منبع علمی مقاله —c878

تعریف و مفهوم تحقیق علمی   81
قواعد تحقیق علمی  82
فلسفه تحقیق علمی  83
ویژگی های تحقیق علمی  84
هدف از تحقیق علمی  86
انواع تحقیق علمی  87
انواع تحقیقات علمی بر حسب عده محققان 87
انواع تحقیقات علمی بر اساس هدف 89
انواع تحقیق بر حسب ماهیت روش 91
انواع تحقیقات علمی از نظر سطح تحقیق 98
پ‍‍‍‍‍ژوهش در گردشگری 98
تعریف پ‍‍‍‍‍ژوهش در گردشگری 98
اهداف منبع علمی مقاله در گردشگری 99
3-2-3 فرآیندمنبع علمی مقاله درصنعت گردشگری 100
منابع اطلاعات در منبع علمی مقاله های گردشگری102
3-2-5 کاربرد نتایج تحقیق 102
3-3 روش تحقیق102
تعریف روش تحقیق 102
3-3-2 روش های گردآوری اطلاعات 103
3-3-3 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات106
روش به کار گرفته شده در این تحقیق 111
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل اطلاعات
مقدمه113
4-1-1 برنامه ریزی استراتژیک114
4-1-2 مدیریت استراتژیک 115
4-1-3 تعریف استراتژی 115
4-1-4 اصطلاحات کلیدی در مدیریت استراتژیک116
4-1-5 ضرورت استفاده از مدیریت استراتژیک 117
4-1-6 مزایای مدیریت استراتژیک 118
4-1-7 فرآیند مدیریت استراتژیک 119
4-1-8 شناخت و تحیل محیط داخلی / خارجی 122
4-2-1 تحلیلSWOT122
4-2-2 فرصتها و تهدیدات در ماتریسSWOT 123
4-2-3 نقاط قوت و ضعف در ماتریس SWOT 124
فصل پنجم : نتیجه گیری وپیشنهادات
مقدمه 126

 برای دانلود فایل کامل به سایت منبع مراجعه کنید  : elmname.com

یا برای دیدن قسمت های دیگر این موضوع در سایت ما کلمه کلیدی را وارد کنید :

 

5-1 مدل تجزیه و تحلیل SWOT 126
5-1-1 بررسی عوامل داخلى در گردشگرى سلامت ؛ نقاط قوت و ضعف 126
5-1-2 بررسى عوامل خارجى در گردشگرى سلامت ؛ فرصتهاوتهدیدات130
5-2 ماتریس SWOT 132
5-2-1 استراتژی های تهاجمی یا توسعه ای (SO ) 132
5-2-2 استراتژی هاى تنوع (ST )133
5-2-3 استراتژی های بازنگری (WO) 133
5-2-4 استراتژی های تدافعی (WT ) 133
5-3 سایراستراتژی ها 135
5-4 نتیجه گیری 136
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1 (فهرست درمان ها و خدمات موجود در مراکز)25
جدول 2-2 (مقایسه هزینه ای درمانی مقاصد مختلف)27
جدول 2-3 (روند تاریخی و رشد صنعت گردشگری سلامت)28
جدول 2-4 (زمینه های ارائه خدمات پزشکی در دنیا)29
جدول 2-5 (روند تاریخی صنعت گردشگری پزشکی در دنیا)30
جدول 4-1 (تجزیه و تحلیل SWOT)123
جدول 5-1 (بررسی عوامل داخلى در گردشگرى سلامت ؛ نقاط قوت و ضعف)127
جدول 5-2 (بررسى عوامل خارجى در گردشگرى سلامت ؛ فرصتها و تهدیدات)130
جدول 5-3 (تجزیه و تحلیل SWOT)132
جدول 5-4 (ماتریس SWOT (بررسی عوامل درونی و بیرونی موثر بر توسعه گردشگری سلامت ) ........134
فهرست تصاویر
عنوان صفحه
نمودار3-1 (رابطه انسان با ماوراء الطبیعت و دنیا )84
نمودار3-2 ( تغییرجهت همبستگی دو متغیر )95
نمودار3-3 ( فرآیند منبع علمی مقاله در صنعت جهان گردی )101
نمودار3-4 ( اقسام تجزیه و تحلیل )107
نمودار4-1 (مراحل فرایند استراتژیک )121
2252345-21780500
گروه مدیریت جهانگردی
پایان نامه ی کارشناسی رشته ی مدیریت گرایش جهانگردی
عنوان پایان نامه:
مطالعه ی گردشگری سلامت در ایران
استاد راهنما:
...............................
تحقیق ونگارش:
...............
سپاس :
حمد وسپاس خدای بزرگ را که از دانش بی انتهای خود در وجود بشر دمید تا گوشه هایی از راز هستی بر انسان آشکار شود. بی تردید انجام این منبع علمی مقاله جز با یاری الطاف بی کران الهی وراهنمایی استاد فرهیخته .................................... میسر نبود
تقدیم به :
او که مرا نعمت حیات بخشید وشوق دانستن را در وجود ناچیزم نهاد ،
به مادر وپدرم،که موفقیت های من ثمره ی تلاش های ایشان است ،
وتقدیم به خواهر وبرادرم که مهربانیشان آرامش بخش لحظه های زندگی من است
چکیده :
امروزه بازار گردشگری سلامت به عنوان یکی از صنایع درآمدزا و رقابتی در دنیا مطرح می‌باشد . گردشگری سلامت، مولفه‌ای با دو جزء ترکیبی مهم و اساسی است . این پدیده دو وجهی وقتی در هم می‌آمیزد مفهوم ثالثی را به دست می‌دهد که نمی‌توان جز با تجربه داشتن و پیدایش دیدگاههای نو در این دو جزء، این مفهوم را مدیریت کرد . از دهه 1990عوامل متعددی باعث شد تا گردشگری سلامت در کشورهای آسیایی رونق بیشتری بیابد. بحران مالی آسیایی، تغییرات مطلوب نرخ ارز اقتصاد جهانی، ارتقا و بهبود سریع تجهیزات پزشکی ، پیشرفت فناوری اطلاعات، کیفیت بالا و ارزانی خدمات درمانی و عوامل بسیار دیگر موجب شد تا برخی از کشورهای آسیایی به عنوان مقاصد گردشگری سلامت دنیا معرفی شوند. کارآفرینی ، بازاریابی و تبلیغات گسترده این کشورها مبنی بر ارائه خدمات پزشکی در کنار گردشگری، جذابیت این مقاصد را برای جذب گردشگران خارجی به منظور درمان افزایش داد و باعث جهت‌گیری سیاست‌های کلان این کشورها در راستای رشد این شاخه ازصنعت گردشگری شد . در سطوح کلان ، دولت‌ها و نهادهای دولتی در بسیاری ازکشورها علاقه‌مند به بهره‌ مندی از مزایای اقتصادی ناشی از این صنعت بوده و در سطوح خرد نیز بیمارستان‌ها و ارائه‌دهندگان مختلف خدمات مسافرتی و درمانی در رقابت با یکدیگر سعی برای بالا بردن سهم خود ازآن دارند . کشور ایران علی رغم داشتن چشمه های آب گرم ومعدنی فراوان ، انجام منبع علمی مقاله های بنیادی وکاربردی درزمینه علوم سلولی وفن آوری های باروری ، درمان بیماری های صعب العلاج،روشهای درمانی غیرتهاجمی ، ساخت واکسن پیشگیری وریشه کنی بسیاری ازبیماری ها و تربیت نیروی متخصص، تاکنون نتوانسته است با برنامه ریزی وسیاست گذاری مناسب نسبت به توسعه زیرساخت های گردشگری اقدام وسهم قابل قبولی در توسعه گردشگری سلامت داشته باشد . درآمد ناشی از گردشگری سلامت می تواند برای کشور ما که به حرکت در روند توسعه می اندیشد سودآور باشد . شناخت بازارهای هدف ، کارآفرینی و ارائه ایده‌های جدید در این راستا از نکات قابل توجه در رشد صنعت گردشگری سلامت در ایران می‌باشد . منبع علمی مقاله حاضر سعی دارد ضمن معرفی و اهمیت صنعت گردشگری سلامت در ایران به شناسایی عوامل پیش برنده و بازدارنده مؤثر بر ارتقاء گردشگری سلامت کشور بپردازد .
کلمات کلیدی : گردشگری سلامت ، توریسم درمانی ، گردشگری پزشکی
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه
درایران نفت به عنوان محور وتکیه گاه بنیادی درآمد کشور بوده است ولی باید دانست که نفت نمی تواند یک منبع با دوام درآمدی وتامین نیازاقتصادی کشورباشد ، از آن گذشته کشور ما بخاطر داشتن آثار باستانی فراوان ، کوهستانهای بلند وسربه فلک کشیده ، جنگل های انبوه ، دشتهای سرسبز وفراخ ، کویرزیباوپر رمز وراز،سواحل زیبای مرجانی،چشمه های آب گرم وآب معدنی وهمچنین انجام منبع علمی مقاله های بنیادی وکاربردی در زمینه ی علوم سلولی وفناوریهای باروری، درمان بیماریهای صعب العلاج ،روش های درمانی غیرتهاجمی ، ساخت واکسن پیشگیری وریشه کنی بسیاری از بیماری ها وتربیت نیروی متخصص قابلیت های زیادی دردستیابی به یک جایگاه اقتصادی ممتاز در سطح منطقه وجهان دارد . با توجه به درآمد زایی مطلوب گردشگری سلامت توجه به این موضوع به عنوان گزینه ی جایگزین برای صادرات نفت ضرورت می یابد.
دراین فصل به بررسی کلیات تحقیق شامل مسأله اصلی تحقیق ، ضرورت انجام تحقیق، اهداف تحقیق ،سؤالات تحقیق ،کاربردتحقیق ، قلمرو مکانی و زمانی تحقیق ، روش انجام تحقیق ، شیوه ی اجرا ومراحل انجام تحقیق ، محدودیتهای انجام تحقیق و واژگان و اصطلاحات کلیدی پرداخته شده است .
1-1- بیان مسئله
گردشگری از پویاترین بخش های اقتصاد جهانی است .براساس پیش بینی سازمان جهانی گردشگری درچند سال آینده صنعت گردشگری در رأس همه ی صنایع قرار خواهد گرفت وبزرگترین بخش تجارت جهانی را به خود اختصاص خواهد داد . به همین دلیل امروزه کشورهایی که به مقاصد گردشگری شناخته می شوند با تبلیغات گسترده مبنی بر ارایه ی خدمات فوق پیشرفته ی پزشکی در کنارگردشگری، جذابیت این مقاصد را افزایش داده اند ، چرا که هر گردشگر پزشکی معادل سه گردشگر عادی ارز وارد کشورمیزبان خود می کند کشور پهناور ایران با داشتن فرهنگی کهن، آثار باستانی فراوان ، طبیعتی بکروجذاب وچشمه های آب گرم وآب معدنی سرآمد همسایگان خویش در منطقه است ،ازسویی دیگر قدمت دانش طب در این سرزمین به بلندای تاریخ آن است . سرآمد پزشکان جهان شیخ الرئیس ابوعلی سینا ثمره ی ارزنده ی درخت تناور تمدن ایرانی است ، واو مشهور ترین دانشمند تمام سرزمین های اسلامی ویکی از معروفترین چهره ها در تمام زمان ها است . امروزه دانشمندان علم طب وکادرپزشکی در ایران به پیشرفت های شگرفی دست یافته اند.انجام منبع علمی مقاله های کاربردی وبنیادی در زمینه ی علوم سلولی و فناوریهای باروری ،درمان بیماریهای صعب العلاج ،روش های درمانی غیرتهاجمی ،ساخت واکسن پیشگیری و ریشه کنی بسیاری از بیماری ها وتربیت نیروهای متخصص فقط بخشی از دستاوردهای دانشمندان علم پزشکی در ایران است ،علی رغم داشتن چنین امکانات وپیشینه ای تاکنون نتوانسته ایم با برنامه ریزی وسیاست گذاری مناسب نسبت به توسعه ی زیرساخت های گردشگری اقدام وسهم قابل قبولی در توسعه ی گردشگری سلامت داشته باشیم . طبق برنامه ی چهارم توسعه دولت ایران مکلف شد 30 درصد از نیازهای درمانی وبهداشتی کشور را از طریق صدور کالای خدمات پزشکی وگردشگری سلامت فراهم کند . دراین قالب درآمد ناشی از گردشگری سلامت می تواند برای کشور ما که به حرکت در روند توسعه می اندیشد سود آور باشد. به منظور درک درستی از گردشگری سلامت در ایران وشناسایی اولویتهای ایران برای ورود به این صنعت ومهمترین موانع وچالشهای اساسی پیشروی توسعه ی این صنعت در کشور و ایجاد مزیت رقابتی در منطقه وجهان می بایست درابتدا وضعیت موجود کشوردرزمینه ی گردشگری سلامت مشخص گردد . مسأله ی اصلی این تحقیق بررسی توانمندی های کشورایران درزمینه ی گردشگری سلامت و عوامل موثر بر توسعه ی همه جانبه ی آن است.
1-2- اهمیت و ضرورت تحقیق
وجود پزشکان متخصص و ماهر وجاذبه های طبیعی و فراوان ایران هر کدام به تنهایی می تواند گردشگران زیادی را به خود جذب کند . این درحالی است که تاکنون به دلایل مختلفی از این امکانات بهترین استفاده برده نشده و در جلب گردشگران و درآمد های ارزی حاصله اقدامی جدی صورت نگرفته و سهم قابل قبولی در توسعه ی صنعت گردشگری سلامت در کشورایجاد نشده است و به منظور درک درستی از توانمندی های بالقوه ی ایران در عرصه های مختلف گردشگری سلامت ، شناسایی اولویت ها و مهمترین موانع و چالش های اساسی پیشروی توسعه ی این صنعت و با توجه به این موضوع که کشورهای دیگر در منطقه ی خاور میانه و آسیایی در حال جذب تعداد زیادی از گردشگران سلامت هستند ، ضروری است با بررسی وضعیت موجود این صنعت در کشور، نقاط ضعف و قوت آن شناسایی وبا در اختیار گذاشتن آن به مسئولین ذیربط واعمال مدیریت ایشان بتوان با ایجاد مزیت رقابتی با دیگر رقبا سهم بازاری که لیاقت وشایسته ی ایران است به دست آورد.
1-3- اهداف تحقیق
شناسایی مزیتهای رقابتی گردشگری سلامت در ایران
شناسایی موانع رقابتی گردشگری سلامت در ایران
ارائه ی راه کارها برای بهبود صنعت گردشگری سلامت در ایران
معرفی جاذبه های طبیعی گردشگری سلامت در ایران
شناسایی مهمترین تنگناها وموانع صنعت گردشگری سلامت ایران درزمینه های جذب گردشگران خارجی ودرآمدحاصل از ورود این گردشگران
بررسی وتحلیل سیاست هاواقدامات صورت گرفته درایران برای توسعه گردشگری سلامت با تاکید برگردشگری خارجی
ارایه مهمترین راهکارها و اقدامات مناسب درراستای اصلاح موانع موجود وتقویت صنعت گردشگری سلامت کشوربه منظور رونق اقتصادگردشگری
1-4- سوالات تحقیق
آیا اطلاع رسانی در مورد جاذبه های گردشگری سلامت ایران در سطح بین المللی به میزان کافی صورت گرفته است؟
آیا امکانات طبیعی گردشگری سلامت به خوبی توسعه یافته اند؟
کشورایران باتوجه به پیشرفتهای قابل توجه در عرصه ی پزشکی وسلامت در دهه های اخیرچه جایگاهی در صنعت گردشگری سلامت دارد؟
چه محدودیتهایی در راستای استفاده از امکانات گردشگری سلامت در ایران وجوددارد؟
1-5-کاربرد تحقیق
از آنجایی که تحقیق مورد نظر به بررسی امکانات گردشگری سلامت در کشورمی پردازد و فرصت ها و تهدیدهای موجود را معرفی می کند میتواند به عنوان منبعی برای ارائه ی راه کارهای لازم برای بهبود اوضاع گردشگری کشور در زمینه ی گردشگری سلامت مورد استفاده قرار گیرد . همچنین برای معرفی امکانات گردشگری سلامت و مواهب طبیعی خدادادی به هموطنان عزیر مورد استفاده قرار گیرد.
1-6- قلمرو مکانی و زمانی انجام منبع علمی مقاله
1-6-1- قلمرو مکانی تحقیق : حوزه مورد بررسی گردشگری سلامت در داخل کشور ایران می باشد .
1-6-2- قلمرو زمانی تحقیق : این تحقیق در طی 6 ماهه اول سال 1391هجری شمسی انجام شده است .
1-7- روش تحقیق
تحقیق حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش تحقیق توصیفی- تحلیلی می باشد . درتحقیق توصیفی-تحلیلی ، محقق علاوه بر توصیف آنچه هست به تشریح دلایل چگونه بودن وچرایی وضعیت مسأله و ابعاد مسأله می پردازد ، در این تحقیق محقق دخالتی در موقعیت ، وضعیت و نقش متغیر ها ندارد وآنها را دست کاری یاکنترل نمی کند وصرفا آنچه را وجود دارد مطالعه کرده ، به توصیف وتشریح آن می پردازد . (حافظ نیا، 1383)
1-8- شیوه اجرا و مراحل انجام منبع علمی مقاله
مطالعه متون و منابع محدود موجود
طبقه بندی داده ها ، اطلاعات و اولویت بندی آنها
تهیه پیش نویس مطالب تحقیق
تحلیل نهایی و نگارش تحقیق
1-9- محدودیت های انجام تحقیق
عدم وجود منابع اطلاعاتی کافی در مورد تحقیق
کمبود پیشینه ی تحقیق مناسب و مرتبط با موضوع تحقیق
عدم معرفی کافی صنعت گردشگری در ایران
عدم امکان دسترسی به منابع کتابخانهای دانشگاه های معتبر و مرجع در کشور
1-10- واژگان و اصطلاحات کلیدی
1-10-1- گردشگر: گردشگر کسی است که به منظوری غیر از کسب و کار و درآمد برای مدتی بیش از یک شب و کمتر از یکسال به سرزمینی جز اقامتگاه خود وارد می شود و در آن اوقات را سپری می کند (رنجبریان و زاهدی ، 1384).
1-10-2- گردشگری: واژه ی گردشگری به فعالیتی اطلاق می شود که در زمان سفر گردشگران به وقوع می پیوندد . این واژه در برگیرنده ی همه چیز از قبیل برنامه ریزی سفر ، مسافرت به مکان مورد نظر، اقامت در آن جا ، بازگشت و یادآوری خاطرات سفر بعداز بازگشت می باشد . همچنین شامل فعالیتهایی است که مسافر به عنوان بخشی از سفر انجام می دهد ، نظیرخریدهای انجام شده وتعاملاتی که میان میزبان ومهمان به وجود می آید ، خلاصه آنکه گردشگری تمامی فعالیت ها و تاثیراتی است که در طول سفر برای بازدیدکننده به وقوع می پیوندد . (میل و موریسون:1999:9)
1-10-3- گردشگری سلامت :گردشگری سلامت یامسافرت درمانی وبه بیان دیگرگردشگری پزشکی مسافرتی است به دیگرکشورها برای قرار گرفتن تحت عمل جراحی ،انواع مراقبت های پزشکی ودندانپزشکی ، عمل های زیبایی ، بهره مندی از عوامل سلامت بخش طبیعی نظیر چشمه های آب معدنی و مسافرت به دهکده های سلامت برای رهایی از تنش های زندگی روزمره و تجدید قوا بدون مداخله و نظارت پزشکی در مکانی خارج از محل سکونت فرد که بیش از 24 ساعت به طول می انجامد . (مرتضی حسینی1388)
فصل دوم
ادبیات تحقیق
مقدمه
گردشگری پزشکی به عنوان شاخه ای از گردشگری سلامت بیانگر یک صنعت رو به رشد پرسرعت است که منجربه ، به وجود آمدن فضایی شده که درآن بیماران برای دریافت خدمات پزشکی به فراتر از مرزهای ملی سفر می کنند . این خدمات می تواند شامل درمان های انتخابی ،درمان های ضروری وتخصصی ،جراحی های بزرگ وکوچک ومراقبت های دندان پزشکی باشد وحتی چکاب های روتین سلامتی رانیز دربر می گیرد. انگیزه های سفر بیماران برای درمان متفاوت است،گردشگران آمریکایی به دنبال دریافت خدمات درمانی به میزان یک چهارم وحتی گاهی یک دهم هزینه درکشورشان هستند . بیماران کانادایی وانگلیسی به خاطرلیست های طولانی انتظار برای دریافت خدمات سفر می کنند برخی از بیماران امکان دسترسی به پاره ای از خدمات رادر کشور خود ندارند عده ای نیز دوست دارند تا طعتیلات و اوقات فراغت را با اعمال جراحی انتخابی همچون جراحی های زیبایی تجربه کنند . آنچه مشخص است این است که گردشگری پزشکی به سرعت در حال رشد وتوسعه است . در این میان کشورهایی در جذب این سرمایه ی عظیم و میلیاردی موفق اند که علاوه بر داشتن فاکتورهایی همچون قیمت های پایین خدمات ، پزشکان با صلاحیت و مناظر زیبا و دارای جاذبه ،دارای کیفیت پذیرفته شده ی جهانی در ارائه ی خدمات خود باشند . اکنون با وجود استانداردهای جهانی که در نقاط مختلف دنیا به اجرا در می آیند مردم به دنبال باکیفیت ترین درمان ها با قیمت های پایین و رقابتی هستند . کشور مانیز با عنایت به مزیت هایش در گردشگری پزشکی از جمله هزینه های پایین خدمات ،تجهیزات مناسب وپزشکان صلاحیت دار ودارا بودن جاذبه های فراوان طبیعی از جمله چشمه های آب گرم با قابلیت های بالای درمانی ، درصدد است تا از فرصت های موجود در بازاربین المللی خدمات سلامت استفاده کند . لیکن هنوز برای بهره برداری از توانمندی های خود دراین زمینه با چالش هایی اساسی روبه رو است ودر صورتی که بخواهد دراین بازار سهم مناسبی داشته باشد باید در جهت رفع این چالش ها بکوشد . (رحیم خدایاری1389)
2-1- ادبیات تحقیق
2-1-1 تعریف گردشگری
گردشگری به مجموعه فعالیتی اطلاق می شود که در جریان مسافرت یک گردشگر اتفاق می افتد. این فرایند شامل هر فعالیتی از قبیل برنامه ریزی سفر، مسافرت به مقصد، اقامت، بازگشت و حتی یادآوری خاطرات آن نیز می شود. همچنین فعالیت هایی را که گردشگر به عنوان بخشی از سفر انجام می دهد نظیر خرید کالاهای مختلف و تعامل میان میزبان و مهمان را نیز در بر می گیرد. به طور کلی می توان هرگونه فعالیت و فعل و انفعالی را که در جریان سفر یک سیاحتگر اتفاق می افتد را گردشگری تلقی کرد.این تعریف چهار مرحله از فعالیت مصرف کننده را دربر می گیرد :
اقدامات اولیه نظیر کسب اطلاعات، پرس وجو از اقوام و دوستان، نگه داری جا یا برنامه ریزی برای یک بازدید روزانه  و آماده شدن برای سفر.
مسافرت به مقصد و بالعکس که احتمالا شامل توقف شبانه در مسیر نیز می شود.
  فعالیت هایی که در مقصد انجام میشود و ممکن است به صورت یکنواخت و معین یا بسیار متنوع باشد.
  فعالیت های بعد از سفر نظیر چاپ عکس و گفت و گو و بحث درباره تجارب سفر.
این مراحل متوالی نقطه آغاز خوبی برای تحلیل فعالیت گردشگری هستند و دیدگاه روشنی را درباره چگونگی و دلایل انجام سفر و نقطه نظرهای افراد درباره عوامل باارزش هر سفر و همچنین نکات مهمی را درباره توانایی یک مقصد در جلب دوباره مشتری پیش روی ما قرار می دهند.
همچنین برخی از صاحب نظران، گردشگری را در قالب یک شبکه مبدا – مقصد مورد بررسی قرار داده اند . برای مثال تعریفی از پیرس در رابطه با گردشگری را در زیر آورده ایم:
گردشگری فعالیتی چندجانبه بوده و از آنجاکه در مراحل مختلف آن از مبدا تا مقصد، خدمات گوناگونی درخواست و عرضه می شود از لحاظ جغرافیایی نیز پیچیده است. علاوه بر این احتمالا در کشور یا منطقه ای تعداد زیادی مبدا یا مقصد وجود دارد که اغلب آنها دارای هر دو خصوصیت حرکت (مبدا) و پذیرش(مقصد) هستند.
گردشگری به طور کلی به علت خصلت بین رشته‌ای خود قابلیت نگرش‌های متفاوت را دارا می‌باشد، که خود سبب ارائه تعاریف بسیاری از آن گردیده است. در تعاریف اولیه بیشتر بر بعد فاصله تأکید گردیده و گردشگران بر مبنای فاصله‌ای که از محل مسکونی داشتند، طبقه‌بندی می‌شدند. به گونه‌ای که کمیسیون ملی گردشگری آمریکا (1973) در تعریف گردشگری داخلی فاصله پنجاه مایل را در نظر گرفته که دربر گیرنده تمامی سفرها به جز سفر برای کار می‌شد (گارتنر5:1996. (تعاریف فاصله‌ای صرف نظر از خطا و اشتباهات، تنها به این دلیل که کمیتی اقتصادی و آماری را برای پدیده گردشگری آماده می‌کند، مورد قبول واقع گردید. در حالی که این تعاریف فاصله‌ای به تنهایی نمی‌توانست گردشگری را به خوبی توصیف کند. آنها تنها بر جنبه تقاضا تأکید داشتند و عرضه و همچنین اثرات ناشی از گردشگری را نادیده می‌گیرند. از این رو گردشگری به تعاریف دیگری احتیاج پیدا می‌کند. بر این مبنا تعاریف دیگری ارائه می‌گردد که هر یک از آنها در ابعاد مختلف، گردشگری را توصیف می‌کنند.
در بعد جغرافیایی گردشگری زمانی از فعالیت‌گذران اوقات فراغت یا تفریح که مستلزم غیبت شبانه از مکان مسکونی عادی است تعریف می‌شود(اسکینر:1999،280) .
از بعد اجتماعی نیز تعریف گردشگری، فصل مشترک بین زندگی عادی ساکنان بومی و زندگی غیرعادی گردشگران را دربر می‌گیرد (برنارد :1996 ،552).
این دو تعریف خود نشان تمایز مابین تعاریف مختلف از گردشگری است. که هر یک برگرفته از آیتم‌های مورد نظر در مطالعات گردشگری می‌باشند.
بعضی از تعاریف نیز سعی نمودند هم پوشی عوامل مختلف را در توصیف گردشگر در نظر گیرند. به گونه‌ای که کولتمن در تعریف خود بعد فاصله و جنبه‌های اقتصادی را مدنظر دارد . او گردشگری را مسافرتی کوتاه‌مدت که از نقطه‌ای شروع و در نهایت به همان نقطه باز می‌گردد و در طول مسافرت بر اساس یک برنامه و سفر خاص، از مکان‌ها و جاهای متعدد دیدار می‌شود و مبالغ زیادی ارزی که گردشگران خرج می‌کنند، عاید کشور میزبان می‌گردد، تعریف نموده است (میشل1989 : 3 ) .
همچنین در تلاشی دیگر با در نظر گرفتن بعد تجربه و انتخاب آگاهانه و از روی اختیار، گردشگری مسافرتی داوطلبانه و موقتی که به علت بهره‌گیری از چشم‌اندازهای تازه و تجربیات جدید در یک سفر نسبتاً طولانی شکل می‌گیرد، تعریف شده است( مانلی :1990 ،4) (. با این وجود، تعاریف گردشگری تا هنگامی که در چارچوب یک نگرش کل‌نگر قرار نگرفته، توانایی توصیف تمامی ابعاد این پدیده بین رشته‌ای را نداشتند . تعاریف خارج از نگرش کل‌نگر، تنها سعی در توصیف گردشگر کیست؟ داشته، که بتوان از این طریق یک چارچوب کمیت‌گرا را برای گردشگری و توجیه نگرش پوزیتیویستی با آن فراهم آورد. در حالی که این تعاریف از پرداختن به ماهیت گردشگری در یک ساختار شکنی و آنگاه تجدید ساختار آن باز ماندند. در این بین تقسیم‌بندی مسافران نیز نادیده گرفته شد و گردشگر زمینه اطلاقی پیدا نکرد. اما با رشد نگرش‌های کل‌نگر در وهله اول تقسیم‌بندی مسافران نیز جلوه‌ای عملی یافت .همراه با تقسیم‌بندی مسافرت‌ها نگرش کل‌نگر در چارچوب مطالعات سیستماتیک، همه اجزای گردشگری، کارکردها و ساختارهایش در ارتباط با هم و شیوه‌های که تحت تأثیر قرار داده یا تحت تأثیر قرار می‌گیرد و اشکال و عوامل مرتبط با آن مورد مطالعه قرار گرفت (برنارد:1996،558) .
گردشگری در این چارچوب اینگونه تعریف می شود :‌ گردشگری مجموع پدیده‌ها و ارتباط‌های ناشی از کنش متقابل میان گردشگران، سرمایه، دولت‌های میزبان، جوامع میزبان، دانشگاهها ی جامعه و سازمان‌های غیردولتی، در فرآیند جذب، حمل‌ونقل،‌پذیرایی وکنترل این گردشگران و دیگربازدیدکنندگان می‌باشد (وارور:2000،3) . بطور کلی گردشگری را می توان بر مبنای عوامل مختلفی تعریف نمود و در بررسی آن از این تعاریف استفاده نمود ولی پیرامون‌این تعاریف باید این نکته را مدنظر داشت که گردشگری صرفا" یک پدیده یک بعدی نیست که در تعاریف خطی قابل بحث باشد، بلکه در برگیرنده ابعاد بسیاری در زمینه های مختلفی همچون ابعاد اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ونظیر اینها می باشد . همچنین عوامل دیگری همچون طول مدت اقامت ، وسیله سفر ، مقاصد ، تقاضا ونظیر اینها نیز باید در تعریف گردشگری مدنظر قرار گیرد .
آرتور بورمن (1931) جهانگردی را چنین تعریف کرده است: «جهانگردی مجموعه مسافرتهایی را در بر می گیرد که به منظور استراحت و تفریح و تجارت یا دیگر فعالیت های شغلی و یا اینکه به منظور شرکت در مراسم خاص انجام گیرد و غیبت شخص جهانگرد از محل سکونت دایم خود در طی این مسافرت موقتی و گذرا می باشد. بدیهی است کسانیکه اقدام به مسافرت های شغلی منظمی بین محل کار و زندگی خود می کنند مشمول این تعریف نمیشوند».
از دیدگاه بازاریابی و بازاریابان گردشگری به مجموعه فعالیتی گفته می شود که در جریان مسافرت یک گردشگر اتفاق می افتد. این فرایند شامل هر فرایندی از قبیل برنامه ریزی سفر، مسافرت به مقصد، اقامت، بازگشت و حتی یادآوری خاطرات آن نیز می شود. همچنین فعالیت هایی را که گردشگر به عنوان بخشی از سفر انجام می دهد نظیر خرید کالاهای مختلف و تعامل میان میزبان و میهمان را نیز در بر می گیرد. بطور کلی می توان هر گونه فعالیت و فعل و انفعالی را که در جریان سفر یک سیاحتگر اتفاق می افتد گردشگری تلقی کرد(لامسدون،لس:1997،18) .
در سال 1942 اقتصاددان های سوییسی که بیشتر جهانگردی را محور تحقیقات و مطالعات خود قرار داده بودند، تعریف نسبتاً بهتری به دست دادند که از آن جمله می توان از تعریف هونزیکرـ کراپف نام برد. به عقیده آنان جهانگردی عبارت است از ظهور مجموعه روابطی که از مسافرت و اقامت یک نفر غیربومی بدون اقامت و اشتغال دایم در یک محل به وجود می آید . این تعریف مدتها از جانب انجمن بین المللی متخصصین علمی جهانگردی یعنی AIEST مورد قبول قرار گرفت (رضوانی،علی اصغر؛28:1374).
در مسابقاتی که اتحادیه بین المللی جهانگردی برای به دست آوردن یک تعریف جامع از جهانگردی گذاشته بود، تعریف زیر از میان تعاریف به دست آمده برگزیده شده، بر طبق این تعریف: « جهانگردی عبارت است از‌ مجموعه تغییرات مکانی انسان ها و فعالیتی است که ازآن منتج می شوند. این تغییرات خود ناشی از به واقعیت پیوستن خواست هایی است که انسان را به جابه جایی وادار می کند و بالقوه در هر شخصی با شدت و ضعف متفاوت وجود دارند» (رهنمایی،تقی؛25:1369).
سازمان جهانی جهانگردی تعریف ذیل را در مورد جهانگردی ارایه کرده است: «جهانگردی یا گردشگری، مجموعه کارهایی است که فرد در مسافرت و در مکانی خارج از محیط معمول خود انجام می دهد، این مسافرت بیش از یک سال طول نمی کشد و هدف آن تفریح، تجارت یا فعالیتهای دیگر است» (W.T.O،1997).
2-1-2 مفاهیم گردشگری
سازمان جهانی جهانگردی مفاهیم مختلف گردشگری را که در طبقه بندی های آماری به کار می رود به شرح زیر تعریف می کند:
جهانگرد (Tourist) یا گردشگر (دیدار کننده یک شبه): مقصود کسی است که دست کم یک شب در یک اقامتگاه عمومی یا خصوصی، در محل مورد بازدید بسر برد.
گردشگر یک روزه( Same day visitor ):کسی است که یک روز به مکان دیگری می رود ولی شب را در آنجا نمی گذراند.
دیدار کننده (Visitor):کسی است که به مکانی غیر از محیط معمولی خود مسافرت می کند کمتر از 12 ماه متوالی در آنجا بسر می برد و هدف اصلی از این مسافرت این نیست که در مکان مورد بازدید در ازاء دریافت پول کار کند.
مسافر(Traveler) :کسی است که بین دو یا چند نقطه مسافرت کند (وای گی،چاک؛ 22:1382).
گردشگر داخلی: ساکنان یک کشور که فقط داخل آن کشور مسافرت میکنند. گردشگر داخلی کسی است که از محل اقامت خود حداقل ۵۰ مایل دور شده و برای اهدافی از قبیل ، امور کاری، تفریح ، شخصی و استراحت در محلی اقامت گزیند، مدت اقامت او میتواند کمتر از یک شب یا بیشتر باشد.سفر های بین محل کارو سکونت در این تعریف قرار نمی گیرد. (احمدی ،۱۳۷۹،۱۵)
گردشگری بومی: اشخاص مقیم یک کشور که حداکثر برای مدت 12 ماه به محلی در کشور خودشان که خارج از محیط معمول زندگی آنها می باشد،‌سفر کنند و هدف اصلی آنها از این سفر انجام کاری نیست که سرانجام آن در‌یافت مزد از محل مورد بازدید باشد.
گردشگری برون مرزی : افراد ساکن یک کشور که به خارج از آن سفر میکنند(اعرابی و پارسائیان).
گردشگری محلی: مسافرت داخلی و گردشگری داخل کشور در مجموع.
گردشگری ملی: مسافرت داخلی و گردشگری خارجی.
گردشگر خارجی :گردشگری درون مرزی – افرادی که ساکن یک کشور نیستند و به آن سفر میکنند.
گردشگر بین المللی : مسافرت بین کشورها با اهداف مختلف که می تواند به انواع زیر تقسیم شود:
ـ توقف طولانی: سفرهایی که شامل مسافرت های طولانی(به عنوان مثال بیش از 1000مایل)بین قاره ها می باشد.
ـ توقف کوتاه: مسافرت بین کشورها که مسافت کوتاه تری یا زمان مسافرت کمتری دارند. (1000-250مایل)ـ وارد شونده: دیدار از کشوری به عنوان غیر مقیم (واردات ارز خارجی).
ـ خارج شونده: دیدار از کشوری به عنوان مقیم یک کشور ( صادرات ارز به کشورهای دیگر).(مرجع الکترونیکی علوم مدیریت ایران)
2-1-3 اصول گردشگری
بسیاری ازتحلیل های گردشگری براصولی استوارشده اندکه برخارت و مدلیک آنها راارائه کرده اند.این اصول به شرح زیرند :
گردشگری ، ترکیبی است از گرایش ها و ارتباطات
دو عامل ، حرکتی (سفر به مقصد) و ایستایی (اقامت) ، در گردشگری بسیار مهم تلقی می شوند.
گردشگری فعالیتی است که خارج از محل سکونت و کار انجام می گیرد و بنابراین با امور مردمی که در آن مقصد زندگی می کنند متفاوت است.
عامل حرکت کوتاه مدت بوده و ماهیت آن نیز موقتی تلقی می شود.
بازدید از مقصد ، به دلایل متنوع انجام می شود و هدف از آن ، انتخاب محل سکونت دائمی یا اشتغال به عنوان عاملی درآمد زا نیست.
سه ویژگی دیگر را نیز می توان به موارد فوق اضافه کرد:
گردشگری به فعالیت بازدید کنندگان و گردشگران روزانه نیز ، اطلاق می گردد(میدلتون،1994).
در صنعت گردشگری کالا و خدماتی که از طریق بخش های دولتی و خصوصی ارائه می شوند ، نیز بازار خوبی خواهند داشت(جفرسون و لیکوریش،1988؛میدلتون،1994؛مورگان،1996).
گردشگری یک فعالیت کاملاً خنثی نیست و اثرات مثبت و منفی در جامعه بر جای خواهد گذاشت (برنز و هولدن،1995).
2-1-4 انواع گردشگری
تا قبل از جنگ جهانی اول، امکانات تفکیک اشکال جهانگردی با توجه به طبقات اجتماعی وجود نداشت، در حالیکه امروزه باید عواملی را مورد استفاده قرار داد که این عوامل شامل زمان، مکان، انگیزه و هدف است با توجه به مدت زمان اقامت و یا به عبارتی دیگر طول مدت مسافرت می توان از جهانگردی کوتاه مدت و جهانگردی دراز مدت صحبت نمود و آنها را از یکدیگر تفکیک کرد. فصل سال نیز می تواند دو نوع از جهانگردی را که شامل توریسم زمستانی (از آبان تا فروردین) و توریسم تابستانی (از اردیبهشت تا مهرماه) است، مشخص نماید. مکان مسافرت و یا محل اقامتی که توریست انتخاب می کند نیز، شکل معینی را عرضه می دارد. اقامت ممکن است در هتل، کمپینگ، ویلای شخصی و یا خانه های اجاره ای باشد. انجام چنین مسافرتهایی معمولاً توسط وسایط حمل و نقل زمینی، هوایی و یا دریایی صورت می گیرد که این عامل نیز خود می تواند شکل خاصی از جهانگردی را بنام جهانگردی زمینی، هوایی و دریایی را بوجود آورد (رضوانی، علی اصغر؛ 1379: 18). مهمترین انواع گردشگری شامل موارد زیر می باشد :
گردشگری درمانی (Health Tourism ) : در این شکل از گردشگری، افراد عمدتاً با اهداف پزشکی به محل دیگری سفر می کنند. در این سفرها معمولاً افراد دیگری شخص بیمار را همراهی می کنند که آنها هم جزو گردشگران درمانی محسوب می شوند. در این سفرها شخص بیمار برای معالجه گذران دوران نقاهت، تغییر آب و هوا به توصیه دکتر و یا ... و همچنین استفاده از آبهای معدنی شفابخش به سفر می رود. شهرهایی که دارای بیمارستانهای مجهز، دکترهای متخصص و یا آبهای معدنی هستند از جمله مقاصد اصلی این گردشگران هستند (خاکساری، علی ؛ 1378 : 15). توریسم سلامتی یکی از پایه های توسعه جهانگردی در اروپا به شمار می آید. ابتدا توسط رومیها شکل گرفت ولی رکود بر آن حاکم شد و مجدداً در قرون شانزدهم و هفدهم در پاسخ به شرایط بد بهداشتی بسیاری از شهرها رواج یافت . امروزه در فرانسه مراکز سلامتی بسیار مدرن شده و تسهیلات زیادی را به خود افزوده اند. همچنین رواج مزرعه های سلامتی در اروپا و آمریکا امروزه بسیاری زیاد شده و مردان و زنان برای کاهش وزن خود به آنجا سفر می کنند. شکل بسیار مدرن از توریسم سلامتی سفر افراد به خارج از کشور برای بهره گیری از خدمات سلامتی مؤسساتی است که در حرفه خودشان در سطح جهان مشهور هستند (اسواربروک و هورنر:2005،33)
اکوتوریسم (Eco Tourism ) : اکوتوریسم اختصار واژه Ecological-Tourism است که در ادبیات فارسی به جهانگردی زیست محیطی یا طبیعت گردی مشهور شده است . به طور کلی طبیعت گردی عبارت است از «انواع گردشگری که در بستر طبیعت صورت می‌پذیرد که هدف آن داد و ستادهایی بین جهانگرد و محیط زیست است که در آن به محیط زیست آسیب وارد نشود . » (صارمی نائین، محمد حسین، 1382: 1).تاریخچه اکوتوریسم به سال 1965 میلادی باز می‌گردد، آن هنگام که واژه اکوتوریسم از تلخیص دو واژه Ecological  و Tourism ابداع گردید و در مفهوم عام اینگونه تعریف شده است: اکوتوریسم سفر به مناطق تخریب نشده یا غیرآلوده طبیعی با هدف مطالعه، مشاهده و لذت از زیبایی‌ها و گیاهان و جانوران بومی، یا نشانه‌های فرهنگی این مکانها می‌باشد (نشریه الکترونیکی دهکده، 2006، 2).«اکوتوریسم یک مسافرت مسئولانه به مناطق طبیعی است که محیط زیست را حفظ و زندگی راحت مردم محلی را تثبیت می‌نماید». اکوتوریسم یکی از زیربخش‌های جهانگردی پایدار است(نشست مجمع اکوتوریسم، سازمان جهانی جهانگردی؛ 2002: 4) . در یک دسته‌بندی ، طبیعت گردان را به طور کلی به دو دسته تقسیم کرده است:
الف) آنها که می‌خواهند از لذت دیدار طبیعت و حضور در آن بهره‌مند شوند .
ب) علاقمندان به تجربه مکانها و حال و هواهای تازه .
گردشگری فرهنگی (Cultural Tourism ): مقصود از گردشهای فرهنگی بحث درباره آن بخش از این صنعت است که بر جذابیت های فرهنگی توجه خاصی می کند. این جنبه های جذاب متفاوت اند و شامل کارهای انجام شده، موزه ها، نمایشگاه ها و از این قبیل می شود (وای گی،چاک؛ 1377: 177). گردشگری فرهنگی ارتباط نزدیکی با گردشگری با علایق ویژه دارد ولی حوزه آن وسیع ترمی باشد . مسافرت بمنظور آشنایی با سایر فرهنگها و دیدن جنبه های هنری فرهنگهای قدیمی به زمانهای رم و یونان قدیم باز می گردد . امروزه این نوع از گردشگری شهرت بسیاری پیدا کرده و از سوی سیاستگذاران جهانگردی با اقبال بالایی روبرو شده و بعنوان یک شکل بسیار خوب از گردشگری «گردشگری هوشمندانه» شناخته می شود.
گردشگری فرهنگی بسیاری از عناصر بازار گردشگری را مشتمل می شود :
بازدید از جاذبه ها و مقاصد قدیمی و حضور در جشنهای سنتی
سفر به قصد استفاده از غذاهای محلی، منطقه ای
تماشای رخدادها ورزشی سنتی و شرکت در فعالیتهای تفریحی محلی
بازدید از کارگاه ها شامل مزارع، مراکز صنعتی یا کارخانجات(اسواربروک و هورنر: 2005،36-37)
گردشگری تجاری : مهمترین مسافرتهایی که تحت این عنوان صورت می گیرد، عبارتند از سفرهایی که افراد برای شرکت در بازارهای مکاره، نمایشگاه های کالا و صنایع و یا سرکشی و بازدید از تأسیسات کارخانه ها و نظایر آنها می نمایند . معمولاً در مسافرتهای بازرگانی محل اقامت اختیاری نیست و هزینه این قبیل مسافرتها به عهده شرکتهای تجاری است (رضوانی،علی اصغر ؛ 1379: 20). که موارد زیر را نیز شامل می شود:
ـ بازدید از مشتریان بالقوه توسط فروشندگان که مسافران تجاری نیز به آنها می گویند .
ـ ارسال کالا برای مشتریان
این نوع از گردشگری بعد از جنگ جهانی دوم بطور خارق العاده ای رشد یافت و گسترش سریع آن مدیون چندین عامل زیر بود:
بهبود فن آوری های حمل و نقل
رشد اقتصاد جهانی
رشد مؤسسات تجاری بین المللی همانند اتحادیه اروپا و توافقنامه تجاری نفتا بین سه کشور آمریکا، مکزیک و کانادا
تلاش صورت گرفته بوسیله دولتها در زمینه توریستهای تجاری پر خرج
توسعه شکل های جدیدی از گردشگری تجاری همانند مسافرتهای تشویقی(اسواربروک و هورنر: 2005،30)
سفر به روستاها (Rural Tourism ) : اصولاً بازار گردش ها و مسافرتها در مناطق شهری و پیشرفته توسعه می یابد . بسیاری از ساکنان این مناطق پیشرفته می خواهند از این محیط بسیار تصنعی و متجدد فرار کنند و به مناطق کمتر توسعه یافته و بی آلایش پناه ببرند. اینها به گردش یا سفر به مناطق روستایی می روند. به زحمت می توان بصورتی دقیق مشخص کرد که چه تعدادی به این گونه گردش ها یا مسافرتها می روند (وای گی،چاک؛ 1377: 181). یکی از ویژگیهای عمده این گونه سفرها یا گردش ها تجربه ای است که افراد در محیط کاملاً متفاوت به دست می آورند و می بینند که شیوه زندگی افرادی که در آن مکان ها زندگی می کنند تا چه اندازه با زندگی در شهرهای امروزی متفاوت است. به سبب همین ویژگی های است که مشخصات محیطی مقصد برای مسافر اهمیت زیادی دارد. گردش یا سفر به قصد دیدن از مناطق روستایی یا با هدف فرهنگی یا حادثه جویی به عنوان بخشهایی از این صنعت بحساب می آیند که دوام و بقا و ثبات این صنعت را در آینده تضمین می کند (وای گی،چاک؛ 1377: 182).
گردشگری مذهبی و زیارتی (Religious Tourism ):این نوع از جهانگردی یکی از رایج ترین اشکال جهانگردی در سراسر جهان است. جاذبه های مذهبی، زیارتگاه ها و اماکن مقدسه هر ساله تعداد زیادی از جهانگردان را به سوی خود جلب می کنند. تأسیسات اقامتی و پذیرایی این نوع از جهانگردی مانند مسافرخانه ها و زایرسراها با توجه به بافت اجتماعی و فرهنگی و عقیدتی جهانگردان دارای ویژگیهای خاص خود است که در هر کشوری از تنوع بسیار زیادی برخوردار است (رضوانی، علی اصغر ؛  137 : 19). مردم با توجه به مذهبی که دارند به مکانهای مختلف جهت مقاصد زیارتی سفر می کنند. مسیحیها به واتیکان می روند مسلمانان به مکه و یهودیان به اورشلیم سفر می کنند. سفرهای زیارتی در بین مسلمانان از اهمیت بیشتری نسبت به سایر مذاهب برخوردار است. در این مورد سفر به مکه معظمه از دلایل قوی این ادعا است. ایکلمان Eickelman و پیسکاتوری Piscatori در سال 1990 در این مورد می گویند: سفرهای زیارتی به مکه بدون تردید یکی از بزرگترین رخدادها در تاریخ مسلمانان است (خاکساری، علی؛ 1378 :  15).
سفرهای حادثه جویی (Adventure Tourism ) : بسیاری از افراد در سفر دست به کارهایی می زنند که مخاطره آمیز است و می خواهند در این زمینه تجربه هایی به دست آورند. برخی از افراد که به سفر می روند می خواهند از راه های جدید یا غیرعادی مهارت ها و توانایی های جسمی خود را بیازمایند و به همین منظور به کوهنوردی، قایقرانی یا صخره نوردی می روند. برخی هم می خواهند بدون استفاده از وسایل و ابزار جدید با طبیعت روبه رو شوند و از این کار لذت می برند. انگیزه هر چه باشد، این جهانگردان درصدد رفتن به مکان هایی هستند که بتوانند تجربه ای مخاطره آمیزی کسب کنند. بطور کلی سفرهای مخاطره آمیز یا حادثه جویانه بالای کوه ها، روی رودخانه ها، جنگل ها و این گونه پدیده های طبیعی انجام می شوند (وای گی، چاک ؛1378 : 183).
گردشگری ورزشی (Sport Tourism ): ورزش و گردشگری دو نیروی قوی برای جذب مردم هستند و ابزار بسیار مناسبی در فرآیند جهانی شدن هستند. ورزش و خصوصاً بازیهای المپیک مولدی از وقایع هستند که در حال حاضر از درخشش بالایی در رسانه‌های گروهی برخوردار هستند و پیوستگی اشتیاق مردم را در مکانها و بخش‌های مختلف نشان می‌دهند. همکاری که بین WTO و IOC (کمیته ملی المپیک) شروع شده نتایجی را منعکس می‌کند که در آن ورزش یکی از مفیدترین و ارزشمندترین راهها برای پرکردن اوقات فراغت و همچنین از حافظان فیزیکی بدن و ایجاد آرامش است ، به همین خاطر ورزش در حال حاضر از انگیزه‌های اصلی سفرهای توریستی چه در داخل و چه در خارج است. در حال حاضر کمپانی ‌های مسافرتی زیادی در سازمان‌هایشان در زمینه توریسم ورزشی تخصصی شده‌اند و در حال رشد و ترویج فرهنگ‌ ورزشی برای پرکردن اوقات فراغت هستند . مهم‌ترین رویدادهای ورزشی مثل بازیهای المپیک یا جام جهانی باعث شده که در بسیاری از مردم انگیزه سفر ایجاد شود. این رویدادها قدرت تغییر شکل دادن تسهیلات توریستی و به تصویر کشیدن کشور میزبان را دارند و غالباً تماشاچیان را برای تجربه این تمرینات ترغیب می‌کند. اهمیتی که این دو فاکتور اساسی (توریست و ورزش) دارند از لحاظ زیادی حائز اهمیت است. اثر اقتصادی این دو فاکتور، محرکی برای سرمایه‌گذاری زیربنایی جدید، راهی برای افزایش آگاهی مذهبی و حفاظت از محیطزیست و در نهایت کمک شایانی که این دو فاکتور به ایجاد صلح و تفاهم بین‌المللی می‌کنند.(سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان) .
گردشگری الکترونیک: همان e-Tourism که در بر گیرنده اطلاعات و انجام بخش اعظم سفر به صورت مجازی می‌باشد (ویکی پدیا).
گردشگری مبتنی بر رویدادها (همایشی) : این نوع از گردشگری با هدف شرکت در جشنواره های هنری ، المپیک ، نمایشگاه تجاری بین المللی و ... انجام می شود (ویکی پدیا).
گردشگری جنسی: به منظور بر آورده کردن بخشی از نیازها و غرایز جنسی با هدف جذب گردشگر و کسب درآمد صورت می گیرد . تایلندگسترش گردشگری جنسی را اصلی ترین هدف خود در صنعت گردشگری اعلام کرده است کلوپ های شبانه سکس و انواع روابط جنسی از جمله مصادیق آن می باشد. این نوع گردشگری از نظر قانونی ،عرفی ،شرعی در ایران و کشورهای اسلامی ممنوع می باشد (سیاه مشق).
گردشگری دریایی: که از ساحل دور می شود و به وسط دریا و اقیانوس می روند در این نوع گردشگری با انواع تفریحات سالم و ناسالم از گردشگران پذیرایی می شود. قواصی، سید شکار، و کنکاش و منبع علمی مقاله در دریا و موجودات دریایی از جمله گردشگری دریایی است.(صادق جعفرپور،1390)
گردشگری بی هدف : به سفری گفته می‌شود که در آن فردی سفر را از مقصد سفر مهمتر می‌داند و دائما بدون هدف خاصی رهسپار مسافرت می‌شود (سایت ایرانی برای ایران).
گردشگری شرابی: بازدید از مناطق تهیه شراب باغهای انگور ویژه تولید شراب میخانه‌ها مراکز چشیدن انواع شراب جشنواره شراب وامکان خاصی که با هدف مصرف و خرید شراب فعالیت دارند(سایت ایرانی برای ایران).
گردشگری فرهنگ پاپ : گردشی که در آن افراد از محل خاصی دیدن می‌کنند و عموما در پی دیدن فیلم یا خواندن مطلبی در مورد آن هستند(سایت ایرانی برای ایران).
گردشگری دائمی : افراد ثروتمند همیشه در سفرهای شغلی و حرفه‌ای هستند و برخی از آنها با هدف گریز از مالیات و اینکه ساکن کشور خاصی محسوب نشوند از این نوع گردش استفاده می‌کنند. (سایت ایرانی برای ایران).
گردش در باغ : بازدید از باغهای گیاه شناسی در مناطق معروف از نظر تاریخ گیاه شناسی مثل ورسیلز و تاج محل (سایت ایرانی برای ایران).
گردشگری جامع : ویژه کسانی که ناتوانی یا محدودیت‌های کارکردی دارند. در بعضی از مناطق به آن «توریسم همگانی» گفته می‌َود. اساس کار آنها را اصول طراحی و توسعه مقصد جهانی تشکیل می‌دهد(سایت ایرانی برای ایران).
گردشگری قمار: مثل سفر به شهر آتلانتیک در نیوجرسی لاس وگاس در نوادا پالم اسپرینگ در کالیفرنیا (ماکائو) یا مونته کارلو برای انواع قمار در کازینوها(سایت ایرانی برای ایران).
گردشگری سرگرمی : گردش به تنهایی یا گروهی برای مشارکت در سرگرمی‌ها، دیدار با دیگران، و افرادیکه علایق مشابهی را دنبال می‌کنند یا مایلند تجربه‌ای خاص در مورد یک سرگرمی داشته باشند. مثل تورهای باغی رادیوی آماتور گردش‌های DX- یا سیرکهای رقص میدانی(سایت ایرانی برای ایران).
گردشگری دارو و مواد مخدر: این نوع توریسم به سفرهای خاصی اطلاق می‌شود که با هدف تهیه دارو اعم از نوع مجاز و غیر مجاز آن انجام می‌گیرند(سایت ایرانی برای ایران).
گردشگری تاریک : این نوع از توریسم به منزله سفر به مناطق مرتبط با موضوع مرگ رنج است. اولین تور از این دست سفرهایی بود که به لیک هورست انجام شد تا از محل سقوط کشتی فضایی هیندربرگ در نیوجرسی بازدید به عمل آید(سایت ایرانی برای ایران).
گردشگری نوستالژیک : سفر مجدد به سرزمین هایی که فرد پیش تر در آن حضور داشته و به نوعی با ذهن و شخصیت او پیوند خورده است (رنجبریان و زاهدی ،1384).
گردشگری برای دیدار بستگان (نیاشناسی) : به آن مسافرت نسبت شناسی هم می گویند و هدف از آن سفر به دیار آبا و اجدادی و زادگاه نیاکان و پیوستن مجدد به فامیل حتی برای مدتی کوتاه و دیدار تازه کردن است (ویکی پدیا).
گردشگری فضایی : گونه جدیدی درصنعت گردشگری است که فعلاً توسط آژانس فضایی روسیه و با اعزام داوطلبان به ایستگاه بین المللی فضایی آغاز شده است (ویکی پدیا).
گردشگری زمستانی: وزرش های زمستانی عمدتا از اختراعات طبقات مرفه بریتانیا هستند که در بدو امر در روستا های زرمات، والایس و سنت موریتس سوئیس در سال 1864 مطرح و معرفی شده‌ اند. نخستین تور ورزشی زمستانی برای ایام تعطیل یا تعطیلات زمستانی در سال 1903 عازم آولبودن شد که آن هم در سوئیس بود. ورزش سازماندهی شده در بریتانیا پیش از رسیدن به کشور های دیگر به رونق رسیده بود. واژگان ورزش شاهد این مدعا هستند از جمله: راگبی ، فوتبال و بکس که تماما ریشه انگلیسی دارند حتی تنیس که یک ورزش اصیل فرانسوی است از سوی بریتانیایی‌ ها جنبه رسمی پیدا کرد و قانونمند شد وحتی اولین میزبانی رقابت های قهرمانی درقرن نوزدهم راعهده دار شد درویمبلیورزشهای زمستانی پاسخ طبیعی به نیاز کلاس خاصی به تفریح در سردترین فصل سال بود (سایت ایرانی برای ایران) .
گردشگری کشاورزی(Agritourism) : به صورت کلی نوعی از گردشگری است که گردشگران را به مزرعه و باغ می کشاند و شامل مجموعه وسیعی از فعالیت هاست، از جمله: خرید محصولات بصورت مستقیم از مزارع، گشت در مزارع، چیدن میوه از درخت و محصول از مزرعه، غذادادن به حیوانات و حتی اقامت یا کار در یک مزرعه . به علاوه فعالیت هایی همچون اسب سواری، چشیدن عسل، آشنایی با نحوه شراب سازی و تولید پنیر، خرید محصولات کشاورزی و صنایع دستی بومیان نیز در زمره گردشگری کشاورزی محسوب می شوند . برگزاری نمایشگاه ها و فستیوال های کشاورزی نیز نوع دیگری از گردشگری کشاورزی هستند . این نوع از گردشگری در دنیا رو به گسترش است بخصوص در استرالیا، کانادا ، آمریکا و فیلیپین . گردشگری کشاورزی به کشاورزی پایدار کمک می کند . گردشگری کشاورزی با هدف آشناکردن گردشگران با اهمیت کشاورزی در تاریخ یک کشور و نقش و اهمیت آن در زتدگی امروز و ایجاد حس پشتیانی از کشاورزان در گردشگران اجرا می شود. امروزه برای گردشگری کشاورزی در کشورهای مختلف برنامه ریزی می شود و در این برنامه ریزی ها حتماً از مشارکت مردم بومی منطقه استفاده می شود. با توسعه شهرها و دور شدن مردم از مزارع و باغ ها، مردم نسبت به مکان هایی که غذای روزانه شان در آن تولید می شود، کنجکاوتر می شوند. آنها بیشتر و بیشتر علاقمند می شوند به اینکه با کسانی که خوراک روزانه آنها را تامین می کنند از نزدیک آشنا شوند و پای صحبت آنها بنشینند . برای بسیاری از گردشگران بخصوص کودکان این اولین بار است که می بینند یک گاو چطور دوشیده می شود، یا ذرت چگونه رشد می کند ، یا چیدن سیب از درخت چه لذتی دارد . (Dude Ranches) مزارعی هستند که به گردشگران امکان کار و مشارکت در کارهای مزرعه را هم می دهند (ویکی پدیا) .
گردشگری حلال ( Halal Tourism ) : گردشگری حلال زیر مجموعه گردشگری مذهبی محسوب می شود. هتل ها در این نوع گردشگری مشروبات الکلی سرو نمی کنند و برای زنان و مردان استخرهای جداگانه دارند، جهت قبله در آنها مشخص است و در اتاق ها جانماز وجود دارد. در این نوع گردشگری حتی پروازهای خاص نیز که در آنها مشروبات الکلی و گوشت خوک سرو نمی شود، در نظر گرفته شده است. در این پروازها زمان اذان به اطلاع مسافران رسانده می شود و از برنامه ها و تفریحات متناسب با قوانین اسلام استفاده می شود. کشورهای منطقه خاورمیانه دارای پتانسیل بسیاری برای گسترش این نوع گردشگری هستند. در حال حاضر مالزی  و ترکیه سعی در جذب گردشگران علاقمند به این نوع گردشگری دارند. در حال حاضر ترکیه با شعار "Sun, sea and halal!" گردشگران مسلمان را که سفرهای آنها تاکنون فقط به اماکن مذهبی محدود می شد، به کشور خود فرامی خواند. دو آژانسCrescent Tours  و Islamic Travels ترکیه بازار گردشگری مسلمانان انگلیس(2 میلیون نفر) را هدف گرفته اند. علاوه بر انگلیس، مسلمانان از کشورهای دیگری مثل بوسنی، اسپانیا و کشورهای آسیایی نیز ترکیه را برای گذراندن تعطیلات خود در یک محیط اسلامی انتخاب می کنند. در تورهای گردشگری حلال از راهنمایان مسلمان کمک گرفته می شود و برنامه تورها گاهی شامل آشنایی با یک خانواده مسلمان و گذراندن یک شب در خانه این خانواده نیز می شود.( گاردین، 28 آگوست 2010 ، ویکی پدیا )
گردشگری آثار باستانی ( Archaeological tourism ) : این نوع گردشگری زیر مجموعه گردشگری فرهنگی است که هدف آن افزایش علاقمندی افراد به سایت های باستانی و حفظ آنهاست. بازدید از سایت های باستانی، موزه ها، مراکز تفسیر آثار باستانی، اجراهای نمایشی وقایع تاریخی و جشنواره های تاریخی از جمله فعالیت های مرتبط با این نوع گردشگری است. یکی از دغدغه های مهم گردشگری باستان شناسی، بررسی اثرات مثبت و منفی بازدید گردشگران از سایت های باستانی است. در حال حاضر در کشورهای مختلف این اثرات بررسی شده و رهنمون هایی برای خدمات دهندگان گردشگری و گردشگران منتشر شده است. به عنوان مثال در آمریکا Archaeological Institute of America ، Adventure Travel T--e Association و مجله باستان شناسی با همکاری هم کتاب راهنمایی را برای گردشگران و خدمات دهندگان گردشگری تهیه کرده اند که شامل مطالبی در خصوص چگونگی استفاده و بازدید از آثار باستانی است، به طوری که کمترین آسیب به این آثار وارد شود. یکی از جذابیت های مورد علاقه گردشگران باستان شناسی، بازدید از پارک های تاریخ زنده Living History است. در این پارک ها، پرسنل لباس های دوره های تاریخی را می پوشند و بازدیدکنندگان را به زمانی در گذشته می برند.( ویکی پدیا)
2-2- گردشگری سلامت
2-2-1-گردشگری سلامت
امروز دیگر گردشگری و تفریح در طبیعت، به دیدن مناظر طبیعی و آثار تاریخی محدود نمی شود، بلکه بیشتر گردشگران با هدف خاصی به سفر می روند و مقصد خود را انتخاب می کنند تا حدی که گردشگری با هدف بازگرداندن سلامتی به بدن یا حتی حفظ آن، این روزها به یکی از شاخه های مهم گردشگری هدفمند تبدیل شده است، شاخه ای از گردشگری که در دنیا طرفداران بسیاری یافته و دولت های زیادی را هم به سرمایه گذاری و برنامه ریزی برای آن وا داشته، است. (ابراهیم اسدی بشنی،سایت مجلات ایران)
کشور ایران علی رغم داشتن چشمه های آب گرم ومعدنی فراوان، انجام منبع علمی مقاله های بنیادی وکاربردی درزمینه علوم سلولی وفن آوری های باروری ، درمان بیماری های صعب العلاج ، روشهای درمانی غیرتهاجمی ، ساخت واکسن پیشگیری وریشه کنی بسیاری ازبیماری ها و تربیت نیروی متخصص، تاکنون نتوانسته است با برنامه ریزی وسیاست گذاری مناسب نسبت به توسعه زیرساخت های گردشگری اقدام وسهم قابل قبولی در توسعه گردشگری سلامت داشته باشد . درآمد ناشی از گردشگری سلامت می تواند برای کشور ما که به حرکت در روند توسعه می ا ندیشد بسیار سودآور باشد (پایان نامه کارشناسی ارشد، مرتضی حسینی، 1388،دانشگاه تهران) . البته بد نیست بدانید که توریسم سلامت در ایران تاریخچه بسیار کوتاهی دارد. در حقیقت در سال 82 برای اولین بار توریسم درمانی در گردشگری ایران از سوی وزارت بهداشت مورد توجه قرار گرفت؛ البته وزارت بهداشت بیشتر با هدف اشتغالزایی برای دانش‌آموختگان پزشکی به این مبحث پرداخت و نه رونق توریسم درمانی. اما کم کم از سال 83 و درست پس از ادغام سازمان میراث فرهنگی و سازمان‌ ایرانگردی و جهانگردی توریسم درمانی به صورت مستقل در ایران ایجاد شد و مورد توجه بیشتری قرار گرفت . (سید جعفر میر جلیلی،1389).
این منبع علمی مقاله تلاش دارد تا مسیر روشن تری را در چگونگی جهت گیری فعالیت های گردشگری پزشکی ، برای کشور فراهم آورد .
2-2-2- تعریف گردشگری سلامت :
گردشگری سلامت از نظر بسیاری از محققین و صاحب نظران حوزه‌های مختلف پزشکی و جهانگردی و مدیریت تعاریف مختلف داشته و دارد چنانچه حتی برخی از الفاظ "سلامت" یا "درمانی" و "پزشکی" را به جای هم در تعریف اصطلاح و یا در ادبیات مربوطه استفاده می‌کنند.
سازمان جهانی گردشگری (WTO) به طور خاص گردشگری سلامت را چنین تعریف می کند: استفاده از خدماتی که به بهبود یا افزایش سلامتی و افزایش روحیه فرد ( با استفاده از آبهای معدنی، آب و هوا یا مداخلات پزشکی) منجر می‌شود و در مکانی خارج از محل سکونت فرد بیش از 24 ساعت به طول می‌انجامد.  البته باید گفت که مقوله گردشگری سلامت فراتر از گردشگری درمانی است و شامل مقولات دیگری مانند استفاده از امکانات طبیعی و آب‌های گرم و آب‌های معدنی، لجن درمانی و... نیز می‌شود. (جغرافیای توریسم مازندران ، تهمینه اسدی 1387)
از دیدگاه سازمان جهانی تجارت گردشگری سلامت ، مسافرت افراد از محل دائم زندگی خود برای حفظ بهبود یا حصول سلامت روانی و جسمی به مدت بیش از 24 ساعت و کمتر از یک سال ، گردشگری سلامت نامیده می شود . البته می توان به این تعریف عبارت "دکتر ماری تباکچی" را نیز اضافه کرد که معتقد است هر نوع سفری که منجر به بهبود سلامت خودتان یا افراد خانوادتان شود ، توریسم یا گرشگر سلامت نامیده می شود . (مجله ی سفر دی ماه 1390)
توریسم سلامت (Health Tourism) فراهم نمودن تسهیلات و خدمات پزشکی مقرون به صرفه است که در تعامل با صنعت توریسم برای بیمارانی که برای اعمال جراحی و یا درمان‌های دیگر به سایر کشورها سفر می‌کنند، انجام می‌شود . این خدمات می‌تواند به صورت عمومی و یا خصوصی عرضه شوند.
در واقع توریسم سلامت نوعی از مسافرت است که علاوه بر تفریح، فراغت و آسایش، سلامت و مراقبت‌های پزشکی را نیز به‌همراه دارد. در حال حاضر این صنعت به سرعت در حال تبدیل شدن به صنعتی جهانی است. (شبکه ی تحلیلگران تکنولوژی ایران1388)
مسافرت افراد ازکشوری به کشور دیگربه منظور دریافت خدمات پزشکی در بخش بستری یا سرپایی را گردشگری سلامت گویند. (وزارت بهداشت درمان وآموزش پزشکی ، معاونت سلامت ، دفتر ارتباطات و آموزش سلامت)
2-2-3- انواع گردشگری سلامت :
توریسم سلامت(Health Tourism) شامل زیر مجموعه‌های متنوعی مانند توریسم صحت (Curative Tourism) توریسم درمانی(Medical Tourism) از جمله مراقبت و نقاهت، درمان‌های غیر متعارف، درمان‌های پزشکی، جراحی - کلینیکی ، تشخیصی ، جراحی – بیمارستانی، طب سنتی ، طب سوزنی، انرژی درمانی- یوگا ، مدیتیشن و توریسم پیشگیرانه(Preventive Tourism) است :
توریسم صحت  (Curative Tourism)
در این نوع از گردشگری نیز، از امکانات طبیعت استفاده می‌شود اما تفاوت اساسی در اینجاست که متقاضیان دارای بیماری یا مشکلات خاصی هستند و برای برگشت به حالت طبیعی و خروج از وضعیت بیماری جسمی یا روحی به این اماکن مراجعه می‌کنند. طبعا این افراد باید تحت نظر متخصصان و طی برنامه‌ای درمانی و بهبودمدار استفاده کنند . بیماران پوستی، تنفسی، روماتولوژی و عضله‌ای معمولا مراجعه کنندگان اصلی این گونه خدمات هستند. همچنین بیمارانی که اعمال جراحی خود را پشت سرگذاشته و دوره نقاهت خود را می‌گذرانند نیز با استفاده از آب‌های گرم، دریاچه نمک، لجن درمانی، آفتاب و ماسه و شن ... و زیر نظر پزشک و در یک برنامه درمانی و مراقبت بهداشتی فرآیند بهبود خود را تسریع می بخشند. (جغرافیای توریسم مازندران ، تهمینه اسدی 1387) این نوع از گردشگری هم این روزها مورد توجه مسئولان گردشگری کشور قرار گرفته است. به خصوص لجن درمانی که طبیعت ایران را در میان کشورهای همسایه به شدت محبوب کرده است (سید جعفر میر جلیلی،1389).
توریسم درمانی  (Medical Tourism)
در این گونه از توریسم احتیاج به مداخلات پزشکی احساس می شود. مشتری که از بیماری مزمن یا حاد رنج می‌برد برای حل مشکلات درمانی خود یا از روش‌های پزشکی معمول و متعارف بهره می‌برد و یا از درمان‌ها و روش‌هایی که از نظر دانشمندان تجربی روش‌های غیر علمی خوانده می‌شوند. در شاخه پزشکی نیز می‌توان با توجه به وسعت مداخله و نیاز به مراقبت‌های بهداشتی و درمانی و یا جراحی دو نوع تقسیم بندی سبک ( فرآیندهای تشخیص و درمان بدون مداخله جراحی و فرآیندهای جراحی بدون بستری و بدون تاثیر حیاتی بر زندگی بیمار) و سنگین (درمان‌هایی با نیاز به بستری در بیمارستان یا نیاز به بخش مراقبت‌های ویژه و مراقبت‌های بعد از مرخصی از بیمارستان) قائل شد.(جغرافیای توریسم مازندران ، تهمینه اسدی1387) . در این نوع از گردشگری سلامت، بیمار ممکن است پس از درمان و معالجه نیازمند استفاده از فضاها و خدمات گردشگری درمانی(مانند آبگرم ها) باشد که در این صورت ممکن است گردشگری او با سفر به نقاطی که این امکانات را دارند تکمیل شود(سید جعفر میر جلیلی،1389).
توریسم پیشگیرانه  (Preventive Tourism)
در این نوع گردشگری، افراد برای استفاده از امکانات طبیعی موجود در مقصد، اقدام به مسافرت می‌کنند. این امکانات که شامل آب و هوای مطلوب، چشمه‌های آب‌گرم و مجموعه‌های لجن‌درمانی و محیط‌های ریلکسیشن و ...است، در اختیار افراد قرار می گیرد تا آنها تمدد اعصاب یابند . در واقع استفاده از این امکانات هم از لحاظ روحی- روانی و هم از نظر فیزیکی سبب بازیابی توان فرد شده و انرژی لازم را برای ادامه فعالیت عادی وی فراهم می‌کند. افرادی که در این طیف دسته بندی می‌شوند، ناراحتی یا بیماری خاصی ندارند بلکه با استفاده از امکانات طبیعی در واقع از بروز بیماری و ناراحتی جسمی و روحی جلوگیری می‌کنند. (سایت جغرافیای توریسم مازندران ، تهمینه اسدی 1387)
2-2-4- زمینه های فعالیت در حوزه گردشگری سلامت در دنیا شامل موارد زیر می باشد:
آب گرم های درمانی(Health Spas)
برنامه‌های مدیریت وزن (Weight ManagementPrograms)
اعمال جراحی آرایشی و پلاستیک (Cosmetic and Plastic Surgery)
اعمال جراحی جایگزینی مفاصل (زانو و . . . ) (Replacement Knee)
اعمال جراحی بای-پس شریان قلب (Coronary By-pass Surgery)
پیونداعضاء (Organ Transplant)
چشم پزشکی (عمل لیزیک)(Lasik Surgery)
دندان پزشکی و کاشت دندان (Dental Implantation)
توانبخشی(Rehabilitation and Recuperation) (پایگاه اطلاع رسانی شهر سلامت شیراز)
فهرست درمان ها و خدمات موجود و قابل انجام در مراکز ارائه کننده گردشگری سلامت
در مان های موجود در اسپاها فعالیت های فیزیکی فعالیت های آرام بخش
طب سوزنی سالن ورزشی راهپیمایی
فشار آب شنا ماساژ
گرمابه گیاهی دوچرخه سواری درمان زیبایی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *