toc290924868 \h 3جدول10-4 آمارتوصیفی متغیر تاثیر سیستم مالی نفت بر ویژگی قابل فهم بودن اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290924869 \h 3جدول 11-4 :کمی نمودن طیف لیکرت PAGEREF _Toc290924870 \h 3جدول 12-4 توزیع فراوانی PAGEREF _Toc290924871 \h 3جدول 13-4 آماره های توصیفی متغیر تاثیر سیستم مالی بر مربوط بودن اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290924872 \h 3جدول 14-4 جدول آماره آزمون t تک نمونه ای متغیر مربوط بودن PAGEREF _Toc290924873 \h 3جدول 15-4 آماره های توصیفی متغیر " وجود تاثیر سیستم مالی و یکنواخت نفت بر"قابل اتکا بودن اطلاعات PAGEREF _Toc290924874 \h 3جدول 16-4 آماره آزمون t تک نمونه ای متغیر قابل اتکا بودن PAGEREF _Toc290924875 \h 3جدول 17-4 آماره توصیفی تاثیر متغیر تاثیر سیستم مالی و یکنواخت نفت بر "قابل مقایسه بودن اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290924876 \h 3جدول 18-4 آماره آزمون تک نمونه ای متغیر قابل مقایسه بودن PAGEREF _Toc290924877 \h 3جدول 19-4 آماره های توصیفی متغیر تاثیر بین سیستم مالی و یکنواخت نفت بر"قابل فهم بودن اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290924878 \h 3جدول 20-4 آماره آزمون t تک نمونه ای متغیر قابل فهم بودن PAGEREF _Toc290924879 \h 3جدول 21-4 آماره های توصیفی متغیر تاثیر سیستم مالی نفت بر ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290924880 \h 3جدول 22-4 :آماره آزمون t تک نکونه ای متغیر ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290924881 \h 3جدول 23-4 خلاصه تجزیه و تحلیل داده ها PAGEREF _Toc290924882 \h 3
TOC \f \h \z \t "Heading 3,نمودار" \c نمودار 1-2 سیستم اطلاعات حسابداری و زیر سیستمهای مربوط اصلاح شده بر اساس نظریات جدید . PAGEREF _Toc290928714 \h 3نمودار 2-2 خصوصیات کیفی اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290928715 \h 3نمودار 3-2 حوزه های هوش مصنوعی PAGEREF _Toc290928716 \h 3نمودار 1-2 (سیستم عملکرد حقوق) PAGEREF _Toc290928717 \h 3نمودار 1-3 مدل تحقیق PAGEREF _Toc290928718 \h 3نمودار1-4 توزیع فراوانی متغیر تاثیر سیستم مالی نفت بر ویژگی قابل اتکا بودن اطلاعات حسابداری PAGEREF _Toc290928723 \h 3نمودار 2-4 نمودار توزیع فراوانی PAGEREF _Toc290928724 \h 3نمودار 3-4 نمودار توزیع فراوانی PAGEREF _Toc290928725 \h 3
چکیده:سیستم اطلاعات حسابداری به عنوان یکی از منابع تامین کننده اطلاعات جهت تصمیم گیری مدیران دارای اهمیت ویژه ای است. در این تحقیق به بررسی تاثیر سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت بر ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری پرداخته شده است.هدف اصلی در این تحقیق بررسی تاثیر سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت بر ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری در شرکت های پالایش نفت کشور است. در ادامه وضعیت موجود سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت ارزیابی می شود تا میزان تاثیر آن بر ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری تعیین گردد. در این تحقیق سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت به عنوان یک متغیر مستقل و ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری (مربوط بودن، قابل اتکا بودن، قابل فهم بودن و قابل مقایسه بودن) را به عنوان متغیرهای وابسته این تحقیق مد نظر بوده است. تحقیق حاضر تحقیقی کاربردی است.و بر اساس روش وماهیت در طبقه بندی تحقیقات توصیفی قرار می گیرد. برای جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از منابع کتابخانه ای، سایت های اینترنتی و پرسشنامه استفاده شده است در این تحقیق از روش نمونه گیری استفاده شده است و تعداد 80پرسشنامه توزیع و 64 عدد نیز دریافت گردید. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات آن از نرم افزار spss و آزمون t استفاده گردیده است.
نتایج این تحقیق بیانگر آن است که سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت بر ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری تاثیر می گذارد. نتایج حاصل از بررسی وضعیت موجود سیستم نشان داده است که این سیستم توانایی لازم برای بالا بردن ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری را داراست.

مقدمه:سیستم اطلاعات حسابداری عبارت است از کلیه اجزای مرتبط با هم که در امر جمع آوری اطلاعات با هدف برنامه ریزی، کنترل و تجزیه و تحلیل تصمیم گیری نقش دارند. امروز اطلاعات مرتبط و قابل اتکا منبع ارزشمند برای اتخاذ تصمیمات کوتاه مدت و تاکتیکی است که در عملیات روزمره سازمان جاری می باشد. سیستم های اطلاعات حسابداری نقش بسیار مهمی در تهیه اطلاعات با ویژگی های کیفی بالا جهت تصمیم گیری را ایفاد می نماید. این سیستم ها بایستی به گونه ای مناسب و متناسب با سازمان یا شرکت انتخاب گردد به گونه ای که بتواند نیازهای مرتبط به آن سازمان یا شرکت را جهت تصمیم گیری های مناسب برآورده نماید. در صنعت بزرگی همچون صنعت نفت در کشور، سیستم های اطلاعات حسابداری و سیستم‌های اطلاعات مالی در کمک به تصمیم گیری نقش حیاتی ایفا می کند.تا بتواند زمینه را جهت ایجاد اطلاعات با ویژگی های کیفی مانند قابل اتکا بودن، مربوط بودن، قابل مقایسه بودن و قابل فهم بودن را فراهم نماید. در ادامه در فصل دوم به ادبیات تحقیق پرداخته تا ماهیت سیستم های اطلاعات حسابداری در صنعت نفت در ایجاد اطلاعات با ویژگی‌های کیفی حسابداری آشکار شود.
فصل اولکلیات تحقیق1-1 مقدمه ویژگی اصلی حسابداری در دنیای تجارت امروز تعامل حسابداران حرفه‌ای با سیستمهای اطلاعاتی رایانه‌ای است. حسابداران نیز باید مانند کاربران اصلی سیستم‌های اطلاعاتی در طراحی سیستم و شناخت عملیات بنگاههای اقتصادی مشارکت کنند. مدیران حسابداری باید عملکرد سیستم‌های اطلاعاتی را اندازه‌گیری و ارزیابی کنند. از طرفی حسابرسان داخلی و حسابرسان مستقل باید کیفیت پردازش اطلاعات را بررسی کنند و صحت اطلاعات ورودی و خروجی از سیستم را آزمون نمایند. (سجادی ، 1385 ، 6)1.
یک سیستم عبارتست از مجموعه‌ای از دو یا چند جزء مرتبط به هم که به منظور دست‌یابی به یک هدف با هم در تعاملند. بیشتر مواقع سیستمها از زیرسیستم‌های کوچکتری تشکیل شده‌اند که هر یک فعالیت ویژه‌ای را انجام داده و در نهایت سیستم بزرگتری را پشتیبانی می‌کنند. سیستم اطلاعات حسابداری عبارت است از کلیه اجزای مرتبط که با هم در امر جمع آوری، ذخیره و انتشار اطلاعات با هدف برنامه ریزی، کنترل، تجزیه و تحلیل و تصمیم گیری نقش دارند. سیستم اطلاعات حسابداری که در یک واحد تجاری طراحی و اجرا می شود، مستقیماً با فرهنگ سازمانی، سطح برنامه ریزی استراتژیک و فناوری اطلاعاتی که در آن شرکت وجود دارد، مرتبط است (صرافی زاده٬ 25٬1384)2.
برخی از فعالیت های مهمی که سیستم اطلاعات حسابداری در یک شرکت ایجاد می کند، عبارت اند از:
گردآوری و ثبت داده های مربوط به فعالیت های شرکت، برنامه ریزی، فرآیند تبدیل داده ها به اطلاعاتی که در تصمیم گیری برای برنامه ریزی و کنترل فعالیت ها و انجام کنترل های ضروری جهت حفاظت از دارایی های شرکت استفاده می شود (همان منبع 30٬ )3.
در بیانیه مفاهیم بنیادی حسابداری شماره 2 کمیته تدوین استانداردهای حسابداری مالی به عنوان یک سیستم اطلاعاتی تعریف و هم چنین بیان گردید که هدف اولیه حسابداری تهیه اطلاعات مفید برای تصمیم گیری است. وظایف سیستم حسابداری شامل شیوه های گردآوری داده های مربوط به فعالیت ها و رویدادهای سازمان، شیوه تبدیل داده ها به اطلاعاتی است که مدیریت می تواند آن ها را در سازمان مورد استفاده قرار دهد و شیوه حصول اطمینان از قابلیت دسترسی، اتکا و دقت اطلاعات تاکید می کند(سجادی ، 1385، 6).
تحقیق حاضر به بررسی تاثیر "سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت در شرکت های پالایش نفت کشور" بر" ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری" می پردازد.سیستم جامع و یکنواخت نفت در تمامی شرکت های زیر مجموعه نفت مورد استفاده قرار می گیرد. به دلیل گستردگی مکانی، این تحقیق را محدودتر نموده و فقط در شرکت های پالایش نفت کشور مورد بررسی قرار گرفته است. این سیستم به صورت وصل به شبکه در تمامی این شرکت ها مورد استفاده قرار می گیرد. سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت شامل زیر سیستم هایی است که در واحدهای مختلف مالی مورد استفاده می باشد این زیر سیستم ها شامل موارد زیر می باشد.
سیستم حقوق و دستمزد
سیستم کالا
سیستم حسابداری صنعتی
سیستم بودجه
هر کدام از این زیر سیستم های حسابداری به گونه ای طراحی گردیده است که متناسب با آن واحد می باشد. در بخش دوم از فصل دوم این تحقیق جزئیات کاملی از هر یک از این زیر سیستم ها و نحوه کارکردن با آن ها تشریح گردیده است.محقق در این تحقیق ابتدا به شناسایی و نحوه کارکرد این سیستم پرداخته و سپس به بررسی ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری پرداخته است.تا تاثیر سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت بر ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری را بسنجد. برای بررسی این تاثیر داده های لازم از طریق پرسشنامه به واحدهای مالی در شرکت های پالایش نفت ارسال گردید.
در این پرسشنامه سعی بر این شده است که رابطه بین این سیستم بر چهار ویژگی اصلی یعنی: قابل اتکا بودن ، مربوط بودن قابل مقایسه بودن و قابل فهم بودن مورد بررسی قرار گیرد.
در این تحقیق سیستم جامع مالی و یکنواخت نفت یک متغیر مستغل و متغیرهای وابسته همان ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری می باشند.
2-1 تاریخچه مطالعاتیبا توجه به توضیحات بالا و وجود سیستم‌های جدید گزارشگری و حسابداری در این تحقیق سعی بر آن است که بررسی کنیم که تا چه میزان سیستم مورداستفاده در شرکت‌های پالایش نفت ایران می‌تواند جوابگوی نیازهای اطلاعاتی استفاده‌کنندگان از اطلاعات باشد.بنابراین با این تفکر که اگر سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت را یک متغیر مستقل درنظر بگیریم می‌خواهیم میزان تأثیر متغیر مستقل را بر متغیرهای وابسته را بسنجیم متغیرهای وابسته همان ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری است.در جدول شماره (1-1) تحقیقات متعددی را که در زمینه سیستم‌های اطلاعاتی حسابداری و ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری انجام گرفته است و موجبات چارچوب نظری در این تحقیق شده است، نشان داده است.
جدول 1-1پیشینه تحقیقات داخلی وخارجی تحقیقسال محقق یا محققان متغیرهای مورد مطالعه یافته های منبع علمی مقاله
1382 عباس جدیدی ویژگی ها کیفی اطلاعات حسابداری، تصمیم گیری مدیران بین وضعیت موجود و مطلوب سیستم اطلاعات حسابداری فاصله وجود دارد.
1385 کامران حسن آقایی فناوری اطلاعات، ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری استفاده از فناوری اطلاعات تغییرات قابل توجهی در کیفیت گزارشگری مالی ایجاد کرده است.
هم چنین نتایج تحقیق نشان می دهد که با وجود مزایای بسیار فناوری اطلاعات برای گزارشکری مالی قابلیت اعتماد اطلاعات کاهش می یابد.
1383 حجت سلیمانی سیستم های خبره، امور مالی سیستم های خبره در جهت تحلیل و پردازش اطلاعات و دستیابی به قضاوت های صحیح تر می تواند به توسعه اقتصادی و افزایش درک بینش کاربران کمک زیادی می کند.
1384 شعبان الهی سیستم های اطلاعاتی حسابداری، تصمیم گیری مدیران با گذشت زمان قطعاً گردشگری ها و افشاگری های جامع حسابداری و مالی نیز باید با تغییرات سریع که در دنیای تجاری ایجاد شده است همگام شود.
1388 ابراهیم ابراهیمی استانداردهای حسابداری، کیفیت اطلاعات حسابداری روابط معناداری بین استاندارهای حسابداری با بهبود کیفیت اطلاعات حسابداری مشاهده نشد.
2000 وارفیلد گزارشگری مالی، مربوط بودن، به موقع بودن به همان اندازه که گزارشگری مالی اینترنتی، دامنه اطلاعات و مربوط بودن اطلاعات را افزایش می دهد، ریسک های مرتبط با ورود اطلاعات، قابلیت اعتماد نیز افزایش می یابد.
2003 دال گراهام و بالدوین سیستم های حسابداری برتر، مربوط بودن استفاده از ارتباط برتر در صورت های مالی می تواند روند قضاوت ها را تحت تاثیر قرار دهد به عبارت دیگر مربوط بودن را تحت تاثیر قرار دهد.
2000 کمیته‌راهبری هیات استاندارهای‌مالی‌ آمریکا فناوری اطلاعات، ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری استفاده از فناوری های به روز سیستم های اطلاعاتی حسابداری مدرن گزارشگری را به به سوی گزارشگری ماهانه، روزانه و به هنگام سوق داده است.
2005 لی دانگ سیستم ERP ، اطلاعات حسابداری استفاده از سیستم ERP باعث مفیدتر شدن اطلاعات حسابداری می گربدد.
3-1 - بیان مسئله تحقیقهر سازمانی که داده های صحیح،دقیق ،بهنگام وجامع در اختیار داشته باشدوبتواند در کمترین زمان به داده های مورد نیازش دستیابی داشته باشد ،موفق تر است.نقش داده واطلاعات در مدیریت سازمانها ،نقشی حیاتی واساسی است.هرچه فضای اطلاعاتی یک سازمان ،دقیقتر،شفاف تر،منسجم تر وسیستماتیک تر باشد،سازمان بهتر می تواند به اهدافش نایل آید.وجود فضای اطلاعاتی نادقیق،کدر،آشفته ومتناقض از مهمترین عوامل عدم پیشرفت در مدیریت سازمانها است (روحانی رانکوهی1372 ، 93)1.
اطلاعات مفید حسابداری که برای مدیران تهیه می‌شود باید دارای ویژگی‌های زیر باشد.
1- مربوط بودن: به اطلاعاتی تلقی می‌شود که بر تصمیمات اقتصادی استفاده‌کنندگان در ارزیابی رویدادهای گذشته، حال یا آینده یا تأیید یا تصحیح ارزیابی‌های گذشته آن‌ها مؤثر واقع شود.
2- قابل اتکا بودن: اطلاعاتی قابل اتکا است که عاری از اشتباهات و تمایلات جانبدارانه با اهمیت باشد و به طور صادقانه معرف آن چیزی باشد که مدعی بیان آن است یا به گونه‌ای معقول انتظار می‌رود بیان کند.
3- قابل مقایسه بودن: استفاده‌کنندگان صورتهای مالی باید بتوانند صورت‌های مالی واحد تجاری را طی زمان جهت تشخیص روند تغییرات در وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌‌پذیری مالی واحدهای تجاری مقایسه کنند.
4- قابل فهم بودن: یک خصوصیت کیفی مهم اطلاعات مندرج در صورتهای مالی این است که به آسانی برای استفاده‌کنندگان قابل درک باشد (نوروش، 1385، 21)2.
در حال حاضر در صنعت نفت سیستم جامع مالی و یکنواخت تنها مرجع تصمیم گیری می باشد بنابراین برای ارزیابی کیفی اطلاعات حسابداری محقق تاثیر سیستم جامع مالی و یکنواخت نفت را بر این ویژگی ها مورد بررسی قرار داده تا رابطه و تاثیر آن را بسنجد پس به دنبال بررسی این تحقیق چندین سوال اساسی در ذهن محقق خطور می کند. سوالات در این تحقیق که اساساً تشکیل دهنده فرضیات تحقیق نیز هستند مشتمل بر سوالات زیر است.
1.آیا سیستم جامع مالی ویکنواخت صنعت نفت در پالایشگا ههای نفت در ایران می تواند بر ویژگی "مربوط بودن" اطلاعات حسابداری موثر واقع گردد؟
2. آیا سیستم جامع مالی ویکنواخت صنعت نفت در پالایشگاههای نفت در ایران می تواند بر ویژگی "قابل اتکابودن " اطلاعات حسابداری موثر واقع گردد؟
3. آیا سیستم جامع مالی و یکنواخت نفت در پالایشگاههای نفت در ایران می تواند بر ویژگی "قابلیت مقایسه "اطلاعات حسابداری موثر واقع گردد؟
4. آیا سیستم جامع مالی ویکنواخت صنعت نفت می تواند بر" قابل فهم بودن" اطلاعات حسابداری موثر واقع گردد؟
4-1 - چهارچوب نظری تحقیق:در سالهای اخیر، تلفیق علم حسابداری و نوآوری های عرصه فناوری اطلاعات و ارتباطات سبب شد. تا با استفاده از ابزارها و روش های نوین، شاهد سرعت و دقت روز افزون در سیستم های مالی باشیم استفاده از این سیستم های نوین سبب می شود تا با صرف نیروی انسانی و وقت کم تر بتوان عرصه های وسیع تری را تحت پوشش قرار داد. امروزه هوش مصنوعی نقش اساسی در سیستم های اطلاعات ایفا می نماید.
سیستم خبره به عنوان زیر مجموعه ای از هوش مصنوعی سعی بر تقلید رفتار انسان در حل مسایل و الگو برداری از راه حل ها دارد. بنابراین برای ایجاد سیستم های خبره در حوزه امور مالی توجهی خاص شده است زیرا در این صورت، دانش و تخصص کمیاب حسابداری و مالی برای گروه وسیع تری از افراد قابل دسترسی است (یزدی،1377، 20).
وجود سیستم‌های متعدد منجر به ایجاد مشکلات متعدد و عدم کارآیی می‌شود اغلب باید داده‌های مشابه گردآوری و در بیش از یک سیستم ذخیره شود. این موضوع نه تنها حجم فعالیت‌های ضروری سیستم‌ها را افزایش می‌دهد بلکه اگر داده‌ها در یک سیستم تغییر کنند ولی در سیستم‌های دیگر این داده‌ها تغییر نکند می‌تواند منجر به تضاد و مغایرت داده‌ها شود. علاوه بر این، یکپارچه‌کردن مؤثر داده‌ها در سیستم‌های متعدد کاری دشوار است. سیستم‌های برنامه‌ریزی منابع انسانی یکی از بخش‌های پیشرفته طراحی است که این مشکلات را حل می‌کند. سیستم مزبور کلیه جنبه‌های فعالیت سازمان را با سیستم اطلاعاتی حسابداری سنتی تلفیق، یکپارچه و هماهنگ می‌کند (همان منبع،25)3.
5-1- ضرورت تحقیق نیاز به یک سیستم اطلاعات قوی مالی یکی از ابزارهای اصلی پویایی و پیشرفت در سازمان‌های مختلف می‌باشد و بر همین اساس در وزارتخانه ای به بزرگی وزارت نفت ایران متشکل از چندین مدیریت، شرکت‌های فرعی و سازمانهای متنوع جنبی و با تشکیلاتی بالغ بر ده‌ها کارخانه تولیدی بزرگ و کوچک منحصر به فرد، واحدهای عملیاتی، پشتیبانی و خدماتی و محدوده فعالیتی به وسعت کشور پهناور ایران، این نیاز به صورت برجسته خودنمایی می‌کند. از طرفی با توجه به سیاست‌های جدید دولت ایران مبنی بر خصوصی‌سازی شرکت‌های دولتی و خودکفا نمودن واحدها بر مبنای بنگاههای اقتصادی، افزایش راندمان و بعضاً سوددهی، این نیاز روز به روز نمایان‌تر می‌شود.شرکت‌های پالایش نفت نیز از قاعده اصل 44 قانون اساسی مبنی بر خصوصی‌سازی شرکت‌های دولتی مستثنی نشده‌است و طبق این اصل باید تا چند سال آتی شرکت‌های پالایش نفت ایران کلاً به بخش خصوصی واگذار گردند. این روند با خصوصی‌شدن شرکت پالایش نفت اصفهان شروع و سایر شرکت‌ها مانند شرکت پالایش نفت تبریز و بندرعباس و اراک نیز در مراحل ابتدایی واگذاری استبا توجه به اهمیت صنعت نفت در کشور ایران و نیز با توجه به روند خصوصی شدن شرکت‌های پالایش نفت ایران که دربالا ذکر شد، بهبود عملکرد شرکت‌های نفتی بیش از پیش احساس می‌شود. بنابراین مدیران این واحدها جهت مدیریت هر چه بهتر واحد تجاری و در نهایت بهبود عملکرد مالی، نیاز به اطلاعاتی دارند که مبنای تصمیم‌گیری صحیح قرار گیرد. این اطلاعات بایستی دارای ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری باشد. بنابراین استفاده از سیستم‌های اطلاعات حسابداری متناسب با هر واحد تجاری و نیازهای آن و با توجه به حجم فعالیت‌های هر واحد بسیار ضروری به نظر می‌رسد.
در تحقیق حاضر به بررسی تأثیر سیستم جامع مالی و یکنواخت نفت بر ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری پرداخته شده و میزان این تأثیر را مورد سنجش قرار داده تا بتوان به هدفی که همان تهیه اطلاعات مفید برای تصمیم‌گیری است، برسیم.
6-1 فرضیه‌های تحقیقفرضیه اصلی: سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت بر ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری تاثیرگذار است.
فرضیه فرعی 1 : سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت بر «مربوط بودن» اطلاعات حسابداری تاثیر گذار است.
فرضیه فرعی 2 : سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت بر «قابل اتکا بودن» اطلاعات حسابداری تاثیر گذار است..
فرضیه فرعی 3 سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت بر «قابل مقایسه بودن» اطلاعات حسابداری تاثیر گذار است.
فرضیه فرعی 4 سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت بر «قابل فهم بودن» اطلاعات حسابداری تاثیر گذار است.
7-1- اهمیت تحقیق امروزه تحولات شگرفی در زمینه سیستم‌های اطلاعاتی و پیشرفت‌های آن در دنیا روی داده‌است به طوری که روندهای دگرگونی را در زمینه‌های مختلف ایجاد کرده‌است. مهم‌ترین ویژگی سیستم‌های اطلاعاتی جدید سرعت زیاد آنها در پردازش اطلاعات، دقت فوق‌العاده زیاد، سرعت زیاد دسترسی به اطلاعات، به روز بودن، امکان مبادله الکترونیکی اطلاعات، کیفیت بالا می‌باشد. از طرفی دیگر گسترش حجم عملیات موارد فوق نشان‌دهنده این است که اطلاعات نقش مهمی را در تصمیمات سرمایه‌گذاران و مدیران ایفا می‌کند مدیران به منظور مواجهه با محیط وتحقق اهداف سازمانی خود با مدنظر قراردادن متغیرهای محیطی ضرورتا بایستی محیط را تحلیل،متغیرهای آن را شناسایی وتدابیر مناسب در برخورد با انها اتخاذ کنند.این امر مستلزم برخورداری از اطلاعات بهنگام،درون وبرون سازمانی،ونیز امکان بهره برداری بهینه از آنها می باشدکه این امر مستلزم وجود یک سیستم مناسب اطلاعات حسابداری در سازمان می باشد (صرافی زاده،1384،25)1.
شرکت‌های پالایش نفت ایران نیز از یک سیستم اطلاعات حسابداری به نام "سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت" استفاده می‌شود که این سیستم از زیرسیستم‌های دیگری شامل سیستم حقوق، سیستم جامع کالا سیستم حسابداری صنعتی و سیستم بودجه تشکیل یافته‌است.اهمیت این تحقیق در این است که می‌خواهد به رابطه بین این سیستم با ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری پی ببرد تا در صورت عدم تناسب بین این دو مورد سیستم‌های جدید و متناسب دیگری جایگزین آن گردد.
8-1 اهداف تحقیقهدف اصلی تحقیق بررسی تاثیر سیستم جامع مالی ویکنواخت صنعت نفت بر ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری در شرکت های پش نفت کشور میباشد که این هدف با بررسی موارد زیرمحقق می گردد.
الف)- بررسی تاثیر سیستم جامع مالی نفت بر ویژگی مربوط بودن اطلاعات حسابداری
ب)- برسی تاثیرسیستم جامع مالی نفت بر ویژگی قابل اتکا بودن اطلاعات حسابداری
ج)- بررسی تاثیر سیستم جامع مالی نفت بر ویژگی قابل مقایسه بودن اطلاعات
د)- بررسی تاثیر سیستم جامع مالی نفت بر ویژگی قابل فهم بودن اطلاعات حسابداری
هدف فرعی تحقیق بررسی میزان تاثیر متغیر مستقل تحقیق بر متغیرهای وابسته یعنی چهار ویژگی اصلی اطلاعات حسابداری است.
9-1 تعریف واژه ها و اصطلاحات کلیدی:سیستم‌های اطلاعات حسابداری:
سیستم اطلاعاتی حسابداری شامل افراد، رویه ها و شیوه‌های فن‌آوری اطلاعاتی است (سجادی 1385، 60).
سیستم اطلاعات حسابداری عبارت است از کلیه اجزای مرتبط با هم که در امر جمع آوری اطلاعات با هدف برنامه ریزی، کنترل، تجزیه و تحلیل و تصمیم گیری نقش دارند برخی فعالیت های مهمی که سیستم اطلاعات حسابداری در یک شرکت ایجاد می کند عبارت اند از: گردآوری و ثبت داده های مربوط به فعالیت های شرکت، برنامه ریزی، فرآیند تبدیل داده ها به اطلاعاتی که در تصمیم گیری برای برنامه ریزی و کنترل فعالیت ها و انجام کنترل های ضروری جهت حفاظت از دارایی های شرکت استفاده می شود (ساتن2000٬،121).
سیستم اطلاعاتی حسابداری برای مولفه و عنصری از شرکت است که به وسیله پردازش رویدادهای مالی، اطلاعات مالی و اطلاعات مبنای تصمیم گیری را در اختیار استفاده کنندگان قرار می دهد. سیستم اطلاعات حسابداری را می توان محل تقاطع منطقی دو موضوع گسترده تر یعنی حسابداری و سیستم اطلاعاتی مدیریت دانست (الهی،1380، 120)4.
سیستم اطلاعات حسابداری به عنوان یک واسطه و رابط عمل می کند که از طریق آن سه متغیر مجزا رفتار سازمانی را تحت تاثیر قرار می دهد. سیستم اطلاعات حسابداری اطلاعاتی درباره وقایع اقتصادی فراهم می کند که تصمیم گیرنده از آن در برنامه ریزی، نظارت و کنترل سازمان استفاده می کند (دیوید و همکاران، 1999،51).
ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری
ویژگی‌های کیفی اطلاعات حسابداری به خصوصیاتی اطلاق می‌شود که موجب می‌گردد اطلاعات ارائه‌شده در صورتهای مالی برای استفاده‌کنندگان در راستای ارزیابی وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی واحد تجاری مفید واقع شود (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1386 ، 679).
مربوط بودناطلاعاتی مربوط تلقی می‌شود که بر تصمیمات اقتصادی استفاده‌کنندگان در ارزیابی رویدادهای گذشته، حال یا آینده یا تأیید یا تصحیح ارزیابی های گذشته آنها مؤثر واقع شود ( همان منبع ، 680). برای مربوط بودن، اطلاعات حسابداری باید بر تصمیم گیری تاثیر داشته باشد، چنانچه این اطلاعات اثری بر تصمیم نداشته باشد، نسبت به آن تصمیم نامربوط تلقی می شود. دو کارکرد اطلاعات یعنی سودمندی در پیش بینی و سودمندی در ارزیابی با یکدیگر در ارتباط هستند، علاوه بر آن بر اساس مفهوم مربوط بودن می توان بین اطلاعات و داده های تمایز قایل شد (تاری وردی ، 1385 ، 5).
قابل اتکا بودنبرای اینکه اطلاعات مفید باشد باید قابل اتکا باشد اطلاعاتی قابل اتکا است که عاری از اشتباه و از تمایلات جانبدارانه با اهمیت باشد و به طور صادقانه معرف آن چیزی باشد که مدعی بیان آن است یا به گونه‌ای معقول انتظار می‌رود بیان کند (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری ایران، 1386 ، 680). اتکا پذیری ویژگی عمده‌ی دیگر مربوط به تصمیم، بر اساس مفهوم شماره دو هیات استانداردهای حسابداری مالی به قرار زیر تعریف شده است:
کیفیت اطلاعات اطمینان دهنده‌ی اینکه اطلاعات به طور منطقی از اشتباه و جانبداری عاری است و به طور صادقانه آنچه را که جهت ارائه دارد، ارائه می کند.
اتکاپذیری یک ضرورت برای افرادی است که نه وقت و نه تخصص برای ارزیابی محتوی حقیقی اطلاعات دارند (تاری وردی، 1385، 5)1.
قابل مقایسه بودندر ایران باید بتوانند اطلاعات حسابداری را در طول زمان مورد مقایسه قرار دهند و نیر بتوانند وضعیت مالی و نتایج عملیات موسسه های دیگر را با موسسه خود مقایسه کنند، رعایت استانداردهای حسابداری و یکنواختی در ارائه اطلاعات قابلیت مقایسه را بالا می برد (مکرمی، 1374، 170)2.
اطلاعاتی که برای واحدهای تجاری مختلف در یک سبک مشابه اندازه گیری و گزارش می شوند، مقایسه پذیر تلقی می گردند. مقایسه پذیری یعنی کیفیت اطلاعاتی که کاربران را قادر به شناسایی مشترکات و اختلافات بین دو مجموعه مقایسه پذیری یعنی کیفیت اطلاعاتی که کاربران را قادر به شناسایی مشترکات و اختلافات بین دو مجموعه از پدیده های اقتصادی نماید.مقایسه ها، معمولاً بر مبنای اندازه گیری های قابل شمارش ویژگی های مشترک انجام می شوند. بنابراین برای مقایسه پذیری اندازه گیری های به کار برده شده باید به لحاظ ویژگی مشترک، اتکا پذیر باشند. مقایسه پذیری می تواند از کاربرد ورودی ها، روش ها، یا سیستم های طبقه بندی مختلف ناشی شود (تاری وردی، 1385، 8)3.
قابل فهم بودنسطح فهم و دانش کاربران از اطلاعاتی مالی با یکدیگر متفاوت است به تبع آن، میزان بهره گیری هر یک از آن ها از اطلاعات مالی نیز تفاوت خواهد داشت. بنابراین ماهیت کاربرد در تصمیم گیری در خصوص، اینکه چه اطلاعاتی باید فراهم شود، یک عامل کلیدی محسوب می شود. به خاطر آنکه قابل فهم بودن، اتصال کاربران و تصمیم های آن ها، تلقی می گردد. بنابراین چنانچه اطلاعات فراهم شده، کیفیت های اولیه، یعنی مربوط بودن و اتکاء پذیری را داشته باشد، اما فاقد کیفیت خاص کاربرد یعنی قابل فهم بودن، باشد، کاربر نمی تواند آن را در تصمیم گیری های خود بکار گیرد (تاری وردی، 1385، 6)4.
یک خصوصیت کیفی مهم اطلاعات مندرج در صورتهای مالی این است که به آسانی برای استفادهکنندگان قابل درک باشد.قابل فهم بودن اطلاعات حسابداری متشکل از دو عامل زیر است.
الف) ادغام وطبقه بندی اطلاعات. برای اینکه ارایه اطلاعات. مالی قابل فهم باشد لازم است که اقلام به نحوی مناسب در یکدیگر ادغام وطبقه بندی شوند.
ب) توان استفاده کننده. اطلاعات مالی باید بر اساس این فرض که استفاده کننده کنندگان از آگاهیمعقولی در مورد فعالیتهای تجاری و اقتصادی و نحوه حسابداری برخوردارند واینکه مایل به مطالعه اطلاعات با تلاش معقولی هستند، در عین حال اطلاعات پیچیده ای که مربوط تلقی می شود نباید به بپهانه مشکل بودن درک آن حذف شود، گرچه این گونه اطلاعات نیز باید حتی المقدور به گونه ای ساده ارایه شود (نوروش،1385،23)5.
فصل دوممروری بر ادبیات تحقیق
1-2 مقدمه
بخش عمده اطلاعاتی که در سازمان ها جهت تصمیم گیری مدیران مورد نیاز است ٬ اطلاعات حسابداری می باشد.سیستم اطلاعات حسابداری شامل افراد شیوه ها و روشهای فناوری اطلاعاتی است. ٬ بیشتر تصمیم گیری های مدیران را تصمیم گیری های اقتصادی و انتخاب راه کارهای مناسب برای بهبود عملکرد سازمان منجر تشکیل می دهد.از آنجا که حسابداری در پی اندازه گیری و ارایه اطلاعات اقتصادی به استفاده کنندگان جهت قضاوت وتصمیم گیری های آگاهانه است٬ آن را به عنوان یک سیستم اطلاعات می شناسیم .بنابراین برای موفقیت سازمان ها با توجه به اهمیت و تاثیر گذاری گزارشهای قابل استخراج و ارایه از سیستم اطلاعات حسابداری ٬ مدیران در تصمیم گیری ها به بهره برداری صحیح از اطلاعات با کیفیت این سیستم نیاز مند می باشند (صرافی زاده ، 1384،19 )1.
اطلاعات مفید حسابداری که توسط سیستم اطلاعات حسابداری جهت تصمیم گیری ها تهیه می شود بایستی دارای ویژ گی های کیفی ٬قابل اعتماد ٬ مربوط٬ قابل مقایسه وقابل فهم باشند تا بتواند در تصمیم گیری موثر واقع گردند.در این فصل سعی شده است تا ضمن معرفی سیستم اطلاعات حسابداری و سیستم جامع مالی و یکنواخت صنعت نفت و وویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری ٬ زمینه رابرای ادبیات موضوع مهیا کند. سیستم جامع مالی ویکنواخت صنعت نفت یک سیستم مالی_ اطلاعاتی است.این سیستم در واحدهای مالی مختلف همچون واحد حقوق ودستمزد٬ واحد حسابداری انبارها ٬واحد کالا٬واحد حسابداری صنعتی و واحد بودجه می باشد که در انتهای ادبیات موضوع به هر مورد تفکیک تشریح گردیده است.
2-2 . سیستم چیست ؟یک سیستم عبارتست از مجموعه ای از دو یا چند جزء مرتبط به هم که به منظور دستیابی به یک هدف با هم در تعاملند.
بیشتر مواقع سیستمها از زیر سیستمهای کوچکتری تشکیل شده اند که هر یک فعالیتهای ویژ ای را انجام داده و در نهایت سیستم بزرگتری را پشتیبانی می کنند(آریا،1377 ،2).
1-2-2 سیستم اطلاعات حسابداریسیستم اطلاعات حسابداری شامل افراد، شیوه ها وروشهای فن آوری اطلاعاتی است.سیستم اطلاعات حسابداری در یک بنگاه تجاری سه وظیفه مهم را انجام میدهد:
الف-گرداوری وذخیره داده های مربوط به فعالیتها ورویدادها،به طوری که یک بنگاه تجاری بتواندآنچه را رخ داده است،بررسی کند.
ب-پردازش وتبدیل داده ها به اطلاعات مفید برای تصمیم گیری به نحوی که مدیریت بر مبنای این اطلاعات قادر به برنامه ریزی ،اجرا وکنترل فعالیت های شرکت باشد.
ج-طراحی وکنترل های داخلی کافی به منظور حفاظت از داراییها ،از جمله مدارک واطلاعات بنگاه تجاری.این کنترلها اطمینان می دهدکه اطلاعات در زمان مورد نیاز در دسترس بوده ودقیق وقابل اتکا هستند (مک کارتی،1995 ،164).
2- 2 – 2 . هدف از مطالعه سیستم های اطلاعاتی حسابداری به دو دلیل زیر مطالعه سیستم های اطلاعاتی حسابداری از اهمیت ویژه برخوردار است.
الف) مطالعه سیستم های اطلاعاتی حسابداری پایه و اساس حسابداری است.
ب) سیستم اطلاعاتی حسابداری مکمل دیگر سیستم های یک واحد تجاری است.
در بیانیه مفاهیم بنیادی حسابداری شماره 2 کمیته تدوین استانداردهای حسابداری مالی حسابداری به عنوان یک سیستم اطلاعاتی تعریف و هم چنین بیان گردید که هدف اولیه حسابداری تهیه اطلاعات مفید برای تصمیم گیری است.از طرف دیگر حسابداران بایستی در زمینه های دیگر سیستم های اطلاعاتی حسابداری نظریه بانکهای اطلاعاتی ، سیستم های هوشمند و ارتباط از راه دور را فراگیرند (سجادی،1385،5)3.
دلایل زیر از جمله دلایلی است که موجب افزایش تقاضا برای اطلاعات و مطالعه در سیستم های حسابداری گردیده است.
- پیشرفت در فناوری اطلاعات موجب افزایش ظرفیت فنی برای جمع آوری و پردازش داده ها گردیده است.
- پیشرفت وتوسعه فناوری مخابراتی وارتباطات موجب افزایش اثربخشی توزیع ومبادله اطلاعات در داخل سازمانها ونیز بین انها گردیده است.
- افزایش پیچیدگی محیطی که سازمانها در ان فعالیت دارند از دلایل دیگر نیاز به مطالعه سیتم ها است.
- پیچیدگی محیط داخل سازمان نیز تقاضا برای اطلاعات را افزایش می دهد.
- بزرگ شدن غالب سازمانها،تنوع محصولات وخدمات وافزایش تخصص وفعالیت ها در سازمان موجب تقاضای بیشتر اطلاعات ونهایتا مطالعه درسیستم های اطلاعاتی حسابداری می شود(سجادی،1385،5).
3 – 2 – 2 . فن آوری اطلاعات و استراتژی شرکتدرنمودار 1-1 دومین وظیفه مهم حسابداران شرکت ها برنامه ریزی استراتژیک بلند مدت اعلام شده است. همان طور که در نمودار 1-1 نشان داده میشود، استراتژی شرکت یکی از عواملی است که باید تاثیر آن در طراحی سیستم اطلاعاتی حسابداری لحاظ شود.
1-3-2-2- وظایف مدیران در رابطه با سیستم های اطلاعاتی حسابدارییکی از نکات مهم سیستم های اطلاعات حسابداری تقویت سیستم های کنترلی است .مدیران برای تصمیم گیری نیاز به اطلاعاتی دارند تا تفاوت عملکرد واقعی را با آنچه پیش بینی شده است٬مقایسه کنند.سیسم های اطلاعات شاخص های نظارتی را در اختیار مدیران قرار می دهند.مدیران علاوه بر نضارت بر فرایند طراحی سیستم باید بر عملیات سیستم ها در طول زمان اجرا نیز کنترل لازم اعمال کنند.گرچه سازمانها با کمک تکنولوژی اطلاعات می توانند حجم عظیمی را به نحو مطلوبی پردازش کنند٬اما همین سیستم ها مسایل وچالش های کنترلی مهمی را به همراه دارند.سازمان هایی بوده اندکه به دلیل عدم توانایی در کنترل سیستم های اطلاعاتی خود٬مجبور به ترک کسب وکار شده اند (لوکاس1997٬،62).
-349885159385
نمودار 1-2 سیستم اطلاعات حسابداری و زیر سیستمهای مربوط اصلاح شده بر اساس نظریات جدید .2 – 3 – 2 –2- ارزش اطلاعات
ارزش اطلاعات به شناخت کاربر از اطلاعات ومرتبط بودن ان با موقعیت وی بستگی دارد .لذا صرفنطر از اهمیت مرتبط بودن، اگر کاربر شناختی از اطلاعات نداشته باشد ، داده ها همچنان به صورت داده باقی خواهد ماند.حال اگر شناخت وجود داشته باشد ، هرچه ارتباط اطلاعات با موقعیت کاربر بیشتر باشد، سطح یا میزان شناخت کاربر از موقعیت واطلاعات بیشتر خواهد بود ، لذا ارزش اطلاعات افزایش می یابد (صرافی زاده ، 1384 ، 19 )1.
3 – 3 – 2 – 2 - تصمیم گیریمحققان مدلهای تصمیم گیری و شیوه حل بسیاری از مسائل را بسط و توسعه داده اند. کلیه این مدلها، تصمیم گیری را به عنوان یک فعالیت پیچیده چند مرحله ای به تصویر می کشند. ابتدا باید مساله و مشکل شناسایی شود. سپس ، فرد تصمیم گیرنده باید روشی را برای حل مساله انتخاب نماید. پس از آن تصمیم گیرنده نیازمند گردآوری داده های مورد نیاز برای اجرای مدل تصمیم گیری است. پس از این مرحله ، باید ستاده های مدل را برسی و تفسیر کرده و مزایای هر روش را ارزیابی کند . در پایان ، تصمیم گیرنده بهترین راه حل را انتخاب و اجرا می کند (همان منبع، 25)2.
سیستم اطلاعاتی حسابداری می تواند در کلیه مراحل تصمیم گیری و حل مسائل کمک های لازم را ارائه کند . گزارشهای حسابداری می توانند در شناسایی مشکلات بالقوه به ما کمک کنند. مدلهای مختلف تصمیم گیری و ابزارهای تحلیلی را می توان برای کاربران تهیه کرد. زبانهای جستجو می توانند فرآیند جمع آوری داده های مربوط برای تصمیم گیری را آسان نمایند. ابزارهای مختلفی مانند روابط گرافیکی می توانند تصمیم گیرنده را در تفسیر و تحلیل نتایج مدل تصمیم گیری و ارزیابی دوره های عملکرد فعالیت کمک کند(سجادی،1385 ،25 )3.

 برای دانلود فایل کامل به سایت منبع مراجعه کنید  : elmname.com

یا برای دیدن قسمت های دیگر این موضوع در سایت ما کلمه کلیدی را وارد کنید :

 

4-3-2-2- تصمیم گیری واطلاعاتاهمیت اطلاعات وتاثیرآن برکسی پوشیده نیست. درواقع فرایند کلی تصمیم گیری را می توان جمع آوری،پردازش اطلاعات وانتخاب گزینه بر اساس نتایج تحلیل ها دانست لذا غالبا اصطلاح تصمیم گیری را به روشهای مختلفی تعریف می کنند که در هر حال نشان دهنده موقعیتی است که تصمیم در ان اتخاذ می شود.
اما تعریف جامعی که در بحث فعلی مورد نظر مان می باشد به شرح زیر است :
تصمیم گیری یک فرایند یا یک سلسله فعالیت است که توسط یک فرد یا یک گروه به منظور تعیین یک راه حل برای یک مساله موجود یا یک مساله احتمالی اتخاذ واجرا می گردد (استیون 1999٬،84).
5-3-2-2 - انواع تصمیم گیری
یکی از اهداف سیستم اطلاعاتی ، فراهم کردن اطلاعات مفید برای تصمیم گیری است . به منظور طراحی یک سیستم اطلاعاتی حسابداری که این هدف را تامین نماید، لازم است انواع مختلف تصمیماتی که در یک سازمان گرفته می شود شناسایی شود. تصمیمات می توانند بر اساس درجه و ساختار سازمانی و یا دامنه تصمیم طبقه بندی شوند (سجادی1384،27)2.
ساختار تصمیمتصمیمات ساختاری تکراری : عادی و به اندازه کافی قابل فهم هستند و میتوانند به کارکنان سطوح پایین تر در سازمان واگذار شوند . به عنوان مثال ،تصمیم در مورد تمدید اعتبار مشتری مستلزم داشتن اطلاعات در زمینه محدودیت اعتبار مشتری و مانده جاری اعتبار اوست . در حقیقت تصمیمات ساختاری اغلب می تواند به طور خودکار اتخاذ شوند.
تصمیمات نیمه ساختاری: با قواعد ناقص برای تصمیم گیری شناخته میشود و نیازبه ارزیابی و قضاوت ذهنی اضافی برای تجربه و تحلیل داده های رسمی دارد . تدوین بودجه بازاریابی برای یک محصول جدید ، مثالی ازیک تصمیم نیمه ساختاری است.
تصمیمات غیر ساختاری : تصمیماتی غیر تکراری و غیر عادی هستند. انتخاب جلد مجله ، انتخاب مدیریت ارشد و انتخاب پروژه های تحقیقاتی بنیادی از این دسته اند (همان منبع، 27 )3.3-2- ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداریخصوصیات کیفی به خصوصیاتی اطلاق می شود که موجب می گردد اطلاعات ارائه شده در صورتهای مالی برای استفاده کنندگان در راستای ارزیابی وضعیت مالی ، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی واحد تجاری مفید واقع می شود.
برخی از خصوصیات کیفی به محتوای اطلاعات مندرج در صورتهای مالی و برخی دیگر به چگونگی ارائه این اطلاعات مربوط می شود.خصوصیات کیفی اصلی مرتبط با محتوای اطلاعات ، "مربوط بودن" و" قابل اتکا بودن" است . هر گاه اطلاعات مالی مربوط و قابل اتکا نباشد، مفید نخواهد بود. حتی اگر اطلاعات مربوط و قابل اتکا باشد (سجادی1384،677)1.
رابطه بین خصوصیات کیفی درنمودار( 2 – 1 ) نمایش یافته است .
-349885-64135
نمودار 2-2 خصوصیات کیفی اطلاعات حسابداری
1-3-2- خصوصیات کیفی مرتبط با محتوای اطلاعات1-1-3-2- ارزش پیش بینی کنندگی و تایید کنندگی" اطلاعات مربوط "، یا دارای ارزش پیش بینی کنندگی و یا حائز ارزش تایید کنندگی است. نقشهای پیش بینی کنندگی و تایید کنندگی اطلاعات به هم مربوط می باشند. به طور مثال ، اطلاعات در مورد سطح و ساختار فعلی داراییهای واحد تجاری، برای استفاده کنندگانی که سعی دارند توان واحد تجاری را در استفاده ازفرصتها و واکنش به شرایط نامطلوب پیش بینی کنند ، دارای ارزش است. همین اطلاعات دارای نقش تایید کنندگی در مورد پیش بینی های گذشته مثلا درباره ساختار واحد تجاری و ماحصل عملیات می باشد (سجادی1384،677)1.
2-1-3-2- انتخاب خاصه
برای ارائه اقلام در صورتهای مالی باید خاصه قلم مورد ارائه انتخاب شود. صورتهای مالی تنها می توانند آن خاصه هایی را ارائه کند که بر حسب واحد پول قابل بیان است . چندین خاصه پولی وجود دارد که می توان در صورتهای مالی ارائه کرد از قبیل بهای تمام شده تاریخی ، بهای جایگزینی یا خالص ارزش فروش . انتخاب خلاصه ای که قرار است در صورتهای مالی گزارش شود باید مبتنی بر مربوط بودن آن به تصمیمات اقتصادی استفاده کنندگان باشد. اطلاعات در مورد سایر خاصه ها از جمله خاصه های غیر قابل بیان به پول از قبیل مقادیر و سر رسیدها را می توان با شرح اقلام در صورتهای مالی یا یادداشتهای توضیحی به استفاده کننده انتقال داد (تاری وردی،1381 680٬ )2.
3-1-3-2- قابل اتکا بودن برای اینکه اطلاعات مفید باشد باید همچنین قابل اتکا باشد . اطلاعاتی قابل اتکاست که عاری ازاشتباه و تمایلات جانبدارانه با اهمیت باشد و به طور صادقانه معرف آن چیزی باشد که مدعی بیان آن است یا به گونه ای معقول انتظار می رود بیان کند (نوروش و همکاران، 1385،21)3.

4-1-3-2- بیان صادقانه
اطلاعات باید اثر معاملات و سایر رویدادهایی راکه ادعا می کند بیانگر آن است یا به گونه ای معقول انتظار می رود بیانگر آن باشد به طور صادقانه بیان کند .
بدین ترتیب مثلا ترازنامه باید بیانگر صادقانه اثرات معاملات و سایر رویدادهایی باشد که منجر به عناصر در تاریخ ترازنامه شوند که معیار های شناخت را احراز کرده باشند(نوروش و همکاران، 1385،22)1.
5-1-3-2- رجحان محتوا بر شکل
اگر قرار است اطلاعات بیانگر صادقانه معاملات و سایر رویدادها یی که مدعی بیان آنهاست باشد. لازم است که این اطلاعات بر اساس محتوا و واقعیت اقتصادی و نه صرفا شکل قانونی انها به حساب گرفته شود (کمیته استانداردهای حسابداری ایران، 1389 ، 680)2.
6-1-3-2 بی طرفی
اطلاعات مندرج در صورتهای مالی باید بی طرفانه یعنی عاری از تمایلات جانبدارانه باشد. چنانچه انتخاب و یا ارائه این اطلاعات به گونه ای باشد که بر تصمیم گیری یا قضاوت در جهت نیل به نتیجه ای از قبل تعین شده، اثر گذارد. صورتهای مالی بی طرف نمی باشد (همان منبع، 681)3.
7-1-3-2- احتیاط تهیه کنندگان صورتهای در عین حال باید با ابهاماتی که به گونه ای اجتناب ناپذیر بر بسیاری رویدادهای و شرایط سایه افکنده بر خورد کنند. نمونه این ابهامات عبارت است از قابلیت وصول مطالبات، عمر مفید احتمالی داراییهای ثابت مشهوت و تعداد و میزان ادعاهای احتمالی مربوط به ضمانت کالای فروش رفته، چنین مواردی با رعایت احتیاط در تهیه صورتهای مالی و همراه با افشای ماهیت و میزان آنها شناسایی می شود. احتیاط عبارت است از کاربرد درجه ای ازمراقبت که در اعمال قضاوت برای انجام براورد در شرایط ابهام مورد نیاز است به گونه ای که در آمدها یا داراییها بیشتر ازواقع و هزینه ها یا بدهیهاکمتر از واقع ارائه نشود. اعمال احتیاط نباید منجر به ایجاد اندوخته های پنهانی یا ذخایر غیر ضروری گردد یاداراییها و درآمدها را عمدا کمتر از واقع و بدهیها و هزینه ها را عمدا بیشتر از واقع نشان دهد زیرا این امر موجب نقض بی طرفی است و بر قابلیت اتکای اطلاعات مالی اثر می گذارد (همان منبع ، 683 )4.
8-1-3-2- کامل بودن
اطلاعات مندرج در صورتهای مالی باید با توجه به کیفیت اهمیت و ملاحضلات مربوط به فرونی منافع بر هزینه تهیه و ارائه آن کامل باشد. حذف بخشی از اطلاعات ممکن است باعث شود که اطلاعات نادرست یا گمراه کننده شود و لذا قابل اتکا نباشد و از مربوط بودن آن کاسته شود.
2-3-2- خصوصیات کیفی مرتبط باارائه اطلاعات
خصوصیات مربوط به ارائه شامل "قابل مقایسه بودن" و "قابل فهم بودن" است. اطلاعاتی که فاقد این خصوصیات باشد علیر غم مربوط بودن و قابل اتکا بودن، دارای فایده محدودی است. (کمیته استانداردهای حسابداری ایران، 1389 ، 680)1.
1-2-3-2- قابل مقایسه بودن
استفاده کنندگان صورتهای مالی باید بتوانند صورتهای مالی واحد تجاری را طی زمان جهت تشخبص روند تغییرات در وضعیت مالی، عملکرد مالی وانعطاف پذیری مالی واحد تجاری مقایسه نمایند. استفاده کنندگان همچنین باید بتوانند صورتهای مالی واحدهای تجاری مختلف را مقایسه کنند تا وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعتاف پذیری مالی آنها را نسبت به یکدیگر بسنجند. رعایت استاندارهای حسابداری موجب می گردد که قابلیت مقایسه صورتهای مالی فراهم آید زیرا به موجب الزامات مندرج در استانداردهای مزبور، واحدهای تجاری مختلف باید برای حسابداری معاملات و رویدادهای مشابه از رویه های مشابهی استفاده کنند (همان منبع، 683 )2.
2-2-3-2- ثبات رویه
قابل مقایسه بودن مستلزم این امر است که اندازه گیری و ارائه اثرات مالی معاملات و سایر رویدادهای مشابه در هر دوره حسابداری و از یک دوره به دوره بعد با ثبات رویه انجام گیرد و همچنین هماهنگی رویه توسط واحدهای تجاری مختلف حفظ شود. اگرچه برای نیل به قابل مقایسه بودن، ثبات رویه لازم است اما همیشه به خودی خود کافی نیست (نوروش٬1385٬ 21)3.
افشائیات یکی ازپیش شرطهای قابل مقایسه بودن، افشای رویه های حسابداری بکار رفته در تهیه صورتهای مالی و همچنین افشای هرگونه تغییرات در آن رویه ها و اثرات چنین تغییراتی می باشد. استفاده کنندگان باید قادر باشند تفاوت بین رویه های حسابداری برای معاملات و سایر رویدادهای مشابه را که توسط یک واحد تجاری طی دوره های مختلف بکار گرفته شده و رویه هایی را که توسط واحدهای تجاری مختلف اتخاذ شده است ، تشخیص دهند (نوروش٬1385٬ 21)1.
3-2-3-2- قابل فهم بودن
یک خصوصیت کیفی مهم اطلاعات مندرج در صورتهای مالی این است که به آسانی برایاستفاده کنندگان قابل درک باشد (همان ماخذ، 684 )2.
4-2-3-2- ادغام و طبقه بندی اطلاعات
یک عامل مهم در قابل فهم بودن اطلعات مالی نحوه ارائه آنهاست. برای اینکه ارائه اطلاعات مالی قابل فهم باشد لازم است که اقلام به نحوی مناسب در یکدیگر ادغام و طبقه بندی شود (همان ماخذ، 684 )3.
5-2-3-2- توان استفاده کنندگانصورتهای مالی برای رفع نیازهای استفاده کنندگان مختلفی که از درجات مختلف آگاهی از فعالیتهای تجاری و اقتصادی و نحوه حسابداری برخوردارند، تهیه می شود. معهذا اطلاعات مالی عموماً بر اساس این فرض که استفاده کنندگان از آگاهی معقولی در مورد فعالیتهای تجاری و اقتصادی و نحوه حسابداری برخوردارند و اینکه مایل به مطالعه اطلاعات با تلاش معقولی هستند، تهیه می شود. در عین حال ، اطلاعات پیچیده ای که جهت رفع نیاز های تصمیم گیری اقتصادی مربوط تلقی می شود نباید به بهانه مشکل بودن درک آن توسط برخی استفاده کنندگان از صورتهای مالی حذف شود، گرچه این گونه اطلاعات نیز باید حتی المقدور به گونه ای ساده ارائه شود (همان ماخذ، 684 )4.
4-2- محدودیتهای حاکم بر خصوصیات کیفی اطلاعات مالیبه ندرت می توان اطلاعاتی تهیه کرد که کاملا مربوط ، قابل اتکا ، قابل مقایسه و قابل فهم باشد.
1-4-2- موازنه بین خصوصیات کیفییکی از محدودیتها این است که اغلب نوعی موازنه یا مصالحه بین خصوصیتهای کیفی ضرورت دارد . به طور مثال اطلاعاتی که قابل اتکاتر است اغلب از درجه مربوط بودن کمتری برخوردار است و به عکس . عموماً هدف ، دستیابی به نوعی توازن بین انواع خصوصیات به منظور پاسخگویی به اهداف صورتهای مالی است. اهمیت نسبی خصوصیتهای کیفی در موارد مختلف امری قضاوتی است (تاری وردی ، 1381، 7 )1.
2-4-2- به موقع بودن
هر گاه تاخیری نابجا در گزارش اطلاعات رخ دهد، اطلاعات ممکن است خصوصیت مربوط بودن خود را از دست بدهد. ممکن است لازم شود که مدیریت نوعی موازنه بین مزیتهای نسبی " گزارشگری به موقع " و " ارائه اطلاعات قابل اتکا " برقرار کند. برای ارائه به موقع اطلاعات، اغلب ممکن است لازم شود قبل از مشخص شدن همه جنبه های یک معامله یا رویداد، اطلاعات موجود گزارش شود که این از قابلیت اتکای آن می کاهد به عکس، هر گاه به منظور مشخص شدن همه جنبه های مزبور ، گزارشگری با تاخیر انجام گردد ، اطلاعات ممکن است کاملاً قابل اتکا شود ، لیکن برای استفاده کنندگانی که باید طی این مدت تصمیماتی اتخاذ کنند بی فایده شود. برای نیل به موازنه بین خصوصیات مربوط بودن و قابل اتکا بودن ، با توجه به الزامات قانونی در مورد زمان ارائه اطلاعات ، مهمترین موضوعی که باید مورد توجه قرار گیرد این است که چگونه به بهترین وجه به نیازهای تصمیم گیری اقتصادی استفاده کنندگان پاسخ داده شود.( کمیته تدوین استانداردهای حسابداری ایران، 1389، 687)2.
3-4-2- منفعت و هزینهتوازن بین منفعت و هزینه به جای اینکه یک خصوصیت کیفی باشد یک محدودیت مهم است. منفعت حاصل از اطلاعات باید بیش از هزینه تهیه و ارائه آن باشد . معهذا ارزیابی منفعت و هزینه اساساً یک فرآیند قضاوتی است.
مضافاً هزینه ها لزوماً بر عهده استفاده کنندگانی که از منافع اطلاعات بهره می برند قرار نمی گیرد منافع اطلاعاتی ممکن است نصبیت استفاده کنندگانی غیر از آنهایی که اطلاعات برای آنها تهیه شده است ، شود . به دلایل فوق اغلب ارزیابی منفعت و هزینه تهیه و ارائه اطلاعات مشکل است( کمیته تدوین استاندارد های حسابداری ایران 1387، 687 )1.
5– 2 روشها و عناصر سیستم های اطلاعاتی
1-5-2 فعالیتهای تجاری و نیازهای اطلاعاتیقبل از طراحی یک سیستم اطلاعاتی حسابداری برای شرکت باید بدانیم شرکت چگونه فعالیت می کند . این موضوع موجب می شود قادر باشیم انواع مختلف اطلاعات مورد نیاز برای اداره مفید شرکت و همچنین انواع داده ها و روش هایی را که برای گردآوری اطلاعات لازم خواهد بود ، شناسایی کنیم.
2-5-2 پردازش معاملات : مدارک و رویه ها یکی از فعالیت های اساسی سیستم اطلاعاتی حسابداری پردازش « کارا و اثر بخش » داده ها مربوط به فعالیتهای یک شرکت است. پردازش معاملات شامل سه مرحله اصلی به شرح زیر است :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *